II SA/Rz 804/07

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie Referendarz sądowy Piotr Godlewski po rozpoznaniu w dniu 17 grudnia 2007 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku K. C. o ustanowienie adwokata w sprawie ze skargi na decyzję Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia [...] czerwca 2007 r. Nr [...] w przedmiocie odmowy wznowienia postępowania administracyjnego postanawia odmówić przyznania prawa pomocy w postaci ustanowienia adwokata. Wnioskiem o przyznanie prawa pomocy złożonym na obowiązującym w tym zakresie formularzu PPF K. C. zwrócił się o ustanowienie adwokata, wskazując w jego uzasadnieniu na swój wiek (74 lata) oraz bardzo trudną sytuację zdrowotną i finansową (inwalida II grupy, opisane we wniosku kłopoty ze zdrowiem). Z zawartego we wniosku oświadczenia wynikało, iż: - pozostaje on we wspólnym gospodarstwie domowym wraz z żoną, - na posiadany przez niego majątek składa się tylko mieszkanie o pow. 24 m-, dom stanowi własność córki, - obciąża go spłata trzech pożyczek bankowych zaciągniętych na ratowanie zdrowia, - źródłem utrzymania skarżącego i jego żony są pobierane przez nich emerytury w wysokości odpowiednio 2 i 1,5 tys. zł. brutto. Ponieważ oświadczenie to okazało się niewystarczające do oceny rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych skarżącego, został on wezwany do jego uzupełnienia poprzez: - wskazanie wszystkich osób (oprócz żony) pozostających z nim we wspólnym gospodarstwie domowym, ich stanu majątkowego i uzyskiwanych dochodów, - wyjaśnienie, czy wykazane mieszkanie o pow. 24 m- dotyczy zajmowanej powierzchni mieszkalnej w domu córki, czy jest to odrębny lokal mieszkalny, - wskazanie średniej wysokości wydatków przeznaczanych w ciągu miesiąca na utrzymanie siebie i członków rodziny pozostających we wspólnym gospodarstwie domowym oraz zajmowanego domu - mieszkania z uwzględnieniem sposobu rozliczania wydatków z pozostałymi domownikami, - wykazanie posiadanych pojazdów mechanicznych (marka, rok prod.), - korzystania ze wsparcia pomocy społecznej, - przedłożenie dokumentów potwierdzających faktyczną wysokość posiadanego zadłużenia z tytułu zaciągniętych pożyczek bankowych oraz wysokość przypadających do spłaty miesięcznych rat, wydatków związanych z kosztami leczenia oraz wyciągów z operacji z posiadanych przez niego i osoby pozostające we wspólnym gospodarstwie domowym rachunków bankowych za okres od 1 sierpnia 2007 r. do czasu wykonania wezwania. W udzielonej odpowiedzi wnioskodawca wskazał, że we wspólnym gospodarstwie pozostaje także z córką, będącą właścicielką domu (córka pracuje, ponosi także wydatki związane z leczeniem). On sam nie posiada żadnego majątku (potwierdzają to przedstawione zaświadczenia, iż nie figuruje w rejestrach podatkowych Gminy na terenie której mieszka, nie jest też właścicielem czy współwłaścicielem pojazdów mechanicznych). Wg zaświadczenia wystawionego przez Bank, K. C. korzysta z dwóch pożyczek gotówkowych na kwotę 4 tys. i 1 tys. zł., z których zadłużenie na dzień 4 grudnia 2007 r. wynosiło odpowiednio 1702 zł. i 600 zł.; wysokość przypadających z tego tytułu do spłaty miesięcznych rat, tj. 347 zł. i 156 zł. potwierdzają załączone zawiadomienia. Ponadto jak wynika z przedstawionych kserokopii wyciągów z rachunku bankowego skarżącego, wykazana przez niego we wniosku PPF kwota emerytury jest kwotą netto (jej dokładna wysokość to 2063 zł.). Mając powyższe na uwadze stwierdzono, co następuje: Ustanowienie zastępcy prawnego w osobie m.in. adwokata wchodzi w zakres częściowego prawa pomocy, które może być przyznane osobie fizycznej po wykazaniu przez nią braku możliwości poniesienia pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny - art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), określanej dalej jako P.p.s.a. Jak wynika z powyższego, kryterium ekonomiczne bazujące przede wszystkim na osiąganych dochodach i sytuacji materialno - bytowej jest jedynym, na podstawie którego ocenia się zdolność osób fizycznych do poniesienia związanych ze sprawą kosztów. Postępowanie o przyznanie prawa pomocy jest postępowaniem ściśle sformalizowanym, co dotyczy zarówno formy składanego wniosku (formularz