II SA/Rz 807/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący WSA Elżbieta Mazur - Selwa Sędziowie WSA Paweł Zaborniak /spr./ WSA Joanna Zdrzałka Protokolant sekretarz sądowy Sylwia Opioła po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 9 lutego 2016 r. sprawy ze skargi A. Sp. z o.o. w likwidacji w [...] na decyzję Dyrektora Izby Celnej z dnia [...] kwietnia 2015 r. nr [...] w przedmiocie cofnięcia rejestracji automatu do gier o niskich wygranych -skargę oddala- Przedmiotem skargi "A" sp. z o.o. w likwidacji z siedzibą w [...] (dalej "Spółka") jest decyzja Dyrektora Izby Celnej (dalej " DIC") z dnia [...] kwietnia 2015 r. nr [...] w przedmiocie cofnięcia rejestracji automatu do gier o niskich wygranych wydana w następującym stanie sprawy. Decyzją z dnia [...] stycznia 2015 r. nr [...] Naczelnik Urzędu Celnego orzekł o cofnięciu "A" sp. z o.o. z siedzibą w [....] rejestracji automatu do gier o niskich wygranych o nazwie [...], nr fabryczny [...], numer poświadczenia rejestracji [...] z dnia [...] maja 2009 r. Podstawą rozstrzygnięcia był negatywny wynik badania przeprowadzonego przez jednostkę badającą upoważnioną przez Ministra Finansów tj. Wydział Laboratorium Celne Izby Celnej., która w opinii z dnia [...] grudnia 2014 r., nr [...] potwierdziła, że automat nie spełnia warunków określonych w ustawie o grach hazardowych w zakresie wymogu wyposażenia w system trwałej rejestracji i zapamiętywania danych oraz w widoczne dla grających informacje, umieszczone w sposób uniemożliwiający ich usunięcie bez uszkodzenia lub zniszczenia automatu, wymogu ochrony przed możliwością modyfikacji oprogramowania, maksymalnej jednorazowej wygranej i maksymalnej stawki za grę określonych w art. 129 ust. 3 ustawy z dnia 19 listopada 2009 r. o grach hazardowych (Dz. U. Nr 201, poz. 1540 ze zm., na dzień orzekania przez Sąd obowiązuje tekst jednolity: Dz. U. z 2015 r., poz. 612, dalej "u.g.h."). Niespełnienie opisanych wymogów obligowało organ do cofnięcia rejestracji na podstawie art. 23a ust.7 u.g.h. Odwołanie od powyższej decyzji wniosła "A" Sp. z o.o. repr. przez pełnomocnika adw. R.F. wnosząc o jej uchylenie i umorzenie postępowania, ewentualnie uchylenie w całości decyzji organu I instancji i przekazanie sprawy temu organowi do ponownego rozpoznania. Kwestionowanej decyzji zarzuciła błąd w ustaleniach faktycznych polegający na podważeniu zgodności stanu rzeczywistego automatu z warunkami rejestracji w sytuacji, gdy automat ten został zarejestrowany przez Ministra Finansów na podstawie pozytywnej opinii technicznej oraz naruszenie prawa materialnego przez zastosowanie przepisów u.g.h., które zostały wprowadzone do polskiego porządku prawnego w sposób niezgodny z przepisami krajowymi i prawem unijnym i nie mogą być stosowane. Opisaną na wstępie decyzją DIC utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję organu I instancji w podstawie prawnej powołując art. 233 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2012 r., poz. 749, na dzień orzekania przez Sąd obowiązuje tekst jednolity: Dz. U. z 2015 r., poz. 613, dalej "O.p.") oraz art. 8, art. 23 ust. 1 i 1 a, art. 129 ust. 3 i art. 23a ust. 7 u.g.h. W ocenie organu odwoławczego zgromadzone w sprawie dowody potwierdziły, że automat nie spełniał wymogów określonych w u.g.h., co w myśl art. 23 a ust. 7 u.g.h wprowadzonego do tej regulacji ustawą z dnia 26 maja 2011 r. o zmianie ustawy o grach hazardowych oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. Nr 134 poz. 779, dalej "ustawa nowelizująca") obligowało organ do cofnięcie jego rejestracji. W znowelizowanej ustawie przesądzono, że poświadczenia rejestracji dokonane na podstawie przepisów dotychczasowych, o których mowa w art. 23 a ust. 1 u.g.h. zachowują ważność do czasu ich wygaśnięcia albo cofnięcia stosownie do art. 23 a ust. 6 i 7 u.g.h. Organ zwrócił także uwagę na zmiany w dotychczasowych przepisach wykonawczych, które zostały wprowadzone rozporządzeniem Ministra Finansów z dnia 9 marca 2012 r. w sprawie