II SA/Rz 799/19

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący SWSA Marcin Kamiński /spr./ Sędziowie NSA Małgorzata Wolska WSA Joanna Zdrzałka po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 22 października 2019 r. sprawy ze skargi P. K. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] kwietnia 2019 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania -skargę oddala- Przedmiotem skargi P. K. (skarżący) jest postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] (Kolegium) z dnia [...] kwietnia 2019 r. nr [...], o odmowie przywrócenia terminu do wniesienia odwołania. Stan faktyczny i prawny sprawy ze skargi na powyższe postanowienie przedstawia się następująco: Decyzją z dnia [...] stycznia 2019 r. nr [...], Starosta [...] ustalił koszty związane z usuwaniem, przechowywaniem i szacowaniem pojazdu marki Alfa Romeo o nr rej. [...] na kwotę 10.815,00 zł, obciążył tymi kosztami skarżącego, zobowiązał skarżącego do zapłaty kwoty 10.815,00 zł w terminie 30 dni od dnia w którym decyzja stanie się ostateczna na rachunek bankowy organu, oraz stwierdził, że w przypadku zwłoki w zapłacie naliczone będą odsetki ustawowe za opóźnienie ustalone od dnia następnego po upływie terminu płatności. Odpis decyzji został doręczony skarżącemu na adres "[...]" w dniu 25 stycznia 2019 r. (doręczenie zastępcze – dwukrotne awizowanie). W dniu 21 marca 2019 r. operator pocztowy doręczył skarżącemu na ww. adres Upomnienie nr [...] z dnia [...] marca 2019 r. Skarżący pokwitował osobiście odbiór przesyłki. W dniu 1 kwietnia 2019 r. do Kolegium wpłynął wniosek skarżącego o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania od decyzji z dnia [...] stycznia 2019 r. nr [...]. W uzasadnieniu wniosku skarżący wyjaśnił, że w dniu 21 marca 2019 r. otrzymał ze Starostwa Powiatowego w [...] upomnienie Nr [...]. Z treści upomnienia dowiedział się, że w dniu [...] stycznia 2019 r. została wydana decyzja dotycząca zapłaty kosztów za usuwanie, przechowywanie i szacowanie pojazdu Alfa Romeo o numerze rej. [...]. Skarżący podniósł, że nie otrzymał ww. decyzji, więc nie zna jej treści i nie mógł się z nią zapoznać. Nie otrzymał również awiza informującego o pozostawieniu przesyłki w urzędzie pocztowym. Zdaniem skarżącego uchybienie terminu do wniesienia odwołania nastąpiło nie z jego winy. Skarżący nie był świadomy o wydanej decyzji i nie mógł złożyć odwołania, podczas gdy przedmiotowy pojazd nie należy do niego, co potwierdza umowa sprzedaży pojazdu. Skarżący nadmienił, iż złożył reklamację w Urzędzie Pocztowym w sprawie braku awiza w skrzynce. Postanowieniem z dnia [...] kwietnia 2019 r. nr [...] Kolegium odmówiło przywrócenia terminu do wniesienia odwołania. Jako podstawę prawną postanowienia Kolegium podało art. 59 § 1 w zw. z art. 58 § 2 oraz art. 123 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (k.p.a.). W uzasadnieniu postanowienia Kolegium wyjaśniło, że zgodnie z art. 129 § 2 k.p.a. odwołanie od decyzji administracyjnej organu I instancji wnosi się w terminie 14 dni od dnia doręczenia decyzji stronie, a gdy decyzja została ogłoszona ustnie od dnia jej ogłoszenia stronie. Odwołanie wniesione przez stronę z uchybieniem powyższego terminu oznacza, że czynność jego wniesienia jest bezskuteczna, zaś organ odwoławczy obowiązany jest w myśl art. 134 k.p.a. stwierdzić w drodze postanowienia uchybienie terminu do wniesienia odwołania. Stosownie zaś do treści przepisu art. 58 § 1 k.p.a., w razie uchybienia terminu należy przywrócić termin na prośbę zainteresowanego, jeżeli uprawdopodobni, że uchybienie