PPF), jego treści, jak i dopuszczalności wezwania osoby wnioskującej do złożenia przez nią w zakreślonym terminie dodatkowego oświadczenia lub przedłożenia dokumentów źródłowych dotyczących jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego, jeżeli oświadczenie zawarte we wniosku o przyznanie prawa pomocy (PPF) okaże się niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości - art. 255 P.p.s.a. Pozostaje to w związku z wyjątkowym charakterem instytucji prawa pomocy, które nie może być nadużywane i musi być uzasadnione sytuacją majątkową strony. Wiąże się to również z charakterem środków z których jest ono finansowane, a pochodzących ze źródeł publicznych. Mimo udzielenia przez skarżącego odpowiedzi na skierowane do niego wezwanie o złożenie dodatkowego oświadczenia i dokumentów źródłowych należy stwierdzić, że nie wyczerpuje ona w pełni zakresu żądanych do udzielenia informacji. K. C. w szczególności w żaden sposób nie wykazał wysokości średnich miesięcznych wydatków związanych z utrzymaniem siebie i wspólnie zamieszkujących członków rodziny oraz domu - mieszkania (m. in. zakup żywności i lekarstw, pozostałe koszty leczenia, opłaty), mimo nie budzącego wątpliwości wezwania nie ustosunkował się też do posiadania pojazdów mechanicznych i osiąganych dochodów przez pozostałych domowników (w przedstawionej sytuacji dot. to zwłaszcza córki - za niewystarczające w tym zakresie należy uznać twierdzenie, że jej wynagrodzenie "jest jednym z najniższych w Banku"); przy rozpatrywaniu zasadności wniosku o przyznanie prawa pomocy pod uwagę brana jest sytuacji majątkowa i dochody wszystkich osób prowadzących wspólne gospodarstwo domowe. Braki obejmują także wyciągi z rachunków bankowych domowników (żony i córki) oraz niewyjaśnienie kwestii posiadanych nieruchomości (mieszkania o pow. 24 m-). Zauważalna jest tutaj sprzeczność między zawartością formularza PPF w której skarżący wykazuje takie mieszkanie, a jego oświadczeniem że nie posiada żadnego majątku (powierzchnia tego mieszkania z pewnością nie jest tożsama z powierzchnią domu będącego własnością córki). Rozciąga się to także na posiadane zadłużenie w banku - z oświadczenia skarżącego wynika, że ma on trzy pożyczki, zaś z dokumentów (zaświadczenia) wynikają dwie. Powyższe uniemożliwia dokonanie dokładnej analizy sytuacji materialnej skarżącego i jego możliwości płatniczych. Obowiązek wykazania przesłanki warunkującej przyznanie prawa pomocy spoczywa na osobie wnioskującej, czego skarżący jednak nie uczynił. Niezależnie od tego, że w żaden sposób nie uzasadnił on potrzeby ustanowienia w postępowaniu sądowym adwokata, nie wykazał też czym miałby się dla niego i rodziny objawić uszczerbek w koniecznym utrzymaniu spowodowany wygospodarowaniem środków na ten cel. Skoro niezależnie od przyczyn nie chce ujawnić wszystkich niezbędnych informacji dla potrzeb postępowania o prawo pomocy, musi liczyć się z określonymi konsekwencjami z tego tytułu, łącznie z odmową jego przyznania. Takie postępowanie nasuwa bowiem uzasadnione przypuszczenie co do zamiaru ukrycia swojej rzeczywistej sytuacji materialnej, co uwidacznia się również m.in. poprzez zaniżenie osiąganych dochodów (we wniosku w miejsce kwoty brutto została podana jeszcze dodatkowo zmniejszona kwota netto). W tym kontekście jako niewiarygodne w pełni uznano jego oświadczenie o bardzo trudnej sytuacji zdrowotnej i finansowej. Pośrednio za uznaniem możliwości wygospodarowania przez skarżącego środków finansowych na ustanowienie adwokata z wyboru przemawia opłacenie wpisu od skargi w wysokości 200 zł. Ewentualnego źródła pokrycia związanych z tym wydatków można też upatrywać w zaciągnięciu pożyczki bankowej (skarżący posiada zdolność kredytową, spłacił już większą część aktualnie obciążających go zobowiązań finansowych). Obowiązek ponoszenia kosztów postępowania związanych ze swoim udziałem w sprawie wynika z ustawy (art. 199 P.p.s.a.) i ma charakter generalny; dotyczy wszystkich osób posiadających jakiekolwiek środki majątkowe lub dochody, a więc także skarżącego. Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 w związku z art. 255 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzeczono jak w sentencji.