II SA/Rz 817/13

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie Piotr Godlewski po rozpoznaniu w dniu 13 grudnia 2013 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku adw. Ł. S. o przyznanie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej w sprawie ze skargi L. B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] lipca 2013 r. Nr [...] w przedmiocie zasiłku stałego postanawia I. Odmówić przyznania wynagrodzenia tytułem kosztów pomocy prawnej, II. Przyznać tytułem zwrotu poniesionych wydatków kwotę 1,90 zł. (jeden złoty 90/100). Postanowieniem referendarza sądowego WSA w Rzeszowie z dnia 11 września 2013 r. zostało przyznane skarżącemu L. B. prawo pomocy obejmujące ustanowienie adwokata (3 października 2013 r. wyznaczyła go - w osobie Ł. S. - Okręgowa Rada Adwokacka [...]). Kolejnym postanowieniem z dnia 20 listopada 2013 r. WSA w Rzeszowie – na skutek cofnięcia skargi przez skarżącego – umorzył postępowanie sądowoadministracyjne. Złożonymi w siedzibie Sądu 26 listopada 2013 r. odrębnymi wnioskami pełnomocnik skarżącego zwrócił się o: 1. Uzupełnienie - na podstawie art. 157 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., dalej P.p.s.a.) - postanowienia z dnia 20 listopada 2013 r. co do kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu, 2. Zasądzenie – na podstawie art. 250 P.p.s.a. - kosztów pomocy prawnej udzielonej z urzędu wg norm przepisanych, które nie zostały w całości ani w części uiszczone. Mając powyższe na uwadze stwierdzono, co następuje: Nie budzi wątpliwości, że podstawę prawną żądania wniosku zmierzającego do uzyskania przez pełnomocnika wynagrodzenia z tytułu kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu stanowi art. 250 P.p.s.a.; zgodnie z jego dyspozycją, odnoszącą się m.in. do wyznaczonego w ramach prawa pomocy adwokata, otrzymuje on wynagrodzenie odpowiednio według zasad określonych w przepisach o opłatach za czynności adwokatów, w zakresie ponoszenia kosztów nieopłaconej pomocy prawnej oraz zwrotu niezbędnych i udokumentowanych wydatków. Wskazany w pierwszym z wniosków art. 157 § 1 tej ustawy reguluje zaś instytucję uzupełnienia wyroku, która może być zastosowana w przypadku, jeżeli sąd nie orzekł o całości skargi albo nie zamieścił w wyroku dodatkowego orzeczenia, które według przepisów ustawy powinien był zamieścić z urzędu /na mocy art. 166 P.p.s.a., do postanowień stosuje się odpowiednio przepisy o wyrokach, jeżeli ustawa nie stanowi inaczej/. Abstrahując od tego, że w niniejszej sprawie - na skutek cofnięcia skargi przez skarżącego - Sąd nie orzekał merytorycznie, art. 157 § 1 P.p.s.a. nie ma w niej zastosowania, gdyż kwestia rozstrzygnięcia o kosztach pomocy prawnej nie jest objęta obowiązkiem orzekania z urzędu (i to wobec braku na tym etapie stosownego wniosku o ich przyznanie). Niezależnie od tego, jako niekonsekwentne i zmierzające do uzyskania tego samego rezultatu należy ocenić jednoczesne złożenie odrębnego wniosku o uzupełnienie postanowienia z dnia 20 listopada 2013 r. co do kosztów nieopłaconej pomocy prawnej oraz wniosku o przyznanie kosztów tej pomocy, zwłaszcza wobec wyraźnego powołania się we wniosku o uzupełnienie na złożony wniosek o przyznanie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej. W tej sytuacji, w kontekście okoliczności sprawy za nie budzącą wątpliwości uznano okoliczność, że pełnomocnik skarżącego dochodzi przyznania kosztów nieopłaconej pomocy prawnej i tak zakwalifikowano obydwa złożone wioski. Decyzja o przyznaniu pomocy prawnej oznacza, że Skarb Państwa przejmuje na siebie ciężar finansowy związany z wynagrodzeniem pełnomocnika z urzędu i że sąd, jako dysponent środków publicznych, odpowiada za zasadność i legalność ich wydatkowania. W związku z tym, pełnomocnikowi ustanowionemu w ramach przyznanego stronie prawa pomocy należy się wynagrodzenie w związku z faktycznym udzieleniem pomocy prawnej; oznacza to uprawnienie