II SA/Rz 803/09

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie Piotr Godlewski po rozpoznaniu w dniu 16 kwietnia 2010 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku K. S. o zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie z jej skargi na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] sierpnia 2009 r. Nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania administracyjnego dot. zwrotu nieruchomości postanawia odmówić przyznania prawa pomocy w zakresie objętym wnioskiem. Wyrokiem z dnia 14 stycznia 2010 r. sygn. akt j.w. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie oddalił skargę K. S. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] sierpnia 2009 r. Nr [...]. We wniesionej od tego wyroku skardze kasacyjnej, pełnomocnicy skarżącej w osobie adw. A. W. i adw. R. R. zawarli wniosek o zwolnienie jej od należnej od tej skargi opłaty. Wskazali przy tym na jej ciężką sytuację majątkową i rodzinną oraz powołali się na załączony urzędowy formularz wniosku o przyznanie prawa pomocy PPF. W formularzu tym skarżąca jako zakres dochodzonego prawa pomocy wskazała zwolnienie od kosztów sądowych. W uzasadnieniu wniosku – zawężając jego zakres do zwolnienia od opłaty – wskazała, że utrzymuje się jedynie z emerytury w wysokości 1200 zł. Zamieszkuje wraz z synem będącym właścicielem gospodarstwa rolnego, sama jednak nie posiada żadnego majątku. Częściowo pokrywa wydatki związane z utrzymaniem domu: 100 zł. miesięcznie za energię elektryczną, zakup opału 3 tys. zł. Mając powyższe na uwadze stwierdzono, co następuje: Mimo wskazania przez skarżącą w rubryce nr 4 formularza PPF, że wnosi o zwolnienie od kosztów sądowych, doprecyzowanie zawarte w uzasadnieniu wniosku pozwala stwierdzić, że ubiega się ona o zwolnienie od wpisu od skargi kasacyjnej. Bez względu na to należy podkreślić, że zwolnienie od kosztów sądowych (tak w całości, jak i w części) wchodzi w zakres częściowego prawa pomocy, które może być przyznane osobie fizycznej po wykazaniu przez nią braku możliwości poniesienia pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny - art. 245 § 3 i art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) – dalej P.p.s.a. Jak z tego wynika, kryterium finansowe (majątkowe) jest jedynym, na podstawie którego ocenia się zdolność do poniesienia tych kosztów, a którego wykazanie ciąży na stronie wnioskującej. K. S. warunku tego nie spełniła. Ocena możliwości poniesienia przez nią związanych ze sprawą kosztów sądowych dokonana w oparciu o uzasadnienie wniosku i zawarte w nim oświadczenie o stanie rodzinnym, majątku i dochodach w żaden sposób nie wykazuje sygnalizowanej przez pełnomocników u uzasadnieniu skargi kasacyjnej ciężkiej sytuacji majątkowej i rodzinnej wnioskodawczyni. Ona sama zresztą także w żaden sposób nie wykazała, czym miałby się dla niej objawić uszczerbek w koniecznym utrzymaniu i jakie jej uzasadnione potrzeby życiowe byłyby zagrożone w związku z opłaceniem wpisu od skargi kasacyjnej (w niniejszej sprawie wynosi on 100 zł.), zwłaszcza że jeszcze przed złożeniem wniosku o prawo pomocy poniosła koszty sądowe w kwocie 3-krotnie wyższej, tj. 200 zł. tytułem wpisu od skargi i 100 zł. opłaty kancelaryjnej od wniosku o sporządzenie i doręczenie uzasadnienia wyroku (ubocznie należy podkreślić, że nawet ewentualne przyznanie zwolnienia od kosztów sądowych nie działa wstecz i nie obejmuje kosztów już opłaconych). Także ustanowienie w/w adwokatów do reprezentowania skarżącej w postępowaniu kasacyjnym, w tym sporządzenie przez nich skargi kasacyjnej, bez wątpienia wiązało się z obowiązkiem zapłaty im stosownego wynagrodzenia. Za adekwatne względem tych wydatków, a także osobistych kosztów utrzymania wnioskodawczyni i partycypowania przez nią w opłatach związanych z utrzymaniem domu, należy uznać uzyskiwane przez nią stałe dochody z pobieranej emerytury. Jej kwota w stosunku do podstawowych potrzeb życiowych jednej osoby – przy zabezpieczonych potrzebach mieszkaniowych i braku innych szczególnie uzasadnionych wydatków - nie może być uznana za niską i niosącą w opisanej sytuacji konieczność udzielenia dodatkowego wsparcia ze strony Państwa. W tej sytuacji za zbędne uznano wzywanie skarżącej do wykazania majątku i dochodów zamieszkującego z nią syna, mimo że zgodnie z treścią wniosku PPF powinna to uczynić (dla potrzeb prawa pomocy uwzględnia się wszystkie osoby prowadzące wspólne z osobą wnioskującą gospodarstwo domowe). W kontekście powyższego brak jest uzasadnionych przesłanek do stwierdzenia, że opłacenie przez skarżącą kwoty 100 zł. tytułem wpisu od skargi kasacyjnej będzie wiązało się dla niej nie tylko z uszczerbkiem dla koniecznego utrzymania, ale i z jakimkolwiek uszczerbkiem. Konsekwencją tego jest odmowa wyłączenia z zastosowania wobec niej art. 199 P.p.s.a., przewidującego obowiązek ponoszenia przez strony kosztów postępowania związanych ze swym udziałem w sprawie. Wg postanowienia NSA z dnia 22 grudnia 2002 r. sygn. akt OZ 862/04 przepis ten dotyczy wszystkich osób posiadających jakiekolwiek środki majątkowe i dochody. Ma to związek z wyjątkowym charakterem prawa pomocy, które z racji finansowania ze środków publicznych nie może być nadużywane. Skoro zatem analiza złożonego przez skarżącą wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych (wpisu od wniesionej skargi kasacyjnej) nie wykazuje podstaw do jego uwzględnienia, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 w związku z art. 245 § 3 i art. 258 § 2 pkt 7 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzeczono jak w sentencji.