szczegółowych warunków rejestracji i eksploatacji automatów i urządzeń do gier (Dz.U. z 2012 r., poz. 312). Odnosząc się do zarzutów odwołania organ odwoławczy wyjaśnił, że uzyskanie rejestracji nie gwarantowało możliwości korzystania z automatu przez cały okres, na jaki ona nastąpiła, zwłaszcza w zmienionych warunkach prawnych, do których urządzenie to powinno zostać dostosowane. Rejestracja oznaczała jedynie dopuszczenie automatu do eksploatacji, a żaden przepis nie zawiera i nie zawierał domniemania, że na skutek uzyskania poświadczenia rejestracji automat spełnia warunki rejestracji, bądź w aktualnym stanie prawnym warunki określone ustawą przez cały sześcioletni okres rejestracji. Wobec stwierdzenia naruszeń określonych w art. 129 ust. 3 u.g.h. okoliczność, że w toku postępowania nie stwierdzono dokonania w automacie jakiejkolwiek ingerencji z zewnątrz nie miała znaczenia. Organ odwoławczy odniósł się również do zagadnienia notyfikacji Komisji Europejskiej projektu ustawy o grach hazardowych, a ściślej – jej braku, a to w kontekście wyroku Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej z dnia 19 lipca 2012 r. wydanego w połączonych sprawach C-213/11, C-214/1 i C-217/11. W ocenie DIC przepisy u.g.h. nie mają charakteru technicznego w rozumieniu dyrektywy 98/34/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 22 czerwca 1998 r. ustanawiającej procedurę udzielania informacji w zakresie norm i przepisów technicznych (dalej zwanej jako: "dyrektywa 98/34/WE"). Niezależnie od tego dopóki sporne przepisy prawa będą znajdowały swoje miejsce wśród przepisów obowiązujących, tak długo organ celny będzie miał prawny obowiązek ich stosowania. Z powyższą decyzją nie zgodziła się Spółka zastępowana przez adw. R.F. i złożyła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie wnosząc o uchylenie decyzji obydwu instancji i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia oraz zasądzenie od organu kosztów postępowania. Zaskarżonej decyzji zarzuciła naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik spawy mianowicie art. 120 w zw. z art. 121 ust. 1, art. 122 w zw. z art. 187 § 1 O.p. poprzez zakwestionowanie zgodności stanu rzeczywistego przedmiotowego automatu do gry z warunkami rejestracji w sytuacji, gdy automat ten został zarejestrowany przez Ministra Finansów na podstawie pozytywnej opinii technicznej potwierdzającej, iż spełnia on wymogi automatu do gier o niskich wygranych, a nie stwierdzono, aby w automacie dokonywania była jakakolwiek ingerencja z zewnątrz, co powoduje, że nieuzasadnione jest podważanie jego zgodnego z przepisami funkcjonowania. Zarzuciła także naruszenie prawa materialnego poprzez zastosowanie w niniejszej sprawie przepisów u.g.h., a w szczególności dokonania kontroli oraz wydania opinii jednostki badającej pod kątem przestrzegania art. 129 ust. 3 u.g.h., który to przepis podobnie jak cała ustawa został wprowadzony do polskiego porządku prawnego w sposób niezgodny z przepisami krajowymi oraz prawem unijnym i nie może być stosowany. W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Celnej wniósł o jej oddalenie z przyczyn podanych w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga jako niezasadna została przez WSA oddalona. Sąd administracyjny sprawuje w zakresie swej właściwości kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej, co wynika z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2014 r., poz. 1647). Zakres tej kontroli wyznacza art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) – zwanej dalej w skrócie P.p.s.a., stanowiący, że Sąd orzeka w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Wobec uzyskania przez Rzeczypospolitą Polską członkostwa w Unii Europejskiej sprawowana przez sądy kontrola administracji publicznej w zakresie legalności obejmuje również badanie pod względem zgodności z prawem wspólnotowym, które od dnia 1 maja 2004 r. stało się częścią obowiązującego w Polsce porządku prawnego. Uwzględnienie skargi w ramach tej kontroli następuje