nastąpiło bez jego winy. Prośbę o przywrócenie terminu należy wnieść w ciągu siedmiu dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu. Jednocześnie z wniesieniem prośby należy dopełnić czynności, dla której określony był termin (art. 58 § 2 k.p.a.). Kolegium wyjaśniło, że organ administracji publicznej jest obowiązany przywrócić termin, gdy: 1) zainteresowany uprawdopodobni (przedstawi wiarygodne okoliczności), iż naruszenie terminu nastąpiło bez jego winy; 2) wniosek o przywrócenie zostanie złożony w ciągu 7 dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu; 3) wraz ze wnioskiem o przywrócenie terminu zostanie dopełniona czynność dla której termin był wyznaczony. Kolegium stwierdziło, że poczynione wyżej ustalenia faktyczne wykazały jednoznaczne, iż przedmiotowa decyzja Starosty [...] z dnia [...] stycznia 2019 r., została wysłana na adres zamieszkania skarżącego. Urząd pocztowy [...] przesyłkę tę awizował dwukrotnie w dniu 11 i 21 stycznia 2019 r. Przesyłka nie została odebrana przez adresata i Urząd pocztowy zwrócił ją nadawcy w dniu 28 stycznia 2019 r. Starosta przyjął na podstawie art. 44 § 4 k.p.a., że przesyłka została skutecznie doręczona stronie. Wniosek o przywrócenie terminu złożył skarżący. Do wniosku dołączono odwołanie. W ocenie Kolegium, powyższy stan faktyczny znajduje potwierdzenie w dokumentach znajdujących się w aktach administracyjnych, zaś twierdzenia zawarte we wniosku oraz w skardze nie dają podstawy do uznania, że skarżący uprawdopodobnił, iż uchybił terminowi do wniesienia odwołania od decyzji bez swojej winy. Kolegium podkreśliło, że dokonano prawidłowo ekspedycji korespondencji. Przesyłka została właściwie zaadresowana - wskazywała imię i nazwisko strony. Urząd pocztowy na przesyłce odnotował dwukrotne awizowanie przesyłki. W tych okolicznościach organy administracji nie mają podstaw do uznania, że przesyłka nie została skarżącemu skutecznie doręczona (art. 43 § 4 k.p.a.). Została bowiem spełniona procedura określona w art. 44 § 1-3 k.p.a. Ponadto Kolegium zauważyło, że skarżący osobiście odebrał w dniu 6 grudnia 2018 r. zawiadomienie o wszczęciu postępowania, w którym szczegółowo opisano jego przedmiot i podstawy prawne. Informację tę pozostawił bez reakcji i odpowiedzi. Nie wystąpił do Starosty [...] ze sprostowaniem, uwagami czy zastrzeżeniami co do kwestii własności samochodu. Nie przedłożył także temu organowi umów sprzedaży pojazdu (nie zgłosił też w Starostwie Powiatowym w [...] faktu zbycia pojazdu). Nie zareagował na powiadomienie Placówki Straży Granicznej w [...] z dnia [...] kwietnia 2018 r., o konieczności odbioru pojazdu (także odebrał je osobiście w dniu 26 kwietnia 2018 r.). Kolegium wskazało również, że na stronie internetowej Poczty Polskiej: http://pocztex.pl/sledzenie-przesyłek/ dla przesyłki o numerze [...] odnotowano fakt dwukrotnego awizowania tejże przesyłki i jej zwrot z adnotacją: nie podjęto w terminie. Tym samym złożona i dołączona do wniosku reklamacja nie ma znaczenia. W konsekwencji powyższego Kolegium uznało, że skarżący nie uprawdopodobnił braku jej doręczenia (pozostawione w skrzynce pocztowej pierwsze i drugie awizo). Zdaniem Kolegium można przyjąć, że skarżący w ogóle nie interesował się kierowaną do niego korespondencją. Reakcja nastąpiła dopiero w skutek doręczenia w dniu 21 marca 2019 r. upomnienia - a więc po upływie prawie 4 miesięcy od podjęcia postępowania i 11 miesięcy od powiadomienia Straży Granicznej. Kolegium stwierdziło, że oceniając brak winy, organ administracji publicznej powinien przyjąć "obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od strony dbającej należycie o swoje interesy" (M. Jędrzejewska (w.) Komentarz do k.p.c., 1999, s. 322). Przy zastosowaniu tego miernika przywrócenie terminu nie byłoby dopuszczalne, gdy strona dopuściła się choćby lekkiego niedbalstwa (J. Krajewski (w:) Komentarz do k.p.c., 1999, s. 274). Skarżący wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie na powyższe postanowienie, zarzucając naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, w postaci obrazy art. 7 k.p.a. w zw. z art. 77 § 1, 2, 3 k.p.a. w zw. z art. 78 § 1 i 2 k.p.a. poprzez nieuwzględnienie wniosku dowodowego dotyczącego okoliczności nie odebrania awiza oraz faktu, iż przedmiotowy samochód nie należy do skarżącego. Skarżący wskazał, że organ może w każdym stadium postępowania zmienić, uzupełnić lub uchylić swoje postanowienie dotyczące przeprowadzenia dowodu. Organ przeprowadzający postępowanie na wezwanie organu właściwego do załatwienia sprawy może z urzędu lub na wniosek strony przesłuchać również nowych świadków i biegłych na okoliczności będące przedmiotem tego postępowania. Wskazując na powyższe skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia. W uzasadnieniu skargi skarżący powtórzył argumentację zawartą we wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania. W odpowiedzi na skargę, Kolegium podtrzymało swoje stanowisko i wniosło o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga jako pozbawiona w stopniu oczywistym usprawiedliwionych podstaw została przez Sąd oddalona. W toku przeprowadzonej z urzędu (art. 134 § 1 p.p.s.a.) legalnościowej kontroli zaskarżonego postanowienia organu odwoławczego w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania (art. 59 § 2 k.p.a.) Sąd nie stwierdził naruszeń prawa, które których rodzaj lub stopień uzasadniałyby wzruszenie mocy obowiązującej powyższego orzeczenia na podstawie art. 145 § 1 p.p.s.a. Nie stwierdzono zatem istnienia wad nieważności i wad wznowienia postępowania, jak również takich naruszeń prawa materialnego i prawa procesowego, które miały lub mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy rozumiany jako treść rozstrzygnięcia wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania. Legalność proceduralna zaskarżonego postanowienia nie budzi zastrzeżeń. Ustalenia faktyczne są wystarczające oraz znajdują odpowiednie potwierdzenie w materiale dowodowym zgromadzonym w aktach sprawy. Zgodnie z treścią art. 58 § 1 i § 2 k.p.a. w razie uchybienia terminu należy przywrócić termin na prośbę zainteresowanego, jeżeli uprawdopodobni, że uchybienie nastąpiło bez jego winy. Prośbę o przywrócenie terminu należy wnieść w ciągu siedmiu dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu. Jednocześnie z wniesieniem prośby należy dopełnić czynności, dla której określony był termin. W odniesieniu do terminu do wniesienia odwołania o jego przywróceniu postanawia ostatecznie organ odwoławczy (art. 59 § 2 k.p.a.). Przepis art. 58 k.p.a. ustanawia cztery przesłanki przywrócenia terminu do dokonania czynności procesowej. Przesłanki te muszą zostać spełnione kumulatywnie. Po pierwsze zainteresowany musi złożyć prośbę o przywrócenie terminu, po drugie – wykazać (co najmniej uprawdopodobnić), że uchybienie terminowi nastąpiło bez winy, po trzecie – prośba o przywrócenie terminu musi zostać złożona w ciągu 7 dni od ustania przyczyny uchybienia terminowi, po czwarte zainteresowany musi dopełnić czynności, dla której określony był termin. W przedmiotowej sprawie skarżący nie spełnił przesłanki uprawdopodobnienia braku winy