II SA/Rz 81/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący NSA Stanisław Śliwa Sędziowie WSA Ewa Partyka /spr./ NSA Maria Piórkowska Protokolant Sylwia Pacześniak po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 28 marca 2012 r. sprawy ze skargi P. R. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] listopada 2011 r. nr [...] w przedmiocie zobowiązania do zwrotu świadczeń wypłaconych z funduszu alimentacyjnego -skargę oddala- II SA/Rz 81/12 UZASADNIENIE Przedmiotem skargi P. R. jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego ( dalej SKO) z dnia [...] listopada 2011 r., nr [...], utrzymująca w mocy decyzję Wójta Gminy [...] z dnia [...] października 2011 r., nr [...] o zwrocie należności w łącznej wysokości 3.000,00 zł wypłaconych na mocy decyzji Wójta Gminy [...] z dnia [...] października 2009 r., nr [...] za okres od 01.10.2009 r. do 30.09.2010 r., tytułem świadczeń z funduszu alimentacyjnego na K. R. wraz z ustawowymi odsetkami naliczonymi do dnia spłaty. W podstawie prawnej organ odwoławczy powołał art. 138 § 1 pkt. 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks Postępowania Administracyjnego ( Dz. U. z 2000 r., Nr 98, poz. 1071 ze zm.), określanej dalej jako k.p.a. w związku z art. 27 ust. 1 ustawy z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów ( Dz. U. z 2009 r., Nr 1, poz. 7 ze zm.). Z akt administracyjnych sprawy wynika, że P. R. skierował do Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej prośbę z dnia 28 grudnia 2010 r. o udzielenie informacji dotyczących pobierania świadczeń z funduszu alimentacyjnego na rzecz córki K. R. i wysokości zadłużenia z tego tytułu. W odpowiedzi kierownik GOPS pismem z dnia 31 grudnia 2011 r. poinformował o stanie zadłużenia oraz o obowiązku zwrotu organowi właściwemu wierzyciela świadczeń wypłaconych z funduszu alimentacyjnego osobie uprawnionej wraz z ustawowymi odsetkami. Pismem z dnia 27 lutego 2011 r. P. R. zwrócił się do Kierownika GOPS o nienaliczanie odsetek od kwoty należnej z tytułu wypłaconych świadczeń alimentacyjnych. Kierownik GOPS pismem z dnia 4 marca 2011 r. poinformował o obowiązku zwrotu świadczeń wypłaconych z funduszu alimentacyjnego przez dłużnika alimentacyjnego oraz, że ponowna prośba o nienaliczanie odsetek od wypłaconych świadczeń alimentacyjnych pozostanie bez odpowiedzi. Wójt Gminy [...] decyzją z dnia [...] października 2011 r., opisaną powyżej orzekł o zwrocie przez skarżącego należności w łącznej wysokości 3.000,00 zł wypłaconych z decyzji Wójta Gminy [...] z dnia [...] października 2009 r., nr [...] za okres od 01.10.2009 r., do 30.09.2010 r., tytułem świadczeń z funduszu alimentacyjnego na K. R. wraz z ustawowymi odsetkami do dnia spłaty należności. W uzasadnieniu wskazano, że zgodnie z art. 27 ust. 2 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów, organ właściwy wierzyciela wydaje, po zakończeniu okresu świadczeniowego lub po uchyleniu decyzji o przyznaniu świadczeń z funduszu alimentacyjnego decyzję administracyjną w sprawie zwrotu przez dłużnika alimentacyjnego należności z tytułu otrzymanych przez osobę uprawnioną świadczeń z funduszu alimentacyjnego. Ponadto, zgodnie z art. 27 ust. 1 i 1a w/w ustawy, dłużnik jest zobowiązany do zwrotu organowi właściwemu wierzyciela należności w wysokości świadczeń wypłaconych osobie uprawnionej z funduszu alimentacyjnego łącznie z ustawowymi odsetkami. Jednocześnie organ wskazał, że nie znalazł podstaw do umorzenia należności ze względu na bezskuteczność egzekucji. W odwołaniu od tej decyzji P. R. wniósł o zawieszenie mu zwrotu należności w wysokości 3.000,00 zł wraz z ustawowymi odsetkami do czasu zakończenia odbywania kary w zakładzie karnym. Prośbę swą uzasadnił brakiem zatrudnienia, gdyż "zakład karny nie dysponuje wolnymi płatnymi etatami". Skarżący podkreślił, że nie może także liczyć na finansową pomoc ze strony rodziny. W związku z powyższym skarżący nie dysponuje środkami umożliwiającymi mu spłatę należności. SKO decyzją z dnia [...] listopada 2011 r., nr [...] po rozpoznaniu odwołania utrzymało decyzję organu I instancji w mocy. Organ odwoławczy w uzasadnieniu podtrzymał argumentację organu I instancji. Jednocześnie organ odwoławczy wskazał, iż skarżący może złożyć stosowny odrębny wniosek do Wójta Gminy [...] o umorzenie należności z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego, odroczenie płatności lub rozłożenie na raty. W skardze na tę decyzję P. R. wniósł o zawieszenie spłaty zadłużenia wraz z odsetkami do czasu opuszczenia zakładu karnego. W uzasadnieniu skarżący ponownie powołał się na brak możliwości podjęcia płatnej pracy w zakładzie karnym oraz na brak pomocy rodziny w spłacie należności wypłaconych z funduszu alimentacyjnego dla córki K. R. W odpowiedzi na skargę Kolegium wniosło o jej oddalenie z przyczyn, które stanowiły podstawę wydanej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zważył, co następuje; Sąd administracyjny sprawuje w zakresie swej właściwości kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej, co wynika z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269, ze zm.). Zakres tej kontroli wyznacza art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze zm.) – zwanej dalej w skrócie P.p.s.a. Stosownie do tego przepisu Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. W myśl art. 145 P.p.s.a., Sąd zobligowany jest do uchylenia decyzji bądź postanowienia lub stwierdzenia ich nieważności, ewentualnie niezgodności z prawem, gdy dotknięte są one naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania, innym naruszeniem przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy, lub zachodzą przyczyny stwierdzenia nieważności decyzji wymienione w art. 156 k.p.a. lub innych przepisach. W ramach kontroli legalności Sąd stosuje przewidziane prawem środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia (art. 135 P.p.s.a.). Rozpatrując sprawę w wyżej wskazanych aspektach Sąd doszedł do przekonania, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Poza sporem pozostaje, że wobec nie wypełniania obowiązku alimentacyjnego przez skarżącego, jego córka K. R. otrzymała świadczenia z funduszu alimentacyjnego. Świadczenia te przyznane zostały ostateczną decyzją Wójta Gminy [...] z dnia [...] października 2009 r. na okres od 1.10.2009 r. do 30.09.2010 r. w kwocie po 250 zł miesięcznie. Zgodnie z art. 27 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów, dłużnik alimentacyjny jest zobowiązany do zwrotu organowi właściwemu wierzyciela należności w wysokości świadczeń wypłaconych z funduszu alimentacyjnego osobie uprawnionej, łącznie z ustawowymi odsetkami. Ustęp 1a tego przepisu stanowi, że odsetki są naliczane od pierwszego dnia następującego po dniu wypłaty świadczeń z funduszu alimentacyjnego. Po zakończeniu okresu świadczeniowego, stosownie do art. 27 ust. 2 ustawy, organ właściwy wierzyciela wydaje decyzję administracyjną w sprawie zwrotu przez dłużnika alimentacyjnego z tytułu otrzymanych przez osobę uprawnioną świadczeń z funduszu alimentacyjnego. Skoro zakończył się okres świadczeniowy, organ właściwy wierzyciela – w tym wypadku Wójt Gminy [...], był zobligowany do wydania decyzji w sprawie zwrotu przez skarżącego, który jest dłużnikiem alimentacyjnym należności, które otrzymała K. R. z funduszu. Wyżej cytowane przepisy art. 27 ust. 1 i 2 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów zakreślają przedmiot sprawy, która była rozstrzygnięta przez organy. Zaznaczyć przy tym należy, że art. 27 ust. 1 ustawy ma charakter związany, co oznacza, że organ był zobligowany do ustalenia wysokości należności wypłaconych osobie uprawnionej w okresie świadczeniowym od 1.10.2009 r. do 30.09.2010 r. oraz wydania decyzji o zwrocie tych należności wraz z odsetkami przez dłużnika alimentacyjnego. Dopiero po ostatecznym ustaleniu należności, które dłużnik alimentacyjny jest zobowiązany zwrócić, możliwe jest – w ramach odrębnej sprawy administracyjnej, której podstawą materialnoprawną jest przepis art. 30 ust. 2 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów, organ właściwy wierzyciela może na wniosek dłużnika alimentacyjnego umorzyć jego należności z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego łącznie z odsetkami w całości lub w części, odroczyć termin płatności albo rozłożyć na raty, uwzględniając sytuację dochodową i rodzinną. Umorzenie należności następuje w drodze decyzji administracyjnej. Decyzja w tym przedmiocie ma charakter uznaniowy i zupełnie inne są przesłanki, które organ ocenia, rozstrzygając sprawę w ramach uznania administracyjnego. Tak więc wniosek złożony przez dłużnika alimentacyjnego, który – jak się wydaje – dotyczył odroczenia terminu spłaty należności do czasu zakończenia odbywania przez niego kary pozbawienia wolności, nie miał żadnego wpływu na ocenę legalności zaskarżonej decyzji. Kwestia ta powinna być przedmiotem innego postępowania. Z art. 30 ust. 3 ustawy wynika, że umorzenie następuje w drodze decyzji administracyjnej, co świadczy o odrębności postępowania w tym przedmiocie. Okoliczności podnoszone w skardze nie mają więc żadnego znaczenia dla oceny zgodności wydanych w sprawie administracyjnej decyzji w przedmiocie zwrotu wypłaconych należności alimentacyjnych przez dłużnika z prawem. Żaden przepis prawa nie obliguje organu prowadzącego postępowanie administracyjne, którego przedmiotem jest zwrot wypłaconych należności alimentacyjnych do rozpoznania, ani tym bardziej do uwzględnienia w tym postępowaniu wniosku, jaki złożył skarżący. Brak było więc podstaw do stwierdzenia, że zaskarżona decyzja narusza prawo w zakresie, o którym mowa w art. 145 § 1 P.p.s.a. Nie budzi także wątpliwości Sądu, ani nie jest kwestionowana wysokość wypłaconych K. R. w oparciu o decyzję z dnia [...].10.2009 r. Wójta Gminy [...], ani zgodność z przepisem art. 27 ust. 1 a ustawy, odsetek objętych decyzją. Odnosząc się do okoliczności podnoszonej na końcu skargi Sąd stwierdza, że nie może nakazać organom wydania decyzji określonej treści (zgodnej z wnioskami skarżącego) ani sam nie jest władny wyręczać organy w zakresie ich kompetencji. Nie może więc ani "zawiesić" spłaty należności, ani ich umorzyć. Może tylko skontrolować legalność wydanych w sprawie decyzji. W świetle powyższego brak było podstaw do uwzględnienia skargi i jako bezzasadną należało ją oddalić na podstawie art. 151 P.p.s.a.