jedynie wówczas, gdy zaskarżony akt narusza prawo w sposób określony w ostatnio cytowanej ustawie. W przypadku zaskarżenia decyzji Sąd zobowiązany jest zgodnie z art. 145 P.p.s.a. do jej uchylenia - jeśli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania, inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy. Sąd stwierdza natomiast nieważność takiej decyzji, jeśli zachodzą przesłanki przewidziane w art. 156 k.p.a. lub w innych przepisach. W rozpoznawanej sprawie Sąd tego rodzaju wad i uchybień nie stwierdził, co przesądziło o oddaleniu skargi. Przedmiotem kontroli Sądu była w niniejszej sprawie decyzja Dyrektora Izby Celnej o cofnięciu skarżącej Spółce rejestracji automatu do gier o niskich wygranych o nazwie [...], numer fabryczny [...], numer poświadczenia rejestracji [...]. Stan faktyczny sprawy został prawidłowo ustalony i może stanowić podstawę wyrokowania. Skarga zarzuca Organom celnym m.in. naruszenie przepisów prawa Unii Europejskiej poprzez wydanie decyzji na podstawie regulacji u.g.h., które zostały uchwalone przez Sejm z pominięciem procedury notyfikacji. Te zarzuty nie mogły zostać przez Sąd uznane za zasadne, albowiem decyzja DIC nie została oparta o tzw. przepisy techniczne. Otóż zgodnie z art. 1 pkt 11 dyrektywy 98/34/WE "przepisy techniczne" to specyfikacje techniczne i inne wymagania bądź zasady dotyczące usług, włącznie z odpowiednimi przepisami administracyjnymi, których przestrzeganie jest obowiązkowe, de iure lub de facto, w przypadku wprowadzenia do obrotu, świadczenia usługi, ustanowienia operatora usług lub stosowania w Państwie Członkowskim lub na przeważającej jego części, jak również przepisy ustawowe, wykonawcze i administracyjne Państw Członkowskich, z wyjątkiem określonych w art. 10, zakazujące produkcji, przywozu, wprowadzania do obrotu i stosowania produktu lub zakazujące świadczenia bądź korzystania z usługi lub ustanawiania dostawcy usług. Przypomnieć także należy, iż TSUE w sentencji wyroku z dnia 19 lipca 2012 r. stwierdził, że "art. 1 pkt 11 dyrektywy 98/34/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 22 czerwca 1998 r. ustanawiającej procedurę udzielania informacji w dziedzinie norm i przepisów technicznych oraz zasad dotyczących usług społeczeństwa informacyjnego, ostatnio zmienionej dyrektywą Rady 2006/96/WE z dnia 20 listopada 2006 r., należy interpretować w ten sposób, że przepisy krajowe tego rodzaju jak przepisy ustawy z dnia 19 listopada 2009 r. o grach hazardowych, które mogą powodować ograniczenie, a nawet stopniowe uniemożliwienie prowadzenia gier na automatach o niskich wygranych poza kasynami i salonami gry, stanowią potencjalnie "przepisy techniczne" w rozumieniu tego przepisu, w związku z czym ich projekt powinien zostać przekazany Komisji, zgodnie z art. 8 ust. 1 akapit pierwszy wskazanej dyrektywy, w wypadku ustalenia, iż przepisy te wprowadzają warunki mogące mieć istotny wpływ na właściwości lub sprzedaż produktów. Dokonanie tego ustalenia należy do sądu krajowego." Jednocześnie TSUE nie wskazał wprost, jakie przepisy u.g.h. należy uznać za przepisy techniczne. Nie przesądził także ich technicznego charakteru stwierdzając, że analizowane przepisy u.g.h. stanowią potencjalnie, a więc wyłącznie hipotetycznie przepisy technicznie. Zasadniczą podstawą materialnoprawną zaskarżonej do WSA decyzji stanowił art. 23a ust. 7 u.g.h. Otóż w myśl tego przepisu naczelnik urzędu celnego, w drodze decyzji, cofa rejestrację przed jej wygaśnięciem, jeżeli zarejestrowany automat lub urządzenie do gier nie spełnia warunków określonych w ustawie. Zastosowanie przez DIC przepisu art. 23a ust. 7 u.g.h., nie naruszyło prawa unijnego w zakresie procedury udzielania informacji w dziedzinie norm i przepisów technicznych w postaci dyrektywy 98/34/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 22 czerwca 2008 r., albowiem projekt ustawy zmieniającej u.g.h., zawierającej między innymi art. 23a ust. 7 u.g.h., został notyfikowany Komisji Europejskiej w dniu 16 września 2010 r. pod