w uchybieniu terminu. Przy ocenie przesłanki braku winy z art. 58 § 1 k.p.a. organ administracji publicznej musi przyjąć obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od strony dbającej należycie o swoje interesy. Przy zastosowaniu tego miernika przywrócenie terminu nie jest dopuszczalne, jeśli strona dopuściła się choćby lekkiego niedbalstwa. Oznacza to, że brak winy strony zachodzi tylko wtedy, gdy zainteresowany nie mógł usunąć lub przezwyciężyć przeszkody w dochowaniu terminu, nawet przy wykorzystaniu najszerzej mu dostępnych w danej sytuacji sił i środków. Trzeba jednak pamiętać, że instytucja przywrócenia terminu ma zastosowanie tylko w tych sytuacjach, gdy strona nie dokonała w terminie czynności, co do której dokonania termin rozpoczął skutecznie bieg. Wniosek o przywrócenie terminu opiera się zatem na założeniu, że decyzja, od której nie wniesiono odwołania została skutecznie doręczona, i że uchybienie terminu do wniesienia odwołania nastąpiło bez winy strony. Uchybienie terminu należy zatem wiązać z okolicznościami innymi niż nieprawidłowości w doręczeniu decyzji, albowiem kwestia ta wykracza poza zakres postępowania w sprawie przywrócenia terminu (zob. np. postanowienie NSA z dnia 11 stycznia 2019 r., II GZ 458/18; wyrok NSA z dnia 25 kwietnia 2019 r., I FSK 776/17). Adresat pisma (decyzji) może oczywiście obalić domniemanie doręczenia pisma w trybie art. 44 k.p.a., jeżeli wykaże, że pomimo zastosowania zastępczej formy doręczenia pismo to nie zostało mu doręczone z przyczyn od niego niezależnych. Nie jest w tym zakresie jednak wystarczające samo tylko zaprzeczenie adresata pisma, że nie powziął wiadomości o złożeniu korespondencji w placówce pocztowej lub urzędzie gminy, lecz konieczne jest poparcie tego twierdzenia przekonującymi dowodami (zob. np. wyrok NSA z dnia 18 kwietnia 2019 r., II OSK 1158/18). W takim jednak wypadku obalenie domniemania prawidłowości doręczenia pisma powoduje bezskuteczność doręczenia i konieczność jego ponowienia. Dopiero ponowne (prawidłowe i skuteczne doręczenie) powoduje otwarcie terminu do wniesienia odwołania. Z akt sprawy wynika, że przesyłka zawierająca decyzję organu pierwszej instancji została doręczona skarżącemu zgodnie z trybem określonym w art. 44 § 1 pkt 1 w zw. z art. 44 § 2-4 k.p.a. i wobec niepodjęcia jej w ustawowym terminie została złożona do akt ze skutkiem doręczenia. Brak jest podstaw, aby uznać, że proces tzw. dwukrotnego awizowania przesyłki pocztowej nie przebiegał prawidłowo. Organ nie miał również podstaw, by uznać, że adres skarżącego jest nieaktualny (por. art. 41 § 1 k.p.a.). Twierdzenie skarżącego co do wadliwości procedury awizowania nie znajduje natomiast wiarygodnych podstaw. W tej sytuacji skutki braku regularnego odbierania korespondencji oraz dbałości o własne sprawy obciążają wyłącznie skarżącego (notabene skarżący odebrał w dniu 21 marca 2019 r. osobiście skierowaną do niego korespondencję urzędową, co może świadczyć, że wcześniejsza korespondencja nie była odbierana co najmniej przez niedbalstwo). Skarżący nie wykazał zresztą jakiejkolwiek próby kwestionowania prawidłowości wykonania usługi pocztowej. W orzecznictwie sądów administracyjnych podkreśla się jednak, że dla obalenia domniemania skuteczności doręczania przesyłki nie wystarcza fakt złożenia reklamacji pocztowej (por. np. postanowienie NSA z dnia 4 listopada 2015 r., II FSK 2361/15). W tym stanie rzeczy, wobec stwierdzenia, że zaskarżone postanowienie nie narusza prawa, Sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a. orzekł o oddaleniu skargi.