II SA/Rz 793/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący NSA Maria Piórkowska Sędziowie WSA Zbigniew Czarnik WSA Ewa Partyka /spr./ Protokolant Anna Zięba po rozpoznaniu w Wydziale II Ogólnoadministracyjnym na rozprawie w dniu 12 stycznia 2011 r. sprawy ze skargi A. P. na decyzję Komendanta Wojewódzkiego Policji z dnia [...] czerwca 2010 r. nr [...] w przedmiocie skierowania na badania psychologiczne -skargę oddala- II SA/Rz 793/10 UZASADNIENIE Przedmiotem skargi A. P. była decyzja Komendanta Wojewódzkiego Policji z dnia [...] czerwca 2010r., nr [...] utrzymująca w mocy decyzję Komendanta Miejskiego Policji z dnia [...] maja 2010r., nr [...] o skierowaniu A. P. na badania psychologiczne. Jako podstawę prawną zaskarżonej decyzji organ odwoławczy wskazał art. 124 ust. 1 pkt 2 lit. b ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym (Dz. U. z 2005 r. Nr 108, poz. 908 ze zm. określonej dalej jako p.r.d.), art. 6a ust. 2 pkt 1 ustawy z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji (Dz. U. z 2007 r. Nr 43, poz. 277 ze zm.) oraz art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm., zwana dalej w skrócie k.p.a.). Na podstawie akt administracyjnych Sąd ustalił, że Komendant Wojewódzki Policji wnioskiem z dnia 18 maja 2010 r., nr [...] zwrócił się do Urzędu Miasta o sprawdzenie kwalifikacji do kierowania pojazdem w ramach posiadanych uprawnień w stosunku do A. P., który otrzymał łącznie 28 punktów za naruszenie przepisów ruchu drogowego. W uzasadnieniu wniosku stwierdzono, że A. P. w okresie od 28 stycznia 2009 r. do 12 listopada 2009 r. wielokrotnie naruszył przepisy ruchu drogowego poprzez: spowodowanie zagrożenia bezpieczeństwa ruchu drogowego – kolizji drogowej, spowodowanie innego niż kolizja drogowa zagrożenia bezpieczeństwa ruchu drogowego tj. niezastosowanie się do sygnałów świetlnych, kierowanie pojazdem mechanicznym w stanie nietrzeźwości lub będąc pod wpływem środka odurzającego oraz przekroczenie prędkości od 31 do 40 km/h. O tym wniosku został poinformowany Komendant Miejski Policji. Komendant Miejski Policji decyzją z dnia [...] maja 2010 r., nr [...] skierował A. P. na badanie psychologiczne. Stwierdził, że powodem skierowania było przekroczenie przez w/w 24 punktów na podstawie art. 130 ust. 1 p.r.d. Ta właśnie podstawa została wskazana wytłuszczonym drukiem w skierowaniu. Jako podstawę prawną organ wskazał art.124 ust. 1 pkt 2 p.r.d. Odwołanie od tej decyzji wniósł A. P. wnosząc o "odstąpienie" od skierowania na badania psychologiczne wobec posiadania przez niego ważnych badań psychologicznych. Komendant Wojewódzki Policji decyzją z dnia [...] czerwca 2010 r., opisaną na wstępie utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu organ odwoławczy powołał się na treść art. 124 ust. 1 pkt 2 lit. b p.r.d. Nadto wskazał na Rozporządzenie Ministra Zdrowia z dnia 1 kwietnia 2005 r. w sprawie badań psychologicznych kierowców i osób ubiegających się o uprawnienia do kierowania pojazdami oraz wykonujących pracę na stanowisku kierowcy (Dz. U. Nr 69 poz. 622 – zwane dalej Rozporządzeniem). Wyjaśnił, że w stosunku do osoby kierującej pojazdem silnikowym komendant powiatowy Policji wydaje decyzję o skierowaniu na badania psychologiczne w terminie nie dłuższym niż 30 dni od dnia, w którym osoba ta przekroczyła liczbę 24 punktów, otrzymanych na podstawie art. 130 ust. 1 p.r.d. Według organu zasadnym jest kierowanie na badanie psychologiczne wszystkich kierujących pojazdami silnikowymi, którzy posiadają do tego uprawnienia i przekroczyli dopuszczalną liczbę punktów. W jego ocenie