numerem 2010/0622/PL. Nastąpiło to zgodnie z § 4 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 23 grudnia 2002 r. w sprawie sposobu funkcjonowania krajowego systemu notyfikacji norm i aktów prawnych (Dz. U. z 2004 r. Nr 65, poz. 59). Następnie podnieść należy, iż według art. 129 ust. 1 u.g.h. działalność w zakresie gier na automatach o niskich wygranych oraz gier na automatach urządzanych w salonach gier na automatach na podstawie zezwoleń udzielonych przed dniem wejścia w życie ustawy jest prowadzona, do czasu wygaśnięcia tych zezwoleń, przez podmioty, których im udzielono, według przepisów dotychczasowych, o ile ustawa nie stanowi inaczej. Wymogi ustawowe dla gier rozgrywanych na automatach do gier o niskich wygranych zostały ustalone w art. 129 ust. 3 u.g.h. poprzez wskazanie, że są to gry o wygrane pieniężne lub rzeczowe, w których wartość jednorazowej wygranej nie może być wyższa niż 60 złotych, a wartość maksymalnej stawki za udział w jednej grze nie może być wyższa niż 0,50 złotych. Również i ten przepis został przez DIC skonkretyzowany względem skarżącej Spółki. Sąd pierwszej instancji wyraża przekonanie, iż z definicji gry na automacie o niskich wygranych określonej w art. 129 ust. 3 u.g.h. nie wynikają warunki uniemożliwiające prowadzenia gier na automatach poza kasynami i salonami gier albo mogące wpływać na sprzedaż takich automatów. Art. 129 ust. 3 u.g.h. nie odnosi się w żadnej swej części do cech automatu, jako produktu i nie określa żadnej obowiązkowej cechy tego produktu. Ponadto powołany przepis należy do kategorii przepisów przejściowych i już z tej przyczyny nie może być uznany za techniczny. Dostrzegł to NSA w wyroku z dnia 28 października 2015 r., II GSK 1624/15 (publ. w CBOIS) stwierdzając wyraźnie, iż przepisy przejściowe nie spełniają kryterium uznania ich za przepisy techniczne. Możliwego istotnego wpływu na spadek sprzedaży automatów do gry nie można jego zdaniem przypisać przepisom prawnym, które zapewniają przez okres przejściowy utrzymanie dotychczasowego stanu w zakresie miejsc urządzania gry i liczby używanych automatów (podobne stanowisko wynika z wyroku NSA z dnia 17 listopada 2015 r. II GSK 2036/15, publ. w CBOIS). Ponadto, co słusznie podkreśla Organ, zawarta w art. 129 ust. 3 u.g.h. definicja normatywna gry na automatach o niskich wygranych jest zbieżna z pojęciem zawartym w art. 2 ust. 2b ustawy z dnia 29 lipca 1992 r. o grach i zakładach wzajemnych, wedle którego gry na automatach o niskich wygranych, to gry na urządzeniach mechanicznych, elektromechanicznych i elektronicznych o wygrane pieniężne lub rzeczowe, w których wartość jednorazowej wygranej nie może być wyższa niż równowartość 15 euro, a wartość maksymalnej stawki za udział w jednej grze nie może być wyższa niż 0,07 euro. Oba te przepisy definiują zatem gry na automatach o niskich wygranych, a jedyną różnicę pomiędzy nimi stanowi rodzaj waluty, wyznaczającej ustawową stawkę za udział w jednej grze, jak również jednorazową maksymalną wygraną. Zdaniem WSA, art. 129 ust. 3 u.g.h. nie wprowadził więc nowych zasad w istotny sposób ograniczając, czy uniemożliwiając prowadzenie gier na automatach o niskich wygranych. Zatem także art. 129 ust. 3 u.g.h. nie mógł zostać uznany przez DIC za "techniczny" w rozumieniu przepisów unijnych. Dyrektor swe stanowisko szeroko i przekonująco umotywował i jego argumentacja zasługuje zdaniem WSA na pełną aprobatę. Odnosząc się do tych wszystkich zarzutów skargi, w których podniesiono błędne ustalenia Organu co do nie spełniania wymogów ustawowych przez automat, wskazać należy, że zgodnie z art. 23b ust. 1 u.g.h., na pisemne żądanie naczelnika urzędu celnego, w przypadku uzasadnionego podejrzenia, że zarejestrowany automat lub urządzenie do gier nie spełnia warunków określonych w ustawie, podmiot eksploatujący ten automat lub urządzenie jest obowiązany poddać urządzenie lub automat badaniu sprawdzającemu. Badanie sprawdzające przeprowadza jednostka badająca upoważniona do badań technicznych automatów