II SA/Rz 810/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący WSA Robert Sawuła /spr./ Sędziowie NSA Małgorzata Wolska SO (del.) Ewa Partyka Protokolant st. sekr. sąd. Anna Mazurek-Ferenc po rozpoznaniu w Wydziale II Ogólnoadministracyjnym na rozprawie w dniu 19 sierpnia 2010 r. sprawy ze skargi K. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] lipca 2009 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania o stwierdzenie nieważności decyzji dotyczącej rozgraniczenia działek uchyla zaskarżoną decyzję. Przedmiotem skargi wniesionej przez E. K.ł jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego (dalej w skrócie: SKO) z [...].07.2009 r. nr [...] wydana w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania o stwierdzenie nieważności decyzji w sprawie rozgraniczenia nieruchomości. Postępowanie w tej sprawie zostało zainicjowane wnioskiem E. K. z 17.03.2009 r. skierowanym do SKO, którym wnioskodawczyni domagała się stwierdzenia nieważności decyzji o rozgraniczeniu nieruchomości z 20.07.2000 r. nr [...] wydanej przez Wójta Gminy R.. Przedmiotową decyzją orzeczono o rozgraniczeniu działki nr 966 należącej wówczas do S.K. z działką nr 964 (obie położone w miejscowości S.) należącą wówczas w częściach do J. P., W. P. i Msp. po W. P. Wniosek o stwierdzenie nieważności decyzji E. K. motywowała sfałszowaniem protokołu granicznego przez geodetę, brakiem podpisania protokołu granicznego przez S. K., a także nie poinformowania go o trybie i konsekwencjach wydanej decyzji rozgraniczeniowej. Rozpoznając ten wniosek organ wyjaśnił, iż E. K. działa imieniem swojej córki, K. K., która działkę nr 966 otrzymała od swoich rodziców aktem darowizny w 2008 r. Rozpoznając wniosek SKO decyzją z [...].06.2009 r. nr [...] odmówiło wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Wójta Gminy R. z [...].07.2000 r. w przedmiocie rozgraniczenia działek. W podstawie prawnej powołano art. 157 ustawy z 14.06.1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. Nr 98 z 2000 r., poz. 1071 ze zm., zwana dalej k.p.a.). Organ w motywach swego rozstrzygnięcia wskazał na przeszkody formalne, które implikowały treść zapadłej decyzji. Wyeksponowano, że decyzją z [...].02.2002 r. [...] utrzymaną następnie w mocy decyzją z [...].04.2002 r. nr / [...] odmówiono stwierdzenia nieważności źródłowej decyzji Wójta Gminy R.. Z kolei decyzją z [...].05.2004 r. nr [...], następnie utrzymaną w mocy decyzją z [...].06.2004 r. nr [...] SKO odmówiło wszczęcia postępowania o stwierdzenie nieważności decyzji Wójta Gminy R. z [...].07.2000 r. Dodatkowo, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie wyrokiem z 27.07.2005 r. II SA/Rz 628/04 oddalając skargę S. K. na decyzję SKO z [...].06.2004 r. potwierdził zasadność odmowy wszczęcia postępowania o stwierdzenie nieważności decyzji rozgraniczeniowej, skoro w obrocie pozostaje decyzja SKO już ostatecznie odmawiająca stwierdzenia nieważności źródłowej decyzji organu gminy. Organ stwierdził następnie, że w sprawie występuje tożsamość podmiotowa i przedmiotowa, zatem z uwagi na wydane uprzednio decyzje ponowne orzekanie w tym samym zakresie skutkowałoby nieważnością decyzji na zasadzie art. 156 § 1 pkt 3 k.p.a. E. K. wniosła wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy wywodząc, że w kwestii sfałszowania protokołu granicznego nie została wydana żadna decyzja. Ponownie rozpoznając sprawę SKO, opisaną na wstępie decyzją utrzymało w mocy własną decyzję z [...].06.2009 r. odmawiającą wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji w przedmiocie rozgraniczenia nieruchomości. W podstawie prawnej tej decyzji powołano się na dyspozycję art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 158 § 1 k.p.a. W uzasadnieniu raz jeszcze wskazano na zapadłe orzeczenia, które uniemożliwiają ponowne rozpatrywanie sprawy dotyczącej nieważności decyzji Wójta Gminy R.. Stwierdzono ponadto, że w sprawie nie zachodziła żadna z przesłanek z art. 156 k.p.a., zaś teza pełnomocnika strony o sfałszowanym protokole granicznym nie znajduje potwierdzenia w przepisach, gdyż takim sfałszowaniem nie może być brak podpisu S. K.. Skargę na powyższą decyzję wniosła E. K., przy czym skarga nie zawiera wskazania, aby wnosiła ją jako pełnomocnik. W skardze zarzucono, iż właściciel działki nr 966 nie brał udziału w rozgraniczeniu, nie podpisał protokołu, żadna z decyzji SKO nie rozstrzygać ma kwestii fałszywości takiego protokołu rozgraniczeniowego. Do skargi dołączono m.in. kserokopię pełnomocnictwa dla E. K. udzielonego przez K. K.. W odpowiedzi na skargę SKO wniosło o jej oddalenie, raz jeszcze przywołując argumentację prezentowaną w wydanych przez siebie decyzjach. E. K. uiściła wpis od skargi jako pełnomocniczka K. K.. Na etapie postępowanie sądowego ujawniono, że strona postępowania administracyjnego – J. P. zmarła 3.03.2006 r. (skrócony odpis aktu zgonu w aktach Sądu) i nie toczyło się postępowanie o stwierdzeniu nabycia spadku po niej. Wojewódzki Sąd Administracyjny, zważył, co następuje: Kontrola sądowoadministracyjna prowadzona jest, pomijając wyjątki od tej reguły, wyłącznie z punktu widzenia zgodności z prawem (por. art. 1 § 2 ustawy z 25.07.2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych, Dz. U. nr 153, poz. 1269 ze zm.), przy czym rozumie się, iż chodzi tu zarówno o przepisy prawa materialnego, jak i procesowego. W niniejszej sprawie skarga podlega rozpatrzeniu przez właściwy wojewódzki sąd administracyjny na podstawie przepisów ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (ustawa z dn. 30.08.2002 r., Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze zm., zwana dalej Ppsa). Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie: 1) uchyla decyzję lub postanowienie w całości albo w części, jeżeli stwierdzi: a) naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy; b) naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania; c) inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy; 2) stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia w całości lub w części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 kodeksu postępowania administracyjnego lub w innych przepisach. Zgodnie z art. 134 § 1 Ppsa sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, zaś w myśl art. 135 Ppsa sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia. Nie będąc związanym zarzutami skargi Sąd doszedł do przekonania, że winien ją uwzględnić z przyczyn wziętych pod rozwagę z urzędu. Niesporne jest, że w wydaniu zaskarżonej decyzji SKO z 21.07.2009 r. wydanej w wyniku ponownego rozpatrzenia sprawy zakończonej decyzją tegoż organu z [...].06.2009 r. [...] brał udział jeden z członków składu orzekającego organu, który także brał udział w wydaniu decyzji, od której wniesiono wniosek o ponowne rozpoznanie sprawy. Problem skutków takiej sytuacji, w której samorządowe kolegium odwoławcze rozpoznaje wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej własną decyzją i w składzie tego organu bierze udział członek organu, który brał udział w wydaniu także zaskarżonej w trybie art. 127 § 3 k.p.a. decyzji, był przedmiotem uwagi judykatury. W uchwale z 22.02.2007 r. II GPS 2/06 (ONSAiwsa Nr 3/2007, poz. 61) Naczelny Sąd Administracyjny w Warszawie stwierdził, że art. 24 § 1 pkt 5 w związku z art. 27 § 1 zdanie pierwsze ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.) ma zastosowanie do członka samorządowego kolegium odwoławczego w postępowaniu wszczętym na wniosek, o którym mowa w art. 127 § 3 tego Kodeksu. Z kolei w wyroku z 15.12.2008 r. P 57/07 (OTK-A 2008, Nr 10, poz. 178), Trybunał Konstytucyjny stwierdził, że art. 24 § 1 pkt 5 w związku z art. 27 § 1 i art. 127 § 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071, ze zm.) w zakresie, w jakim nie wyłącza członka samorządowego kolegium odwoławczego z postępowania z wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, gdy członek ten brał udział w wydaniu zaskarżonej decyzji, jest niezgodny z art. 2 w związku z art. 78 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. Orzeczenie Trybunału Konstytucyjnego było publikowane w Dzienniku Ustaw, zatem SKO miało możliwość zapoznania się z nim, nadto uwzględnienia takiej wykładni przepisów k.p.a., aby wziąć pod uwagę wykładnię przepisów procesowych w zgodzie z wartościami konstytucyjnymi. W konsekwencji tych orzeczeń stwierdzić należy, iż SKO orzekając w sprawie z wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej własną decyzją, gdy w składzie orzekającym tego organu zarówno w pierwszym, jak i w drugim przypadku był ten sam członek kolegium (J. Z.) dopuściło się naruszenia art. 24 § 1 pkt 5 k.p.a., wedle którego pracownik organu administracji publicznej podlega wyłączeniu od udziału w postępowaniu w sprawie, w której brał udział w niższej instancji w wydaniu zaskarżonej decyzji. Cyt. przepis ma zastosowanie do wyłączenia członka organu kolegialnego (art. 27 § 1 k.p.a.). Naruszenie obowiązku wyłączenia się pracownika organu od udziału w postępowaniu daje podstawę do wznowienia postępowania, o jakiej mowa w art. 145 § 1 pkt 3 k.p.a. – decyzja została wydana przez pracownika lub organ administracji publicznej, który podlega wyłączeniu stosownie do art. 24, 25 i 27. Ziszczenie się przesłanki wznowieniowej skutkuje uwzględnieniem skargi po myśli art. 145 § 1 pkt 1 lit. b Ppsa. Na marginesie powyższych uwag podkreślić należy, iż w art. 27 k.p.a. od 7.12.2009 r. obowiązuje §1a w brzmieniu "Członek samorządowego kolegium odwoławczego podlega wyłączeniu od udziału w postępowaniu w sprawie z wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, jeżeli brał udział w wydaniu decyzji objętej wnioskiem". Wprawdzie przepis ten wszedł w życie po wydaniu zaskarżonej decyzji, to jednak nie ma to znaczenia dla oceny jej legalności w dacie podejmowania. Ponownie rozpoznając sprawę SKO rozpozna wniosek wniesiony w trybie art. 127 § 3 k.p.a. Uprzednio organ ustali ewentualnych spadkobierców po J. P., w celu zapewnienia im udziału w postępowaniu. Biorąc powyższe pod uwagę orzeczono, jak w sentencji wyroku.