i obowiązek ustalenia przez Sąd, czy pomoc ta rzeczywiście została udzielona (postanowienie NSA z dnia 22 grudnia 2004 r., sygn. akt OZ 720/2004). Ocena czynności podjętych przez pełnomocnika na gruncie niniejszej sprawy do takich wniosków nie prowadzi. Z akt sprawy, w tym ze złożonych 26 listopada 2013 r. w/w wniosków w żaden sposób nie wynika, że udzielił on skarżącemu jakiejkolwiek związanej ze sprawą pomocy prawnej oraz na czym miałaby ona polegać. Kryterium tego nie spełniają sygnalizowane przez pełnomocnika czynności, określone jako "szereg działań mających na celu merytoryczne przygotowanie do rozprawy, zapoznanie się z aktami sprawy wraz z wykonaniem ich fotokopii, jak również (...) kontakt ze stroną drogą pocztową w zakresie obejmującym treść skargi" /fakt zapoznawania się z aktami niniejszej sprawy oraz drugiej toczącej się równolegle sprawy ze skargi L. B. o sygn. akt II SA/Rz 818/13 w której adw. Ł. S. również został ustanowiony dla niego pełnomocnikiem z urzędu a także wykonywania fotokopii tych akt znajduje odzwierciedlenie w stosownym rejestrze Wydziału Informacji Sądowej WSA w Rzeszowie pod datą 9 października 2013 r. Do wniosków o przyznanie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej – analogicznych w sprawie II SA/Rz 817/13 i II SA/Rz 818/13 – została załączona też ta sama kserokopia z rejestru korespondencji wysyłanej z Kancelarii adw. Ł. S., potwierdzająca nadanie do skarżącego L. B. w dniu 22 października 2013 r. przesyłki poleconej (o nieokreślonej bliżej treści i charakterze) nr (00)959007734199735095 za opłatą 3,80 zł./. Ocena tych czynności w żaden sposób nie uprawnia do stwierdzenia, że w jakikolwiek sposób przyczyniły się do ochrony interesu prawnego skarżącego, a tym samym by dawały podstawę do dochodzenia przez pełnomocnika z tego tytułu wynagrodzenia za pomoc prawną. Mają one charakter czynności faktycznych (wstępnych, przygotowawczych), których celem jest dopiero udzielenie pomocy prawnej (np. sporządzenie pisma procesowego, opinii, reprezentowanie na rozprawie), niemniej jednak same w sobie tej pomocy nie stanowią i nie mogą być z nią utożsamiane; zgodnie z postanowieniem SN z dnia 12 lutego 1999 r. sygn. II CKN 341/98, czynności pełnomocnika nie mające charakteru pomocy prawnej nie mogą stanowić podstawy do przyznania mu wynagrodzenia ze środków Skarbu Państwa. Do takich samych wniosków prowadzi także analiza § 2 ust. 1 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz. U. Nr 162, poz. 1348 ze zm.) stanowiącego, że sąd zasądzając opłatę za czynności adwokata z tytułu zastępstwa prawnego bierze pod uwagę jego niezbędny nakład pracy, charakter sprawy i wkład pracy w przyczynienie się do jej wyjaśnienia i rozstrzygnięcia. W niniejszej sprawie te przesłanki również nie zostały spełnione, o czym pośrednio świadczy, że skarżący osobiście pismem z dnia 18 listopada 2013 r. (data nadania w urzędzie pocztowym) cofnął skargę. Nie kwestionując faktu dokonania przez pełnomocnika wyżej określonych czynności – które nie miały jednak charakteru pomocy prawnej – należy podkreślić, że w opisanej sytuacji jego wniosek o przyznanie kosztów zastępstwa procesowego może być oceniany jedynie w kontekście poniesionych przez niego w związku z tymi czynnościami wydatków. Ponieważ jednak zostały one wykazane wyłącznie co do opłaty pocztowej poniesionej za skierowaną do skarżącego przesyłkę poleconą, w takim też zakresie podlegają zwrotowi; ponieważ jest to ta sama przesyłka którą pełnomocnik wskazał w sprawie II SA/Rz 818/13 w związku z równocześnie dochodzonymi w niej kosztami pomocy prawnej, postanowiono o proporcjonalnym rozdzieleniu poniesionych z tego tytułu, a podlegających zwrotowi w tych sprawach wydatków, tj. po 1,90 zł. Mając powyższe na uwadze, na podstawie powołanych przepisów w związku z art. 258 § 2 pkt 8 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzeczono jak w sentencji postanowienia.