i urządzeń do gier - art. 23a ust. 3 u.g.h. Nie może budzić wątpliwości, że w niniejszej sprawie zostało przeprowadzone badanie sprawdzające automatu. Wykonała je upoważniona przez Ministra Finansów jednostka badająca - Wydział Laboratorium Celne Izby Celnej w [...] (opinia Izby Celnej w [...] z dnia [...] grudnia 2014 r., upoważnienie Ministra Finansów z dnia [...] kwietnia 2011 r., [...], dla Izby Celnej w [...]). Badanie to potwierdziło, że automat należący do Spółki m.in. nie odpowiada obowiązującym przepisom dotyczącym maksymalnej stawki za grę i maksymalnej jednorazowej wygranej czyli art. 129 ust. 3 u.g.h. Stwierdzenie wyrażonych w opinii niezgodności dawało wystarczającą podstawę do wydania przez Organy Służby Celnej decyzji na podstawie art. 23a ust. 7 u.g.h., czyli cofnięcia rejestracji automatu. Opinia akredytowanej jednostki badającej odpowiada zdaniem WSA standardom wynikającym z obowiązującego w dacie jej wydania rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 9 marca 2012 r. w sprawie szczegółowych warunków rejestracji i eksploatacji automatów i urządzeń do gier (Dz. U. z 2012 r. poz. 312). Art. 23b u.g.h. nie umożliwia wyboru środka dowodowego. Ponieważ zasadniczym dowodem w sprawie jest dowód z badania sprawdzającego, który w niniejszej sprawie został pozyskany legalnie, to organ prowadzący postępowanie nie był zobowiązany do dalszego poszukiwania materiału dowodowego, który uzasadniałby stanowisko strony postępowania. Wobec tego brak było podstaw natury prawnej do przeprowadzania kolejnego badania sprawdzającego przez inną jednostkę badającą. Odpowiadając na zarzuty naruszenia przepisów art. 120, 121 ust. 1, art. 122, art. 187 § 1 Ordynacji podatkowej, WSA zauważa, że obowiązujące w chwili wydawania decyzji regulacje u.g.h. do cofnięcia rejestracji wymagały stwierdzenia niezgodności automatu z warunkami określonymi w u.g.h. Dla prawa obojętna jest okoliczność, czy automat utracił w trakcie eksploatacji cechy techniczne pozwalające na prowadzenie gier odpowiadających definicji ustawowej gry na automatach o niskich wygranych, czy od początku ich nie posiadał, mimo że został zarejestrowany jako automat do takich gier (por. m. in. wyrok WSA w Białymstoku z dnia 2 września 2014 r., II SA/Bk 566/14, Lex Nr 1513084, wyrok WSA w Poznaniu z dnia 10 lipca 2014 r., I SA/Po 114/14, Lex Nr 1490077). Możliwość cofnięcia rejestracji automatu przed jej wygaśnięciem powiązana jest ściśle z brakiem spełnienia warunków określonych w ustawie, a nie z brakami dokumentacji niezbędnej dla rejestracji urządzenia. Zdaniem Sądu, możliwość cofnięcia rejestracji w trakcie okresu jej ważności nie narusza Konstytucji RP w tym chronionej nią zasady wolności gospodarczej. Otóż żadna wolność nie ma bowiem charakteru absolutnego, a to oznacza, że może być ograniczona przez ustawę (tak WSA w Rzeszowie w wyroku z dnia 13 kwietnia 2012 r., II SA/Rz 34/12, Lex Nr 1145868). Zdaniem WSA, materiał dowodowy został zgromadzony w myśl reguł wynikających z o.p. (art. 188 o.p.). Organy przeprowadziły niezbędne do wyjaśnienia wszystkich istotnych okoliczności postępowanie dowodowe. Nie pominięto przy tym regulacji u.g.h., przeprowadzając dowód z należycie sporządzonej opinii uprawnionej jednostki badawczej. Sąd w pełni podziela argumentację decyzji DIC w zakresie zastosowania art. 18 ust. 1 i art. 129 ust. 3 u.g.h., albowiem z treści opinii jednostki badającej wynika jednoznacznie, że maksymalna stawka za grę na przedmiotowym automacie wynosiła 10.00 PLN (100 pkt.). Wykazanie przez DIC legalności wydanego w sprawie rozstrzygnięcia, nie pozwoliło WSA podzielić wyrażonych w skardze zarzutów naruszenia przepisów prawa materialnego i postępowania administracyjnego. Sąd działając z urzędu również nie dostrzegł takich naruszeń prawa, które uzasadniałyby skorzystanie z posiadanych uprawnień kasacyjnych. Mając powyższe na uwadze Sąd uznał, że zaskarżona decyzja DIC odpowiada prawu. Dlatego skargę jako niezasadną Sąd oddalił na podstawie art. 151 p.p.s.a.