II SA/Rz 800/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący NSA Stanisław Śliwa /spr./ Sędziowie WSA Ewa Partyka NSA Maria Piórkowska Protokolant st. sekr. sąd. Anna Mazurek - Ferenc po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 20 listopada 2012 r. sprawy ze skargi M. C. na postanowienie Szefa Wojewódzkiego Sztabu Wojskowego z dnia [...] czerwca 2012 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wydania zaświadczenia potwierdzającego okres odbywania zasadniczej służby wojskowej -skargę oddala- Skarżonym postanowieniem z dnia [...] czerwca 2012r. Nr [...] Szef Wojewódzkiego Sztabu Wojskowego działając na podstawie art. 219 w zw. z art. 218 § 1 oraz art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 144 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.), zwanej dalej "K.p.a." po rozpoznaniu zażalenia M. C. na postanowienie Wojskowego Komendanta Uzupełnień z dnia [...] maja 2012r. Nr [...] w przedmiocie odmowy wydania zaświadczenia dotyczącego okresu odbywania zasadniczej służby wojskowej utrzymał je w mocy. W uzasadnieniu wskazano, że M. C. zwrócił się do Wojskowego Komendanta Uzupełnień o wydanie zaświadczenia potwierdzającego okres odbytej służby wojskowej tj. od 27 kwietnia 1994r. do 26 października 1995r. Postanowieniem z dnia [...] maja 2012r. organ ten odmówił wydania zaświadczenia o żądanej treści. Zażalenie na to rozstrzygnięcie złożył M. C. Utrzymując w mocy kwestionowane postanowienie Szef Wojewódzkiego Sztabu Wojskowego, powołując się na art. 218 § 1 K.p.a., wskazał, że organ administracji publicznej obowiązany jest wydać zaświadczenie, gdy chodzi o potwierdzenie faktów albo stanu prawnego, wynikających z prowadzonej przez ten organ ewidencji, rejestrów bądź z innych danych znajdujących się w jego posiadaniu. Organ II instancji wskazał, że zapisy w karcie ewidencyjnej, znajdującej się w posiadaniu organu pierwszej instancji wskazują, że M. C. zwolniony został z zasadniczej służby wojskowej przedterminowo w dniu 20 lipca 1995r. z pozostawieniem w dyspozycji dowódcy Jednostki Wojskowej [...], natomiast w dniu 26 października 1995r. przeniesiony został do rezerwy. Szef Wojewódzkiego Sztabu Wojskowego powołał się na art. 90 ust. 1 ustawy z dnia 21 listopada 1967r. o powszechnym obowiązku obrony Rzeczypospolitej Polskiej (w brzmieniu obowiązującym w czasie odbywania przez wnioskodawcę zasadniczej służby wojskowej), zgodnie z którym żołnierze mogą być zwolnieni z zasadniczej służby wojskowej przedterminowo z pozostawieniem w dyspozycji dowódcy jednostki wojskowej w przypadkach i na warunkach określonych w rozporządzeniu Ministra Obrony Narodowej. Zgodnie z kolei z ust. 3 wymienionego przepisu przed przeniesieniem do rezerwy żołnierze zwolnieni z zasadniczej służby wojskowej przedterminowo mogą być w każdym czasie wezwani do dalszego jej odbywania. W ocenie organu, skoro zatem wnioskodawca zwolniony został z zasadniczej służby wojskowej przedterminowo w dniu 20 lipca 1995r., to należy uznać, że właśnie do tego dnia ją odbywał. Organ podkreślił, że pozostawanie w dyspozycji dowódcy jednostki wojskowej skutkowało jedyne tym, że w okresie tym żołnierze mogli być w każdym czasie wezwani do pełnienia zasadniczej służby wojskowej. Organ podkreślił, że M. C. w okresie pozostawania w dyspozycji dowódcy jednostki wojskowej nie został wezwany do dalszego odbywania służby, zatem zakończyła się ona w jego przypadku w dniu przedterminowego zwolnienia. Organ odwołał się także do § 47 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 22 czerwca 1992r. w sprawie zasadniczej służby wojskowej oraz przeszkolenia