przemawia za tym cel wykonywania przedmiotowych badań, którym jest wyeliminowanie z ruchu kierowców posiadających przeciwwskazania psychologiczne do kierowania pojazdami i dopuszczenie do kierowania pojazdami tylko osób, które przeciwwskazań takich nie mają. Organ odwoławczy zwrócił uwagę, że istotnym dla sprawy jest, że w dacie orzekania przez organ I instancji spełnione zostały wszystkie przesłanki wymagane do wydania decyzji. Ocenił decyzję wydaną przez Komendanta Miejskiego Policji jako merytorycznie prawidłową, gdyż okoliczności faktyczne oraz prawne są oczywiste. Odnosząc się zaś do argumentacji określonej w odwołaniu przez skarżącego, że obecnie posiada ważne badania psychologiczne, stwierdził, że badania te przeprowadzone zostały na podstawie art. 124 ust. 1 pkt 2 lit. a p.r.d. w związku z kierowaniem pojazdem w stanie nietrzeźwości lub pod wpływem środka działającego podobnie do alkoholu, co zostało wskazane w Orzeczeniu Psychologicznym z dnia [...] stycznia 2010 r., nr [...] – wydanym przez Wojewódzki Ośrodek Medycyny Pracy. Natomiast podstawą wydania skierowania na badanie psychologiczne z dnia 20 maja 2010 r., było przekroczenie liczby 24 punktów otrzymanych na podstawie art. 130 ust.1 p.r.d. tj. w oparciu o art. 124 ust. 1 pkt 2 lit. b p.r.d. Skargę na tę decyzję złożył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie A. P. wnosząc podobnie jak w odwołaniu o "odstąpienie" od skierowania na badania psychologiczne. Podobnie jak w odwołaniu skarżący wskazał też, że posiada ważne badania psychologiczne wykonane w dniu 13 stycznia 2010 r. na podstawie art. 124 ust. 1 pkt 2 p.r.d. W jego ocenie badanie psychologiczne, na które został skierowany decyzją z dnia [...] maja 2010 r. nie różni się od wcześniej przeprowadzonych badań. W odpowiedzi na skargę Komendant Wojewódzki Policji wniósł o jej oddalenie i podtrzymał w całości argumenty zawarte w zaskarżonej decyzji. Odnosząc się do zarzutów skarżącego wskazał, że nie zasługują one na uwzględnienie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zauważył co następuje: Sąd administracyjny sprawuje w zakresie swej właściwości kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej, co wynika z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269, ze zm.). Zakres tej kontroli wyznacza art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze zm.) – zwanej dalej w skrócie P.p.s.a. Stosownie do tego przepisu Sądu rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. W myśl art. 145 P.p.s.a., Sąd zobligowany jest do uchylenia decyzji bądź postanowienia lub stwierdzenia ich nieważności, ewentualnie niezgodności z prawem, gdy dotknięte są one naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania, innym naruszeniem przepisów postępowania, jeśli miało ono istotny wpływ na wynik sprawy, lub zachodzą przyczyny stwierdzenia nieważności decyzji wymienione w art. 156 k.p.a. lub innych przepisach. W ramach kontroli legalności Sąd stosuje przewidziane prawem środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia (art. 135 P.p.s.a.) Dokonując kontroli w przedstawionych powyżej aspektach Sąd nie stwierdził takich uchybień. Przede wszystkim zauważyć należy, że nie był przedmiotem sporu stan faktyczny sprawy. Skarżący na żadnym etapie nie kwestionował okoliczności, iż w okresie od 28 stycznia 2009 do 12 listopada 2009 r. wielokrotnie naruszył przepisy ruchu drogowego a to, że: – dnia 28 stycznia 2009 r. kierując samochodem osobowym spowodował kolizję drogową w R. na ul. W., za co otrzymał 6 punktów na podstawie art. 130 ust. 1 p.r.d. – dnia 7 kwietnia 