II SA/Rz 801/13

Dnia 10 grudnia 2013 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Magdalena Józefczyk po rozpoznaniu w dniu 10 grudnia 2013 roku w Rzeszowie na posiedzeniu niejawnym wniosku M.M. o zwolnienie od kosztów sądowych w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od wpisu sądowego od skargi w sprawie ze skargi I.G., G.M. i M.M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] czerwca 2013r. nr [...] w przedmiocie ustalenia lokalizacji inwestycji celu publicznego - postanawia - przyznać M. M. prawo pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od wpisu sądowego od skargi W dniu 19 sierpnia 2013r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie wpłynęły skargi I.G., M.G. oraz G.M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] czerwca 2013r. nr [...] w przedmiocie ustalenia lokalizacji inwestycji celu publicznego. M.M. w skardze sformułowała wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych, precyzując w złożonym w dniu 12 września 2013r. formularzu PPF, iż wnosi o zwolnienie od kosztów sądowych w całości. Postanowieniem z dnia 24 października 2013r. referendarz sądowy zwolnił M.M. od kosztów sądowych w połowie pełnej ich wysokości (pkt 1) oraz odmówił zwolnienia od kosztów sądowych w pozostałym zakresie (pkt 2). Postanowienie doręczono skarżącej w dniu 12 listopada 2013r. W dniu 20 listopada 2013r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie wpłynął sprzeciw M.M. od wskazanego wyżej postanowienia, nadany za pośrednictwem poczty z dniu 19 listopada 2013r. W sprzeciwie skarżąca zmodyfikowała zakres wnioskowanego zwolnienia od kosztów sądowych precyzując, że domaga się zwolnienia od wpisu sądowego od skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zważył co następuje: Stosownie do treści art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – (tekst jednolity Dz. U. z 2012r., poz. 270 ze zmianami), dalej "P.p.s.a" w przypadku skutecznego wniesienia sprzeciwu postanowienie referendarza sądowego w przedmiocie udzielenia prawa pomocy traci moc. Sąd rozpoznaje wniosek na nowo. Warunki przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych określa art. 245 § 3 i art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a. Stosownie do treści ostatniego z powołanych przepisów przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym, następuje wówczas, gdy osoba ta wykaże, iż nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Z istoty prawa pomocy wynika więc, iż ustawodawca odstępuje od ogólnej zasady odpłatności postępowania – art. 199 P.p.s.a. - na rzecz konstytucyjnego prawa do sądu w sytuacjach, gdy strona nie jest w stanie partycypować w kosztach związanych z rozpoznaniem wniesionej przez nią skargi. Literalna wykładnia powyższego unormowania, w szczególności sformułowanie "gdy wykaże" nie pozostawia wątpliwości co do tego, że inicjatywa dowodowa zmierzająca do wykazania, iż zachodzą przesłanki uzasadniające udzielenie prawa pomocy, ciąży na stronie ubiegającej się o takie prawo. Obowiązkiem podmiotu domagającego się pomocy ze środków Skarbu Państwa jest zatem przedstawienie rzeczywistej sytuacji majątkowej oraz rodzinnej, w taki sposób aby możliwa była ocena zdolności płatniczych w zakresie uiszczenia kosztów sądowych. W pierwszej kolejności zauważyć należy, że Sąd rozpoznaje wniosek M.M. o przyznanie prawa pomocy w zakresie doprecyzowanym w sprzeciwie, a więc obejmującym zwolnienie od wpisu sądowego od skargi. Wyjaśniając tym samym wątpliwości skarżącej podniesione w sprzeciwie Sąd wskazuje, że pierwotnie rozpatrywany przez referendarza o zwolnienie od kosztów sądowych obejmował swym zakresem zwolnienie od kosztów sądowych w całości, zgodnie z żądaniem skarżącej zawartym w formularzu PPF. W złożonym przez M.M. urzędowym formularzu wniosku o przyznanie prawa pomocy (PPF) wnioskodawczyni zaznaczyła, że samodzielnie prowadzi gospodarstwo domowe, zajmując mieszkanie o powierzchni 50 m² Podniosła, że jedynym jej źródłem utrzymania jest wynagrodzenie za pracę (½ etatu) wynoszące 636,82 zł netto miesięcznie, przeznaczane w całości na utrzymanie siebie i domu. Podała, że nie posiada żadnych oszczędności, akcji, udziałów, obligacji, jak też wartościowych ruchomości jak np. samochodu. W złożonym na wezwanie Sądu dodatkowym oświadczeniu dotyczącym sytuacji materialnej wnioskodawczyni podała, że jej miesięczne wydatki przedstawiają się następująco: 100 zł (gaz, energia elektryczna, kanalizacja i woda), 30 zł (opał), 60 zł (telefon), 30 zł (środki higieny osobistej), 350 zł (wyżywienie), 27 zł (podatki i opłaty), 40 zł (odzież). Odpowiadając z kolei na wezwanie w zakresie dotyczącym przedłożenia wyciągu z posiadanego przez siebie rachunku bankowego wnioskodawczyni wskazała, że ta część wezwania jej "nie dotyczy". W ocenie Sądu M.M. wykazała, że poza jej możliwościami finansowymi leży poniesienie choćby częściowych kosztów sądowych. Wnioskodawczyni ma wprawdzie zaspokojone potrzeby mieszkaniowe, bowiem jest właścicielką lokalu mieszkalnego. Jednakże uzyskiwany przez nią stały dochód tytułem wynagrodzenia za pracę (636, 82 zł netto) jest niewystarczający, aby wygospodarować z niego chociażby część kwoty na uiszczenie wpisu sądowego od skargi. Wysokość wpisu (wynoszącego 500 zł) pochłania bowiem niemal 80 % uzyskiwanego przez skarżącą dochodu. Wymienione przez skarżącą wydatki obejmujące niezbędne koszty utrzymania i niezbędne wydatki kompensują się z osiąganym przez skarżącą dochodem netto. Mając powyższe na względzie Sąd orzekł jak w sentencji postanowienia i przyznał M.M. prawo pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od wpisu sądowego od skargi na podstawie art. z art. 245 § 3 i art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a.