wojskowego, zgodnie z którym żołnierzy przedterminowo zwolnionych z zasadniczej służby wojskowej dowódca jednostki wojskowej może w każdym czasie pozostawania w takiej dyspozycji wezwać do stawienia się w jednostce wojskowej w celu dalszego odbywania tej służby. W odniesieniu do zarzutu zażalenia organ podniósł, iż niezasadny jest pogląd, że data przeniesienia żołnierza do rezerwy jest równocześnie datą zakończenia odbywania zasadniczej służby wojskowej przez żołnierza. Organ zwrócił uwagę, iż zwolnienie z zasadniczej służby wojskowej i przeniesienie do rezerwy to dwie różne czynności odrębnych organów. Ponadto czynności te nie muszą być zbieżne w czasie, o czym świadczą okoliczności faktyczne niniejszej sprawy. M. C. zaskarżył postanowienie Szefa Wojewódzkiego Sztabu Wojskowego do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie wnosząc o jego zmianę poprzez uznanie, że zasadniczą służbę wojskową odbywał w okresie od 27 kwietnia 1994r. do 26 października 1995r. Kwestionowanemu rozstrzygnięciu zarzucił naruszenie: - art. 71 ustawy o powszechnym obowiązku obrony Rzeczypospolitej Polskiej przez przyjęcie, że zwolnienie z czynnej służby wojskowej następuje z dniem zwolnienia przedterminowego i pozostawieniem żołnierza w dyspozycji dowódcy jednostki, - art. 90 ust. 2 wymienionej ustawy poprzez przyjęcie, że przeniesienie do rezerwy żołnierzy zwolnionych z zasadniczej służby wojskowej przedterminowo następuje z dniem zwolnienia przedterminowego i pozostawieniem żołnierza w dyspozycji dowódcy jednostki, - art. 82 ust. 1 wskazanej ustawy przez przyjęcie, że okresu pozostawania w dyspozycji dowódcy jednostki wojskowej po przedterminowym zwolnieniu z zasadniczej służby wojskowej nie można zaliczyć do okresu pełnienia tej służby. Skarżący zwrócił uwagę, że zgodnie z art. 71 ustawy o powszechnym obowiązku obrony (...) zwolnienie z czynnej służby wojskowej następuje po upływie czasu trwania służby ustalonego w ustawie lub powołaniu, a przed upływem tego czasu – w przypadkach określonych w ustawie lub w przepisach wydanych na jej podstawie. Powołał też art. 90 ust. 2 wymienionej ustawy, zgodnie z którym przeniesienie do rezerwy żołnierzy zwolnionych z zasadniczej służby wojskowej przedterminowo następuje z upływem ustawowego czasu trwania tej służby, liczonego od dnia rozpoczęcia jej odbywania. Ustawowy czas pełnienia służby w świetle art. 82 ust. 1 ustawy o powszechnym obowiązku obrony ... wynosił, w czasie gdy skarżący ją odbywał, 18 miesięcy. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, z przyczyn podanych w uzasadnieniu skarżonego postanowienia. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 roku Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269 z pózn. zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości między innymi przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta, zgodnie z § 2 powołanego przepisu, sprawowana jest - jeżeli ustawy nie stanowią inaczej - pod względem legalności, tj. zgodności zaskarżonego aktu z przepisami postępowania administracyjnego, a także prawidłowości zastosowania i wykładni norm prawa materialnego. Rozstrzyganie przez Sąd następuje przy tym w granicach sprawy, bez związania podniesionymi w niej zarzutami i wnioskami oraz powołaną podstawą prawną, co wynika z art. 134 § 1 P.p.s.a. Oceniając zaskarżone postanowienie Sąd stwierdził, że odpowiada ono prawu, a zatem skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Kwestionuje ona postanowienie Szefa Wojewódzkiego Sztabu Wojskowego utrzymujące w mocy postanowienie Wojskowego Komendanta Uzupełnień o odmowie wydania zaświadczenia. Skarżący