2009 r. kierując samochodem osobowym spowodował zagrożenie bezpieczeństwa ruchu drogowego wobec niezastosowania się do sygnałów świetlnych w R. na skrzyżowaniu ulic P. – H., za co otrzymał 6 punktów – dnia 12 listopada 2009 r. kierował pojazdem mechanicznym w stanie nietrzeźwości lub pod wpływem środka odurzającego – w P., za co otrzymał 10 punktów – dnia 12 listopada 2009 r. kierując samochodem osobowym w P. przekroczył dopuszczalną prędkość o wartość mieszczącą się w przedziale 31-40 km/h, za co otrzymał 6 punktów. Poza sporem pozostawało również, że suma punktów karnych otrzymanych za powyższe naruszenia przepisów ruchu drogowego wynosiła 28. Bezsporne było również, że wobec popełnienia dniu 12 listopada 2009 r. czynu polegającego na kierowaniu pojazdem w stanie nietrzeźwości lub pod wpływem środka odurzającego A. P. otrzymał skierowanie na badania psychologiczne na podstawie art. 124 ust. 1 pkt 2 lit. a Prawa o ruchu drogowym, którym się poddał i po przeprowadzeniu których otrzymał orzeczenie psychologiczne nr [...] z dnia 13 stycznia 2010 r. stwierdzające brak przeciwwskazań psychologicznych do kierowania pojazdami. W treści tego orzeczenia nie wskazano terminu następnego badania według zasad określonych w art. 124 ust. 2 ustawy p.r.d. Bezsporne było także i to, że dnia 20 maja 2010 r. Komendant Miejski Policji wystawił dla skarżącego kolejne skierowanie na badania psychologiczne nr [...], i że powodem jego wystawienia było przekroczenie przez A. P. 24 punktów otrzymanych na podstawie art. 130 ust. 1 Prawa o ruchu drogowym oraz, że powyższe było konsekwencją wyżej opisanych zdarzeń zaistniałych w dniu 12 listopada 2009 r. Wobec nie kwestionowania tych okoliczności wynikających z akt administracyjnych bez znaczenia dla rozstrzygnięcia pozostaje uchybienie organu I instancji, który nie skreślił jednej z podstaw skierowania lecz tylko na druku wytłuszczono drugą podstawę tam przewidzianą. Spór sprowadzał się do tego, czy w sytuacji, kiedy – jak twierdził skarżący - legitymował się on ważnym orzeczeniem psychologicznym wykonanym na podstawie skierowania na badania na podstawie art. 124 ust. 1 pkt 2 lit. a p.r.d. istniały podstawy do ponownego skierowania go na takie badania na podstawie art. 124 ust. 1 pkt 2 lit. b tej ustawy. W ocenie Sądu działania organów w tym przedmiocie były zgodne z prawem. Przepis art. 124 ust. 1 pkt 2 Prawa o ruchu drogowym brzmi następująco: " Badaniu psychologicznemu przeprowadzonemu w celu orzeczenia istnienia lub braku przeciwwskazań psychologicznych do kierowania pojazdem podlega kierujący pojazdem silnikowym skierowany w drodze decyzji, przez organ kontroli ruchu drogowego, jeżeli: a) kierował pojazdem w stanie nietrzeźwości lub po użyciu środka działającego podobnie do alkoholu, b) przekroczył liczbę 24 punktów otrzymanych na podstawie art. 130 ust. 1;" W art. 125 p.r.d. zawarta została delegacja ustawowa dla ministra właściwego do spraw zdrowia w porozumieniu z ministrem właściwym do spraw transportu do określenia w drodze rozporządzenia m. in.: 1) szczegółowych warunków i trybu: a) kierowania osób na badania psychologiczne, (...) Na tej podstawie wydane zostało Rozporządzenie Ministra Zdrowia z dnia 1 kwietnia 2005 r. Zgodnie z § 2 ust. 1 Rozporządzenia osobie, o której mowa w art.124 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym, zwanej dalej "ustawą" decyzję o skierowaniu na badanie psychologiczne, zwane dalej "badaniem" wydaje Komendant Powiatowy (Miejski, Rejonowy) Policji, w terminie nie dłuższym niż 30 dni od dnia, w którym kierowała w stanie nietrzeźwości