II SA/Rz 800/11

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie Piotr Godlewski po rozpoznaniu w dniu 14 września 2011 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku A. R. o zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie z jego skargi na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] maja 2011 r. Nr [...] w przedmiocie ustalenia warunków zabudowy i zagospodarowania terenu postanawia przyznać skarżącemu prawo pomocy obejmujące zwolnienie od kosztów sądowych. A. R. w terminie do uiszczenia wpisu sądowego w wysokości 500 zł. od wniesionej przez siebie skargi na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] maja 2011 r. Nr [...] opłacił ten wpis oraz złożył na obowiązującym osoby fizyczne formularzu PPF wniosek o przyznanie mu prawa pomocy (zakres tego wniosku został przez niego sprecyzowany w piśmie z dnia 7 września 2011 r. poprzez wskazanie jako dochodzonego zwolnienia od kosztów sądowych). Wg jego uzasadnienia oraz zawartego w nim oświadczenia o stanie rodzinnym, majątku i dochodach: - skarżący pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym wraz żoną i 3 dzieci (11, 15 i 17 lat), - jako majątek wykazał dom o pow. 160 m² wraz z gospodarstwem rolnym (grunty o pow. 14 ha oraz zabudowania gospodarcze: stodoła, chlewnia, garaż), - główne źródło utrzymania stanowi prowadzone przez skarżącego gospodarstwo rolne z nastawieniem na hodowlę trzody chlewnej oraz wynagrodzenie za pracę jego żony w kwocie 1350 zł. brutto (1158 zł. netto), tj. 231 zł./osobę/m-c; w wyniku strat w zasiewach zbóż w 2010 r. w wysokości 83,8 % spowodowanych powodzią /zał. protokół z oszacowania zakresu i wysokości szkód/ oraz poniesionych w bieżącym roku wydatków na zakup macior, spodziewany najbliższy dochód z hodowli nastąpi w 2012 r. Rozpatrując złożony wniosek stwierdzono, co następuje: Zwolnienie od kosztów sądowych wchodzi w zakres częściowego prawa pomocy, którego przyznanie osobie fizycznej uzależnione jest od wykazania braku możliwości poniesienia pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny – art. 245 § 3 w/z z art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) – określanej dalej jako P.p.s.a. Zgodnie z powyższym, to na stronie spoczywa ciężar udowodnienia, że jest w sytuacji uprawniającej do skorzystania z prawa pomocy. Rozstrzygnięcie w tej kwestii zależy bowiem od tego, co zostanie przez stronę wykazane (postanowienie NSA z dnia 30 lipca 2009 r. sygn. akt I FZ 171/09). O przyznaniu prawa pomocy decyduje więc przede wszystkim ocena możliwości finansowych osoby wnioskującej i osób prowadzących z nią wspólne gospodarstwo domowe, dokonywana na postawie informacji o obecnej i przewidywanej na najbliższą przyszłość ich sytuacji majątkowej, dochodach i wydatkach. Na datę złożenia wniosku, wg informacji udzielonych przez skarżącego, za główne źródło utrzymania jego i rodziny należy uznać dochody z pracy zarobkowej żony. Z uwagi na ich stosunkowo niewielką wysokość w porównaniu do liczby osób pozostających we wspólnym gospodarstwie domowym trudno uznać je za wyłączną podstawę obecnego utrzymania 5 osób. Zapewne więc są one również w jakimś stopniu uzupełniane dochodami i pożytkami z gospodarstwa rolnego (chociażby w postaci płodów rolnych, które mogą umożliwić znaczące ograniczenie wydatków na zakup żywności). Biorąc jednak pod uwagę poniesione przez wnioskodawcę w 2010 r. znaczne straty w zasiewach zbóż (co niewątpliwie skutkowało ograniczeniem hodowli trzody) oraz poniesione obecnie nakłady finansowe na wznowienie (zwiększenie) produkcji należy uznać, że mimo braku dokładnych informacji chociażby nt. ponoszonych przez niego wydatków, jego sytuacja finansowa nie pozwala mu na poniesienie całości związanych ze sprawą kosztów sądowych bez uszczerbku dla koniecznego utrzymania siebie i rodziny. Ponieważ skarżący liczy na poprawę swojej sytuacji finansowej dopiero w 2012 r., postanowiono o przyznaniu mu zwolnienia od związanych ze skargą kosztów sądowych (oprócz związanego z jej wniesieniem do Sądu wpisu, do najbardziej prawdopodobnych mogących wystąpić w przyszłości należy opłata kancelaryjna w kwocie 100 zł. od wniosku o sporządzenie i doręczenie uzasadnienia wyroku w przypadku oddalenia skargi oraz wpis od skargi kasacyjnej w przypadku zamiaru kwestionowania wyroku sądu I instancji – w wysokości połowy wpisu od skargi (w niniejszej sprawie 250 zł.). Wyraźnego podkreślenia wymaga przy tym, iż przyznane zwolnienie od kosztów sądowych nie dotyczy kosztów już poniesionych przez wnioskującego i odnosi się wyłącznie do takich, które mogą wystąpić w przyszłości; w przypadku A. R. nie obejmuje więc ono opłaconego wpisu od skargi, który nie podlega zwrotowi. Ubocznie należy także zwrócić uwagę skarżącego na zapis art. 249 P.p.s.a., stosownie do którego gdyby się okazało, że okoliczności na podstawie których przyznano prawo pomocy przestały istnieć (lub w rzeczywistości wogóle nie istniały), może to stanowić podstawę do cofnięcia przyznanego mu prawa pomocy w całości lub w części. Stosownie do powyższego, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 w związku z art. 245 § 3 i art. 258 § 2 pkt 7 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzeczono jak w sentencji postanowienia.