M. C. domagał się stwierdzenia w tym zaświadczeniu, iż odbywał on służbę wojskową w okresie od 27 kwietnia 1994r. do 26 października 1995r. Nie uwzględniając powyższego wniosku organ pierwszej instancji podniósł, że wnioskodawca w dniu 20 lipca 1995r. został przedterminowo zwolniony z zasadniczej służby wojskowej z pozostawieniem w dyspozycji dowódcy jednostki wojskowej i do dnia 25 października 1995r. nie został ponownie wezwany do stawienia się w jednostce wojskowej celem dalszego odbywania służby. Oznacza to, zdaniem organu, iż odbywał on tę służbę w istocie od 27 kwietnia 1994r. do 20 lipca 1995r. Stanowisko to podtrzymał organ drugiej instancji. W ocenie Sądu, przedstawiona przez rozpoznające sprawę organy interpretacja istotnych w sprawie przepisów prawa materialnego jest prawidłowa. Spór w niniejszej sprawie dotyczy kwestii, czy do okresu odbycia zasadniczej służby wojskowej w przypadku żołnierzy przedterminowo zwolnionych z pozostawieniem w dyspozycji dowódcy jednostki wojskowej wlicza się ten ostatni okres tj. pozostawania w dyspozycji dowódcy jednostki. Skarżący uważa, że takie wliczenie jest konieczne z uwagi na brzmienie art. 82 ustawy o powszechnym obowiązku obrony, zgodnie z którym czas trwania zasadniczej służby wojskowej wynosi osiemnaście miesięcy. Natomiast organy, co już wyżej zaznaczono - prezentują odmienne stanowisko w tym zakresie. Zgodnie z art. 60 ust. 3 ustawy z dnia 21 listopada 1967r. o powszechnym obowiązku obrony (Dz. U. z 1992r. Nr 4, poz. 16), zwanej dalej "ustawą", w brzmieniu obowiązującym w czasie pełnienia zasadniczej służby wojskowej przez skarżącego (nadanym przez Dz. U. z 1994r. Nr 43, poz. 165), dniem powołania do czynnej służby wojskowej (przy czym żołnierzami w takiej służbie są osoby odbywające zasadniczą służbę wojskową – art. 59 pkt 1 lit. a ustawy) jest określony w karcie powołania dzień stawienia się do służby. W świetle art. 61 ust. 1 zd. 2 ustawy powołani do czynnej służby wojskowej stają się żołnierzami w takiej służbie z chwilą stawienia się do tej służby w określonym miejscu. Wedle natomiast art. 71 ust. 3 ustawy, żołnierza uważa się za zwolnionego z czynnej służby wojskowej z chwilą jego odejścia z miejsca pełnienia służby po zwolnieniu z niej stosownie do ust. 2, który przewidywał z kolei, że zwolnienie takie przeprowadzają dowódcy jednostek wojskowych lub inne organy wojskowe. Powołany przez skarżącego art. 82 ust. 1 ustawy rzeczywiście stanowił, że czas trwania tej służby wynosi osiemnaście miesięcy. Równocześnie jednakże wcześniejszy przepis, a to art. 71 ust. 1 przewidywał, że zwolnienie z czynnej służby wojskowej następuje po upływie czasu trwania służby ustalonego w ustawie lub powołaniu, a przed upływem tego czasu – w przypadkach określonych w ustawie lub przepisach wydanych na jej podstawie. Przypadek stanowiący wyjątek od wskazanego art. 71 ust. 1 ustawy umiejscowiony został w art. 90 ust. 1 tego aktu, według którego żołnierze mogą być zwolnieni z zasadniczej służby wojskowej w przypadkach i na warunkach określonych przez Ministra Obrony Narodowej w drodze rozporządzenia. Jest to rozporządzenie z dnia 22 czerwca 1992r. w sprawie zasadniczej służby wojskowej i nadterminowej zasadniczej służby wojskowej oraz przeszkolenia wojskowego (Dz. U. z 1992r. Nr 56, poz. 277), określane dalej jako "rozporządzenie". Paragraf 45 ust. 1 tego rozporządzenia (w brzmieniu obowiązującym w czasie pełnienia służby przez skarżącego nadanym przez Dz. U. z 1994r. Nr 9, poz. 34) wskazywał, że żołnierze odbywający służbę wojskową w jednym nieprzerwanym okresie mogą zostać zwolnieni z tej służby przedterminowo