II SA/Rz 8/13

z dnia 16 kwietnia 2013 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie: Przewodniczący - Sędzia WSA Robert Sawuła po rozpoznaniu w dniu 16 kwietnia 2013 r. w Rzeszowie na posiedzeniu niejawnym wniosku J. J. i Z. J. o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym w sprawie ze skargi J. J. i Z. J. na na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [.] listopada 2012 r., nr [...] w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia odwołania - p o s t a n a w i a - przyznać J. J. i Z. J. prawo pomocy obejmujące ustanowienie adwokata oraz zwolnienie od kosztów sądowych w 1/2 (słownie: jednej drugiej) części. Skarżący J. J. i Z. J. wystąpili z wnioskiem o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym, przez zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata. Na uzasadnienie wniosków podali, że mieszkają wspólnie w domu o pow. o pow. 71,1 m². Posiadają także nieruchomość rolną o pow. 30 a. Utrzymują się z emerytur w kwotach 1115 zł i 970 zł, łącznie 2085 zł miesięcznie. Oboje cierpią na poważne i wymagające leczenia choroby. J. J. jest po zawale, a Z. J. po operacji onkologicznej. Ponoszą koszty utrzymania domu, w tym jego ogrzania węglem, opłaty za energię elektryczną, wywóz śmieci, podatki. Postanowieniem z 26 marca 2013 r. referendarz sądowy przyznał wnioskodawcom prawo pomocy i ustanowił dla nich adwokata oraz odmówił zwolnienia od kosztów sądowych. Z zachowaniem ustawowego terminu skarżący na powyższe postanowienie wnieśli sprzeciw. Wyrazili w nim ocenę, że wykazali swoją sytuację majątkową i rodzinną, z których ma wynikać, że nie stać ich nawet na poniesienie wydatku w kwocie 100 zł. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Stosownie do art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2012 r. poz. 270 z późn. zm., dalej zwana "P.p.s.a.") w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, zarządzenie lub postanowienie, przeciwko któremu został on wniesiony, traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata, może być przyznane osobom fizycznym wyłącznie wtedy, gdy wykażą, że nie są w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Z kolei w zakresie częściowym, określonym w art. 245 § 3 i 4 P.p.s.a., gdy wykażą, że nie są w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 1 i 2 P.p.s.a.). Analiza sytuacji majątkowej i rodzinnej wnioskodawców przemawia za przyznaniem im prawa pomocy, jednak nie w pełnym zakresie. Posiadają wszak stałe comiesięczne źródła dochodów, w wysokości łącznej 2085 zł. Oczywiście ponoszą typowe koszty utrzymania, jak zakup żywności, opłaty za media, leczenie, to jednak brak podstaw do uznania, że nie są w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Prawo pomocy służyć ma bowiem osobom o zerowych lub nikłych dochodach, albo które z uwagi na rodzaj wydatków ponoszonych na utrzymanie konieczne siebie i rodziny, nie są w stanie realnie (obiektywnie) ponieść kosztów postępowania, bez uszczerbku dla swojego podstawowego utrzymania. Instytucja ta natomiast nie służy ochronie prywatnego majątku, a ma na celu zapewnienie dostępu do sądu osobom, którym brak środków finansowych ten dostęp uniemożliwia. Wobec powyższego Sąd rozważył przyznanie wnioskodawcom prawa pomocy w zakresie częściowym uznając, że poniesienie przez nich pełnych kosztów postępowania z pewnością mogłoby odbyć się z uszczerbkiem dla podstawowego (koniecznego) utrzymania. Niewątpliwie znaczny wydatek stanowić mogłoby wynagrodzenie zawodowego pełnomocnika, dlatego też Sąd orzekł o jego ustanowieniu. W takich okolicznościach nie jest możliwe zwolnienie ich od kosztów sądowych w pełnej wysokości, ponieważ byłoby to równoznaczne z przyznaniem im prawa pomocy w zakresie całkowitym, do czego brak podstaw. Z tego też względu Sąd zwolnił ich od kosztów sądowych w 1/2 części uznając, że tak niewielkie koszty w niniejszym postępowaniu, w których jednorazowe opłaty pełnej wysokości nie są wyższe niż 100 zł, będą w stanie ponieść. Oznaczać to będzie, że po uprawomocnieniu się niniejszego postanowienia będą zobowiązani do uiszczania kosztów sądowych, które pojawią się w przyszłości, tylko w połowie należnej ich wysokości, do czego będą wzywani stosownymi zarządzeniami. Wynagrodzenie ustanowionego pełnomocnika pokryje natomiast Skarb Państwa – Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie. Wobec powyższego, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 w zw. z art. 245 § 3 i 4 P.p.s.a., orzeczono jak w sentencji postanowienia.