II SA/Rz 810/04

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Robert Sawuła Sędziowie NSA Małgorzata Wolska /spr./ AWSA Joanna Zdrzałka Protokolant: sekr. sąd. Anna Mazurek-Ferenc po rozpoznaniu w dniu 24 sierpnia 2005 r. na rozprawie sprawy ze skargi B. W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] lipca 2004 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania dodatku z tytułu samotnego wychowywania dziecka uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Burmistrza [...] z dnia [...] czerwca 2004 r. Nr [...] w punkcie trzecim dotyczącym odmowy przyznania dodatku z tytułu samotnego wychowywania dziecka II SA/Rz 810/04 U z a s a d n i e n i e Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia [...] lipca 2004 r. /[...]/, wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. oraz art. 12 i 60 ust. 2 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych /Dz.U. Nr 228, poz. 2255 ze zm./ po rozpoznaniu odwołania B. W. od decyzji Burmistrza Miasta [...] z dnia [...] czerwca 2004 r. /[...]/ w sprawie: - przyznania zasiłku rodzinnego na dziecko S. B. w wysokości 43 zł oraz dodatku z tytułu rozpoczęcia roku szkolnego w wysokości 90 zł, - przyznania zasiłku rodzinnego na dziecko M. W. w wysokości 43 zł, - odmowy przyznania dodatku z tytułu samotnego wychowywania dziecka, utrzymało w mocy decyzję organu pierwszej instancji Według ustaleń organów orzekających w sprawie przyczyną odmowy przyznania dodatku z tytułu samotnego wychowywania dziecka było niespełnienie przez odwołującą się przesłanek z art. 12 i 60 ust. 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych. Wprawdzie do dnia wejścia w życie powyższej ustawy B. W. otrzymywała świadczenia z funduszu alimentacyjnego na syna S. B. /pochodzącego z innego małżeństwa/, jednakże obecnie wychowuje swoje dzieci wspólnie z mężem Z. W. Kwestionowana zatem w odwołaniu decyzja odpowiada prawu. W skardze skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie B. W. kwestionuje zasadność odmowy przyznania dodatku z tytułu samotnego wychowywania dziecka. Uzasadniając skargę B. W. podała, że w 2001 r. zawarła związek małżeński i wraz z mężem wychowuje syna M. pochodzącego z małżeństwa ze Z. W. oraz syna S. B., który od ojca miał zasądzone alimenty. Uchyla się on notorycznie od płacenia alimentów, nie utrzymuje kontaktu z synem, nie można ustalić jego miejsca zamieszkania. Od dłuższego czasu oboje z mężem pozostają bez pracy, zamieszkują wspólnie z matką męża i pozostają na jej utrzymaniu /jej emerytura wynosi ok. 800 zł/, niezmiernie trudno podołać wszystkim wydatkom. Skarżąca wskazała, że w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji stwierdzono, iż co prawda do dnia wejścia w życie ustawy o świadczeniach rodzinnych otrzymywała świadczenia z funduszu alimentacyjnego na syna S. B., pochodzi on jednak z innego małżeństwa i świadczenia te nie mogą być jej przyznane. Jednakże ten sam organ interpretując ten sam przepis, tj. art. 60 ust. 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych w identycznym jak jej przypadku, świadczenia te przyznał. Na poparcie powyższego skarżąca dołączyła do skargi kserokopię fragmentu pozytywnej decyzji "innego małżeństwa". Dlatego nie rozumie decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego i nie zgadza się z nią. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wnosiło o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko i argumenty zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Po myśli art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych /Dz.U. Nr 153, poz. 1269/ kontrola zaskarżonego aktu przez sąd administracyjny sprowadza się do badania go pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sąd ten, z mocy art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz.U. Nr 153, poz. 1270/ nie jest związany zarzutami ani wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Oceniając zatem zaskarżoną decyzję w omówionym zakresie Sąd doszedł do przekonania, że narusza ona prawo. Otóż za podstawę odmowy przyznania skarżącej dodatku z tytułu samotnego wychowywania dziecka, tj. syna S. B. organy powołały przepisy art. 12 i 60 ust. 2 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych /Dz.U. Nr 228, poz. 2255 ze zm./. Twierdzą następnie zgodnie, że skarżąca nie spełniła przesłanek wynikających z tych przepisów, bowiem co prawda do dnia wejścia w życie tej ustawy otrzymywała świadczenie alimentacyjne na S. B., ale pochodzi on z innego małżeństwa. Aktualnie zaś wychowuje go, jak i syna M. W. wspólnie z mężem Z. W. Z takim stanowiskiem organów Sąd nie mógł się zgodzić. Stosownie do art. 1 ust. 1 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych /Dz.U. Nr 228, poz. 2255 ze zm./ ustawa ta określa warunki nabywania prawa do świadczeń rodzinnych oraz zasady ustalania, przyznawania i wypłacania tych świadczeń. Świadczeniami rodzinnymi, jak stanowi art. 2 tej ustawy, są: zasiłek rodzinny oraz dodatki do zasiłku rodzinnego /pkt 1/ oraz świadczenia opiekuńcze: zasiłek pielęgnacyjny i świadczenie pielęgnacyjne /pkt 2/. Z kolei z art. 5 ust. 1 w związku z art. 4 ust. 2 cytowanej ustawy wynika, że zasiłek rodzinny przysługuje rodzicom, jednemu z rodziców albo opiekunowi prawnemu dziecka, opiekunowi faktycznemu dziecka, osobie uczącej się, jeżeli dochód rodzinny w przeliczeniu na osobę albo dochód osoby uczącej się nie przekracza kwoty 504 zł. Wysokość zaś miesięcznego zasiłku rodzinnego – w okresie od dnia 1 maja 2004 r. do dnia 31 sierpnia 2005 r. – na pierwsze i drugie dziecko wynosi 43 zł /pkt 1 ust. 1 art. 47 ustawy, przy czym w okresie tym prawo do świadczeń ustala się na podstawie dochodu uzyskanego przez rodzinę w roku kalendarzowym 2002 r. /art. 47 ust. 2 powyższej ustawy/. Z mocy art. 8 pkt 3 omawianej ustawy do zasiłku rodzinnego przysługuje dodatek z tytułu samotnego wychowywania dziecka, zaś ustanowiony w art. 3 tej ustawy słowniczek określeń w niej używanych przez samotne wychowywanie dziecka nakazuje rozumieć wychowywanie dziecka przez pannę, kawalera, osobę pozostającą w separacji, orzeczonej prawomocnym wyrokiem sądu, osobę rozwiedzioną, wdowę lub wdowca, jeżeli wspólnie nie wychowuje dziecka z ojcem lub matką dziecka /pkt 17/. Z lektury uzasadnienia zaskarżonej decyzji, jak i utrzymanej nią w mocy decyzji organu I instancji wynika w sposób wyraźny, że cyt. wyżej art. 3 pkt 17 stanowił wsparcie dla odmowy przyznania skarżącej dodatku z tytułu samotnego wychowywania dziecka /S. B./. Według art. 60 ust. 2 cyt. ustawy o świadczeniach rodzinnych, powołanego w materialnoprawnej podstawie decyzji organów obu instancji, osoba pozostająca w związku małżeńskim otrzymująca na dzieci do dnia wejścia w życie ustawy świadczenie z funduszu alimentacyjnego nabywa prawo do dodatku, o którym mowa w art. 12, przez okres jednego roku, jeżeli spełnia warunki określone w ustawie. Przepis ten zamieszczony został w Rozdziale 9 powyższej ustawy zatytułowanym "Przepisy przejściowe i dostosowujące". Już to samo wskazuje, że należy on do przepisów zawierających niejako szczególne regulacje – bo "przejściowe i dostosowujące" – czyli do przepisów od noszących się do sytuacji, które nie zostały przewidziane we wcześniejszych przepisach ustawy. Taka jest istota przepisów powyższego rozdziału omawianej ustawy. Dlatego też w sytuacji przewidzianej w art. 60 ust. 2 nie może stanowić znaczącego wsparcia wspomniany już art. 3 pkt 17, a w szczególności nie można mu dawać pierwszeństwa, jak w rzeczywistości czynią to organy orzekające w niniejszej sprawie. Tak więc wykładanie tegoż art. 60 ust. 2 nie może być zawężające – a taką poczytana być musiała jego wykładnia zawarta w decyzjach wydanych w sprawie – bowiem mijało by się to z istotą zawartej w tym przepisie regulacji. Natomiast skutkiem ratio legis tego przepisu, jak trafnie zauważono w odpowiedzi na skargę, było czasowe umożliwienie świadczeniobiorcom funduszu alimentacyjnego – w związku z likwidacją tego funduszu – skorzystanie jednak z dodatku z tytułu samotnego wychowywania dziecka, a więc ich ochrona w okresie przejściowym. Niewątpliwie za takim też stanowiskiem, co jedynie Sąd marginalnie nadmienia, zdaje się przemawiać dodany nowelą z dnia 30 lipca 2004 r. [Dz.U. Nr 192, poz. 1963] art. 70a. Reasumując, należy przyjąć, że przepis powyższy uprawnia do skorzystania z dodatku z tytułu samotnego wychowywania dziecka przez okres jednego roku, przez osobę pozostającą w związku małżeńskim – i to nie tylko z ojcem dziecka, bo takie ograniczenie, wbrew twierdzeniom organów, nie znajduje uzasadnienia w treści tego przepisu – która do dnia wejścia w życie ustawy pobierała świadczenie z funduszu alimentacyjnego i która nie wychowuje dziecka wspólnie z ojcem /bądź matką/ dziecka. Odmienne więc w tym względzie stanowisko organów orzekających w sprawie pozostaje w sprzeczności z przepisami prawa materialnego. Materiał aktowy rozpoznawanej sprawy wykazuje, że skarżąca spełnia warunki przewidziane w omówionym wyżej przepisie ustawy o świadczeniach rodzinnych. W rezultacie nie odpowiadają prawu wydane w tej sprawie decyzje w zaskarżonej części, a więc w części dotyczącej dodatku z tytułu samotnego wychowywania dziecka. Z powyższych względów i na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit.a cytowanej ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzeczono jak w sentencji wyroku.