z pozostawieniem w dyspozycji dowódcy jednostki wojskowej, jeżeli okres odbytej przez nich służby wynosi co najmniej 12 miesięcy. Żołnierza takiego dowódca jednostki wojskowej mógł w każdym czasie pozostawania w jego dyspozycji wezwać do stawienia się w jednostce wojskowej w celu dalszego odbywania tej służby. Wezwanie takie nie miało jednak miejsca w przypadku skarżącego. Przewidzianą w ustawie zasadą było (art. 87 ust. 1), iż do rezerwy przenosi się żołnierza, który odbył zasadniczą służbę wojskową. Szczególna regulacja w tym zakresie obowiązywała jednakże w odniesieniu do żołnierzy, którzy zostali przedterminowo zwolnieni z zasadniczej służby wojskowej. Przeniesienie ich do rezerwy następowało z upływem ustawowego czasu trwania służby, liczonego od dnia rozpoczęcia jej odbywania, co wynikało z art. 90 ust. 2 ustawy i § 64 rozporządzenia. W ocenie Sądu, brzmienie powołanych wyżej regulacji prawnych tj. tak ustawy o powszechnym obowiązku obrony, jak i stanowiącego jej uzupełnienie rozporządzenia nie może budzić wątpliwości, że w wypadku żołnierzy, którzy zostali przedterminowo zwolnieni z pozostawieniem w dyspozycji dowódcy jednostki wojskowej i nie zostali wezwani do dalszego odbywania tej służby, okres odbywania przez nich służby obejmuje czas od momentu stawienia się w tej służbie do dnia przedterminowego zwolnienia. Jak wynika z treści skargi M. C. myli dwie czynności tzn. zwolnienie z zasadniczej służby wojskowej oraz przeniesienie do rezerwy. Tymczasem podejmowane one były przez dwa różne co do zasady podmioty; pierwsza z nich przez dowódcę jednostki wojskowej (§ 45 ust. 2 rozporządzenia), natomiast druga przez wojskowego komendanta uzupełnień (§ 68 pkt 3 rozporządzenia). Nadto, na co właśnie wskazuje stan faktyczny niniejszej sprawy, czynności te nie musiały pokrywać się w czasie. Co do zasady bowiem, co już wyżej zaznaczono, tak zwolnienie żołnierza z czynnej służby wojskowej, jak i przeniesienie go do rezerwy następowało po upływie ustawowego okresu służby. Jednakże w przypadku żołnierzy zwolnionych przedterminowo, z dniem takiego przedterminowego zwolnienia kończył się okres odbywania przez nich tej służby. Przenoszeni zaś do rezerwy byli z dniem upływu ustawowego czasu trwania służby. Niezasadny jest tym samym zarzut skargi dotyczący naruszenia art. 90 ust. 2 ustawy poprzez przyjęcie, że przeniesienie do rezerwy żołnierzy zwolnionych z zasadniczej służby wojskowej przedterminowo następuje z dniem takiego zwolnienia. Tak organ pierwszej, jak i drugiej instancji nie zajęli takiego stanowiska. Przeciwnie, obydwa organy wskazywały w uzasadnieniu swych rozstrzygnięć, iż przeniesienie skarżącego do rezerwy nastąpiło z dniem 25 października 1995r., a zatem z dniem upływu ustawowego okresu trwania służby (nie zaś z dniem przedterminowego zwolnienia). Nie ma także racji skarżący, gdy twierdzi, że doszło do naruszenia art. 71 ustawy, bowiem przepis ten ustanawiając zasadę, iż zwolnienie ze służby następuje po upływie ustawowego czasu jej trwania, równocześnie dopuszczał od niej wyjątki, wskazując, że określa je ustawa bądź wydane na jej podstawie przepisy. Wyjątek ten zamieszczony został zaś w art. 90 ust. 1 ustawy. Skoro więc zebrane w sprawie dokumenty oraz ustalony w ich wyniku stan faktyczny nie pozwoliły na wydanie zaświadczenia potwierdzającego pełnienie przez skarżącego M. C. służby wojskowej w okresie od 27 kwietnia 1994r. do 25 października 1995r., to zasadnym była odmowa uwzględnienia jego wniosku na podstawie art. 219 w zw. z art. 218 § 1 K.p.a. Z uwagi na powyższe należało oddalić niniejszą skargę na podstawie art. 151 P.p.s.a.