II SA/Rz 801/13

Dnia 14 stycznia 2014 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Magdalena Józefczyk po rozpoznaniu w dniu 14 stycznia 2014 roku w Rzeszowie na posiedzeniu niejawnym wniosku I.G. o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym obejmującym zwolnienie od wpisu sądowego od skargi w sprawie ze skargi I.G., G.M. i M.M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] czerwca 2013r. nr [...] w przedmiocie ustalenia lokalizacji inwestycji celu publicznego - postanawia - 1. przyznać I.G. prawo pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od wpisu sądowego od skargi w połowie jego wysokości, 2. odmówić zwolnienia od kosztów sądowych w pozostałym zakresie. W dniu 19 sierpnia 2013r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie wpłynęła skarga I.G. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] czerwca 2013r., nr [...] w przedmiocie ustalenia lokalizacji inwestycji celu publicznego dla inwestycji w postaci budowy drogi gminnej w N. W skardze tej I.G. sformułowała wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych, doprecyzowany następnie w formularzu PPF. Postanowieniem z dnia 4 września 2013r. referendarz Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie zwolnił skarżącą od kosztów sądowych w połowie pełnej ich wysokości (pkt I) oraz odmówił zwolnienia od kosztów sądowych w pozostałym zakresie (pkt II). W sprzeciwie od wskazanego wyżej postanowienia I.G. wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości oraz o zwolnienie w całości z kosztów wpisu sądowego od skargi. W uzasadnieniu zarzuciła, że postanowienie nie odpowiada prawu w szczególności z tego względu, że Sąd nie określił czy wpis od skargi dotyczy wyłącznie skarżącej czy też jest to opłata solidarna z G.M. i M.M. Wskazała, że jedynym jej źródłem dochodu jest emerytura w wysokości 1. 396, 00 zł oraz, że "nie posiada zdolności biznesowych" do wynajmowania /dzierżawy/ jakichkolwiek części jej domu bądź gruntu rolnego. Zarzuciła, że Sąd w sposób nieuprawniony sugeruje w uzasadnieniu następne koszty sądowe: z tytułu opłaty kancelaryjnej i wpisu od skargi kasacyjnej, które na obecnym etapie postępowania nie występują. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zważył co następuje: Stosownie do treści art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – (tekst jednolity Dz. U. z 2012r., poz. 270 ze zmianami), dalej "P.p.s.a" w przypadku skutecznego wniesienia sprzeciwu postanowienie referendarza sądowego w przedmiocie udzielenia prawa pomocy traci moc. Sąd rozpoznaje wniosek na nowo. Warunki przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych określa art. 245 § 3 i art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a. Stosownie do treści ostatniego z powołanych przepisów przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym, następuje wówczas, gdy osoba ta wykaże, iż nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Z istoty prawa pomocy wynika więc, iż ustawodawca odstępuje od ogólnej zasady odpłatności postępowania – art. 199 P.p.s.a. - na rzecz konstytucyjnego prawa do sądu w sytuacjach, gdy strona nie jest w stanie partycypować w kosztach związanych z rozpoznaniem wniesionej przez nią skargi. W pierwszej kolejności zauważyć należy, że Sąd rozpoznaje wniosek I. G. o przyznanie prawa pomocy w zakresie doprecyzowanym w sprzeciwie, a więc obejmującym zwolnienie od wpisu sądowego. Sąd wyjaśnia, że pierwotnie rozpatrywany przez referendarza o zwolnienie od kosztów sądowych obejmował swym zakresem zwolnienie od kosztów sądowych, zgodnie z żądaniem skarżącej zawartym w formularzu PPF. Przystępując do oceny sytuacji materialnej skarżącej Sąd stwierdza, że w złożonym przez I.G. urzędowym formularzu wniosku o przyznanie prawa pomocy (PPF) oświadczyła, że samodzielnie prowadzi gospodarstwo domowe, utrzymując się z emerytury w wysokości 1. 