lub po użyciu środka działającego podobnie jak alkohol, albo od dnia, w którym przekroczyła liczbę 24 punktów otrzymanych na podstawie art. 130 ust. 1 ustawy. Wzór takiego skierowania został określony w załączniku nr 1 do Rozporządzenia. W niniejszej sprawie nie było przedmiotem sporu zachowanie 30 dniowego terminu. Kwestia ta ma zresztą drugorzędne znaczenie z uwagi na to, iż termin ten ma charakter instrukcyjny co przesądził Naczelny Sąd Administracyjny w Warszawie w uchwale podjętej w składzie 7 sędziów z dnia 20 maja 2010 r. sygn. I OPS 12/09 (ONSA i WSA 2010/5/83). Ani ustawa Prawo o ruchu drogowym ani w/w Rozporządzenie nie zawiera przepisu, który pozwoliłby organowi na odstąpienie od wydania skierowania na badania psychologiczne w przypadku, jeśli w tym samym czasie zaistniały obydwie podstawy przewidziane w art. 124 ust. 1 pkt 2 lit. a i b p.r.d. Oczywiście racjonalne są, argumenty skarżącego poddające w wątpliwość celowość przeprowadzania badań psychologicznych mających na celu ustalenie istnienia lub braku przeciwwskazań psychologicznych do kierowania pojazdem dwukrotnie w takim wypadku, ale obydwie te podstawy przewidziane w powyższym przepisie są rozłączne, niezależne od siebie i ustawodawca nie pozostawił w tym zakresie organowi możliwości oceny celowości wykonania takich badań w opisanej sytuacji, zaś procedura administracyjna nie przewiduje w takim wypadku choćby możliwości łącznego prowadzenia czy rozstrzygnięcia spraw, które podlegają pod dwa różne stany faktyczne i dwie odrębne podstawy prawne. Takiej podstawy nie daje choćby przepis art. 62 k.p.a. Dodatkowo sformułowanie przepisu § 2 ust. 1 Rozporządzenia i użycie tam spójnika "albo" wskazuje na rozłączność obydwu podstaw skierowania. Zupełnie odrębną kwestią pozostającą poza gestią organu jest przy tym podnoszona przez skarżącego okoliczność, iż przeprowadzone badania psychologiczne na podstawie art. 124 ust. 1 pkt 2 lit. a i lit. b są tożsame i niczym się nie różnią. Być może tak jest, aczkolwiek nie wydaje się aby do końca obojętna dla przeprowadzającego badania psychologiczne pozostawała kwestia czy podstawą skierowania było jednorazowe kierowanie pojazdem w stanie nietrzeźwości czy też popełnienie na przestrzeni kilku miesięcy kilku różnorodnych naruszeń przepisów ruchu drogowego, w tym także kierowanie pojazdem w stanie nietrzeźwości. Zauważyć też należy, że co do zasady takie orzeczenie psychologiczne jest ważne bezterminowo a tylko w przypadkach określonych w art. 124 ust. 2 p.r.d. wskazywana jest data następnego badania. Jeśli więc ustawodawca nie przewidział podstaw dla łącznego rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawy w zakresie skierowania na badania psychologiczne osoby, wobec której w tym samym czasie zaistniały obydwie podstawy przewidziane w art. 124 ust. 1 pkt 2 lit. a i b p.r.d., ani też podstawy do wyłączenia zastosowania drugiej podstawy w przypadku zaistnienia pierwszej, to w ocenie Sądu użycie kategorycznego sformułowania "podlega" w treści art. 124 ust. 1 p.r.d. przesądza o zasadności stanowiska organów orzekających w niniejszej sprawie, co skutkowało oddaleniem skargi na podstawie art. 151 P.p.s.a. Zdaniem Sądu wykładnia przepisu nawet celowościowa nie może bowiem prowadzić do unicestwienia zastosowania przepisu w tym sensie, że z uwagi na ewentualną niecelowość jego zastosowania w konkretnym przypadku (bez specjalistycznej wiedzy w tym zakresie) organ odstępuje od podjęcia nakazanego tym przepisem działania, wbrew jego brzmieniu i w sytuacji gdy taka decyzja nie jest tzw. uznaniem administracyjnym.