II SA/Rz 818/07

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie Referendarz sądowy Piotr Godlewski po rozpoznaniu w dniu 27 marca 2008 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku S. K. o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym w sprawie z jego skargi na postanowienie Szefa Wojewódzkiego Sztabu Wojskowego z dnia [...] września 2007 r. Nr [...] w przedmiocie odmowy wydania zaświadczenia potwierdzającego służbę wojskową postanawia I. Umorzyć postępowanie o przyznanie skarżącemu zwolnienia od kosztów sądowych, II. Odmówić ustanowienia adwokata. Wnioskiem o przyznanie prawa pomocy z dnia 10 marca 2008 r. (data nadania w urzędzie pocztowym) złożonym na formularzu PPF S. K wniósł o zwolnienie go od kosztów sadowych i ustanowienie adwokata (wniosek ten pozostawał w związku z sygnalizowanym przez niego w piśmie z dnia 4 marca 2008 r. zamiarem wniesienia skargi kasacyjnej od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie oddalającego jego skargę na postanowienie Szefa Wojewódzkiego Sztabu Wojskowego z dnia [...] września 2007 r. Nr [...]). W uzasadnieniu tego wniosku wskazał na niską wysokość pobieranych przez siebie i żonę emerytur w łącznej wysokości 1198 zł. netto (1301 zł. brutto), z których na zakup leków wydają 300, a na utrzymanie domu 200 zł. miesięcznie. Wg zawartego we wniosku oświadczenia o posiadanym majątku, skarżący wraz z żoną posiadają jedynie "dożywotnie użytkowanie 50 m²". Ponieważ wniosek PPF dotknięty był brakami formalnymi (brak wypełnionych rubryk nr 7.1., 8, 9 i 11 dot. posiadanych przez osoby pozostające we wspólnym gospodarstwie domowym nieruchomościach, ich stanie majątkowym oraz innych dodatkowych informacjach uznawanych za istotne), skarżący został wezwany do ich usunięcia w terminie 7 dni od otrzymania wezwania oraz jednocześnie do złożenia dodatkowego oświadczenia w zakresie: a) wyjaśnienia, z jaką nieruchomością jest związane zawarte we wniosku PPF określenie "dożywotnie użytkowanie 50 m²" ze wskazaniem, że jeżeli dotyczy to obecnie zajmowanego domu to należy określić czyją jest on własnością, czy razem z nim i żoną zamieszkują jeszcze inne osoby i czy pozostają z nimi we wspólnym gospodarstwie domowym oraz czy osoby te partycypują w kosztach utrzymania domu (jeżeli tak, to w jakiej wysokości), jaki jest ich stan majątkowy i uzyskiwane dochody, b) wskazania średniej wysokości miesięcznych wydatków przeznaczanych na utrzymanie siebie i żony, w szczególności na zakup żywności, c) posiadanych pojazdów mechanicznych (marka, rok prod.), d) korzystania ze wsparcia pomocy społecznej (w jakiej formie i wysokości). W wyznaczonym do tego terminie S. K. przesłał formularz Oświadczenia o stanie rodzinnym, majątku, dochodach i źródłach utrzymania, stosowany dla potrzeb zwolnienia od kosztów sądowych w postępowaniu w sprawach cywilnych, wskazując w nim dodatkowo że dożywotnie użytkowanie 50 m² jest własnością syna, który nie pozostaje z nim i żoną we wspólnym gospodarstwie domowym, ale ponosi w całości koszty utrzymania domu. Rozpatrując złożony wniosek o przyznanie prawa pomocy - niezależnie od zakresu udzielonych informacji - należy zwrócić uwagę na treść art. 239 pkt 1 f ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), zgodnie z którym nie ma obowiązku uiszczania kosztów sądowych strona skarżąca działanie lub bezczynność organu w sprawach z zakresu powszechnego obowiązku obrony. Przesłanka ta jest spełniona w niniejszej sprawie, co wykazano już w wydanym w niniejszej sprawie w załatwieniu poprzedniego wniosku skarżącego o zwolnienie od kosztów sądowych postanowieniu z dnia 30 października 2007 r. Skutkuje to ponownie umorzeniem postępowania w tym zakresie jako bezprzedmiotowego. W tej sytuacji wniosek o ustanowienie adwokata rozpatrywany jest pod względem spełnienia przez skarżącego przesłanki warunkującej przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym, a więc wykazania braku możliwości poniesienia pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny - art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.). Treść tego przepisu jednoznacznie wskazuje, że wykazanie spełnienia tej przesłanki obciąża osobę wnioskującą, czego wg dokonanej oceny S. K. nie spełnił. Mimo skierowanego do niego wezwania, nie złożył on wyczerpującego oświadczenia co do wszystkich objętych nim kwestii (bez znaczenia pozostaje forma ich udzielenia, czyli na formularzu nie stosowanym w postępowaniu sądowoadministracyjnym). Dotyczy to w szczególności braku jednoznacznych informacji nt. innych osób pozostających wraz ze skarżącym i jego żoną we wspólnym gospodarstwie domowym, których stan majątkowy i dochody uwzględnia się przy rozpatrywaniu wniosku o przyznanie prawa pomocy. Mimo złożonych oświadczeń o braku takich osób, nie można uznać je za w pełni przekonujących i wiarygodnych. Jak pośrednio można wywnioskować z ich treści, do osób tych należy zamieszkujący wspólnie syn skarżącego, będący właścicielem domu obciążonego co do pow. 50 m² prawem dożywotniego użytkowania na rzecz rodziców, tj. skarżącego i jego żony. Za uzasadniającą to okoliczność należy uznać stwierdzenie skarżącego, iż ponosi on (syn) pełne koszty utrzymania domu, co dodatkowo stoi w rażącej sprzeczności z jego wcześniejszym oświadczeniem zawartym w formularzu PPF, że na utrzymanie to wydatkują wraz z żoną 200 zł. miesięcznie. Uwiarygadnia to istniejącą między skarżącym, jego żoną i synem wspólnotę majątkową rzutującą w sposób decydujący na uznanie o prowadzeniu przez nich wspólnego gospodarstwa domowego, zwłaszcza że należą oni do kręgu osób blisko spokrewnionych i zobowiązanych do wzajemnej alimentacji w razie niedostatku. Ponadto podpis widniejący na zalegającym w aktach sprawy zwrotnym potwierdzeniu odbioru skierowanego do skarżącego wezwania o złożenie wniosku PPF wskazuje, że do osób tych (dorosłych domowników) należy także jego wnuk K., co dodatkowo potwierdza poczynione powyżej ustalenia; na tej podstawie można założyć, że do kręgu osób wspólnie gospodarujących ze skarżącym i jego żoną należą jeszcze inne osoby. Dla potrzeb wniosku o przyznanie prawa pomocy decydujące znaczenie ma zaś sytuacja majątkowa i dochody wszystkich osób pozostających we wspólnym gospodarstwie, czego skarżący nie ujawnił. Niezależnie od tego, mimo nie budzącego wątpliwości interpretacyjnych wezwania, skarżący nie złożył także dodatkowego oświadczenia o średniej wysokości miesięcznych wydatków przeznaczanych na utrzymanie siebie i żony (w tym na zakup żywności), posiadanych pojazdów mechanicznych czy korzystaniu ze wsparcia pomocy społecznej. Wyjaśnienie w/w okoliczności miało ułatwić dokonanie oceny rzeczywistej sytuacji materialno – bytowej S. K. i jego możliwości płatniczych, a przez to zasadności złożonego przez niego wniosku o ustanowienie zastępcy prawnego w osobie adwokata. Zakres i szczegółowość wymaganych informacji, niezależnie od tego że ma oparcie w stosownych przepisach, jest podyktowany wyjątkowym charakterem prawa pomocy, które nie może być nadużywane. Zasadą jest ponoszenie kosztów postępowania związanych ze swoim udziałem w sprawie, co dotyczy wszystkich osób posiadających jakiekolwiek środki majątkowe i dochody. Nie bez znaczenia pozostaje też korzystanie w sprawie przez skarżącego z ustawowego zwolnienia od kosztów sądowych, co także stanowi dla niego pewną formę wsparcia. Skoro to osobę wnioskującą o prawo pomocy obciąża obowiązek wykazania spełnienia warunków do jego przyznania a skarżący nie udzielił wyczerpujących informacji nt. swojego stanu rodzinnego, majątkowego i dochodów, wątpliwości związane ze złożonym przez niego oświadczeniem nie mogą przemawiać za pozytywnym rozpoznaniem wniosku; skutkuje to odmową przyznania prawa pomocy. Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 161 § 1 pkt 3 w związku z art. 258 § 3 i art. 246 § 1 pkt 2 w związku z art. 245 § 3 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzeczono jak w sentencji postanowienia.