396 brutto, który to dochód w całości przeznacza na wydatki związane z utrzymaniem siebie i domu. Jest właścicielką nieruchomości (domu) o powierzchni 90 m² oraz mieszkania o powierzchni 50 m², a także nieruchomości rolnej o powierzchni 3,94 ha. Podała, że nie posiada żadnych kosztowności, akcji, udziałów i obligacji, jak też wartościowych ruchomości jak np. samochodu. Sąd rozpoznając wniosek przyznanie prawa pomocy wziął także pod uwagę oświadczenia strony i treść dokumentów złożonych w wykonaniu wezwania Sądu z dnia 10 grudnia 2013r. w terminie wskazanym w tym piśmie i w zakresie, w jakim czynią zadość temu wezwaniu, a więc treść oświadczenia o wysokości średnich miesięcznych wydatków związanych z utrzymaniem wnioskodawczyni oraz treść decyzji w sprawie wymiaru łącznego zobowiązania pieniężnego na 2013r. obejmującego podatek rolny oraz podatek od nieruchomości. W złożonym, w wykonaniu wezwania Sądu, dodatkowym oświadczeniu dotyczącym sytuacji majątkowej I.G. podała, że jej średnie miesięczne wydatki wynoszą: 274 zł (gaz, energia elektryczna, kanalizacja i woda), 130 zł (opał), 40 zł (telefon), 40 zł (środki higieny osobistej), 400 zł (wyżywienie), 26 zł (podatki i opłaty), 60 zł (odzież), 130 zł (lekarstwa i leczenie). Suma wskazanych miesięcznych wydatków wynosi zatem 1. 100, 00 zł. Sąd podkreśla, że warunkiem uzyskania prawa pomocy jest wykazanie przez stronę zaistnienia po jej stronie przesłanek umożliwiających jego przyznanie. Sąd stwierdza, że skarżąca nie wykonała skierowanego do niej wezwania Sądu z dnia 10 grudnia 2013r. w całości w zakresie przedłożenia dokumentów obrazujących jej sytuację majątkową. Przedłożyła ona wyciąg z posiadanego rachunku bankowego zawierający zestawienie operacji na tym rachunku jedynie za okres od 1 listopada 2013r. do dnia 30 listopada 2013r. podczas, gdy wezwanie wskazywało na potrzebę przedstawienia wyciągu obrazującego stan środków począwszy od dnia 13 września 2013r., celem sprawdzenia obrotu tymi środkami, pozostającymi do dyspozycji skarżącej we wskazanym okresie czasu. Nie przedłożyła także stosowanych rachunków za media za okres 3 miesięcy poprzedzających doręczenia wezwania ani nie podała wysokości pobieranych dopłat bezpośrednich dla rolników. Zwrócić uwagę skarżącej należy, że chcąc skorzystać z prawa pomocy, powinna liczyć się z koniecznością udzielania wszelkich wyjaśnień odnoszących się do jej sytuacji materialnej, a także udokumentowania podnoszonych we wniosku okoliczności. (tak postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 24 listopada 2011r., I OZ 884/2011, LexPolonica nr 3924743, http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Czynności określone w art. 255 P.p.s.a. podejmowane są po to, aby umożliwić stronie należyte uzasadnienie i udokumentowanie wniosku o przyznanie prawa pomocy. W konsekwencji - podmiot wezwany do uzupełnienia oświadczenia winien z należytą starannością wypełnić treść sądowego wezwania. W interesie strony leży bowiem przedstawienie informacji służących uzyskaniu prawa pomocy. Niedostarczenie żądanych przez Sąd danych, przedstawienie ich w sposób niekompletny, mało czytelny powoduje, iż oświadczenie wnioskodawcy pozostaje niepełne, niewystarczające do wydania pozytywnego dla strony rozstrzygnięcia. (tak postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 15 lutego 2012 r., II GZ 51/2012, LexPolonica nr 3943950, http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Mając na uwadze powyższe w ocenie rozpoznającego niniejszy wniosek, zasługuje on jedynie na częściowe uwzględnienie. I.G. nie wykazała, że poza jej możliwościami finansowymi leży uiszczenie w całości wpisu sądowego od skargi. Wnioskodawczyni bowiem uzyskuje stały dochód tytułem emerytury, której wysokość ponad dwukrotnie przekracza wysokość wpisu w niniejszej sprawie (wynoszącego 500 zł). Ma ponadto zaspokojone potrzeby mieszkaniowe oraz jest właścicielką nieruchomości – domu, mieszkania i nieruchomości rolnej. Oznacza to, że ma do dyspozycji dodatkowy, poza służącym do zaspokojenia podstawowych potrzeb mieszkaniowych, majątek nieruchomy, który przy odpowiednim zagospodarowaniu może stać się źródłem przychodu. Uiszczenie przez skarżącą wpisu sądowego w pełnej jego wysokości (500 zł) mogłoby się zatem, w ocenie Sąd, wiązać z powstaniem po jej stronie uszczerbku w koniecznym utrzymaniu. Uznano natomiast, że pokrycie połowy tych kosztów mieści się w zakresie możliwości finansowych wnioskodawczyni. Dlatego też uwzględniono wniosek I.G. częściowo, poprzez zwolnienie jej od kosztów sądowych w połowie, działając na podstawie art. 245 § 3 i art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a.