II SA/Rz 819/23

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący SNSA Jerzy Solarski Sędziowie WSA Paweł Zaborniak AWSA Karina Gniewek - Berezowska /spr./ po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 24 października 2023 r. sprawy ze skargi E. Ż. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Tarnobrzegu z dnia 27 marca 2023 r. nr SKO.404.GG.737.28.2023 w przedmiocie ustalenia kosztów postępowania rozgraniczeniowego – skargę oddala – Przedmiotem kontroli Sądu jest postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Tarnobrzegu (dalej: "Kolegium", "SKO", "Organ II instancji", "Organ odwoławczy) z 27 marca 2023 r. nr SKO.404.GG.737.28.2023, utrzymujące w mocy postanowienie Wójta Gminy [...] (dalej: "Organ I instancji", "Wójt") z 2 marca 2023 r. nr GN.I.6830.5.1.2022 wydane w przedmiocie ustalenia kosztów postępowania rozgraniczeniowego. W podstawie prawnej postanowienia Organ powołał art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 144 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2022 r., poz. 2000 ze zm.; dalej: "k.p.a."), a jego wydanie poprzedzało postępowanie administracyjne o następującym przebiegu. Wnioskiem z 9 sierpnia 2022 r. T. K. wystąpił do Wójta Gminy [...] o rozgraniczenie nieruchomości. Wójt Gminy [...] decyzją z [...] marca 2023 r. nr [...] orzekł o rozgraniczeniu nieruchomości położonych w obrębie [...], tj. działki nr [...] i [...], objętej KW [...] oraz nr [...] objętej KW nr [...], stanowiących własność T. K. z działkami nr: [...] objętej KW nr [...] i nr [...] objętej KW nr [...] stanowiącymi własność E. Ż. Następnie Wójt Gminy [...] postanowieniem z 2 marca 2023 r. nr GN.I.6830.5.1.2022 ustalił koszty postępowania rozgraniczeniowego pomiędzy ww. nieruchomościami na kwotę 5.400 zł stanowiącymi koszt wynagrodzenia geodety upoważnionego do dokonania czynności technicznych, a obowiązkiem ich zapłaty po połowie obciążył T. K. i E. Ż. w kwocie po 2.700 zł każdy. Jednocześnie Organ I instancji ustalił termin zapłaty kosztów postępowania na konto Urzędu Gminy w terminie 14 dni od dnia otrzymania przez strony postanowienia. W uzasadnieniu Wójt podał, że koszt całego postępowania wyniósł 5.400 zł, na który składają się kwoty wynikające z nakładu pracy geodety, w tym: analiza sprawy - 840 zł; przygotowanie dokumentów do rozgraniczenia – 1.320 zł; założenie osnowy i pomiar granic do wpasowania mapy – 720 zł; rozgraniczenie w obecności stron – 480 zł; badanie ksiąg wieczystych w wydziale sądu – 180 zł; opracowanie dokumentacji z rozgraniczenia – 960 zł oraz podane przez geodetę kwotowo: opłata za składnicę geodezyjną – 150,70 zł; transport za ok. 400 km – 175 zł; graniczniki 7 szt. – 175 zł; inne: opłata za korzystanie z sieci oraz wynajem lokalu – 399 zł. W ocenie Organu I instancji podane przez geodetę wyliczenia mieszczą się w rozsądnych granicach, gdyż praca dotyczyła znacznej długości granic wymagających ustalenia. Praca geodety nie stanowiła pojedynczej czynności, a ich szereg, których podjęcie było niezbędne do ustalenia granic. Od powyższego postanowienia E. Ż. (dalej: "Skarżący") złożył zażalenie, zaskarżając to postanowienie w zakresie, w jakim został obciążony kosztami postępowania rozgraniczeniowego. Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia w tym zakresie i nieobciążanie go kosztami tego postępowania. Zarzucił, że został obciążony obowiązkiem zapłaty połowy kosztów postępowania, które zostało wygenerowane wskutek błędów organu. W uzasadnieniu Skarżący wskazał, że w latach 90-tych XX w. przeprowadzone zostało postępowanie scaleniowe, podczas którego geodeci dokonali pomiaru spornych działek i wkopali słupki graniczne, które są na gruncie do chwili obecnej, co oznacza, że określają one granicę prawną i faktyczną między działkami. Na tych słupkach znajduje się płot, który rozgranicza sporne działki. Jego zdaniem to pracownicy Urzędu popełnili błąd niewłaściwie przenosząc rzędne tych słupków na mapy, co spowodowało błędne wytyczenie granicy. W wyniku rozpoznania złożonego przez Skarżącego zażalenia, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Tarnobrzegu, opisanym na wstępie postanowieniem z 27 marca 2023 r. nr SKO.404.GG.737.28.2023, utrzymało zaskarżone postanowienie w mocy. Organ odwoławczy wyjaśnił, że Wójt dokonał podziału kosztów na właścicieli rozgraniczonych działek przyjmując, że obciążają one właścicieli nieruchomości rozgraniczanych, zwłaszcza gdy u podstaw żądania rozgraniczenia legł spór graniczny. Z treści postanowienia Wójta wynika, że Organ dokonał oceny interesu wszystkich stron, a zachowanie stron oraz ich stanowisko w toku postępowania oraz wynik postępowania rozgraniczeniowego wskazujący na zasadne kwestionowanie przebiegu granicy przez wnioskodawcę, przy uwzględnieniu obowiązku współdziałania właścicieli w utrzymaniu granicy i odnoszenia przez nich korzyści. W ocenie Kolegium postępowanie rozgraniczeniowe w przedmiotowej sprawie zostało przeprowadzone z wniosku T. K., jednak z materiałów postępowania rozgraniczeniowego wynika wadliwość poprzednio ustalonej granicy, co uzasadniało skierowanie wniosku o rozgraniczenie. Organ II instancji wyjaśnił, że Wójt przyjął jako punkt wyjścia zasadę wynikającą z art. 152 k.c., z której wynika, że koszty rozgraniczenia oraz koszty urządzenia i utrzymywania stałych znaków granicznych właściciele gruntów sąsiadujących ponoszą po połowie, co znalazło również odzwierciedlenie w uchwale Naczelnego Sądu Administracyjnego z 11 grudnia 2006 r. sygn. akt I OPS 5/06. Kolegium wskazało również, że w ramach postępowania dotyczącego ustalenia kosztów postępowania, rozstrzygnięciu nie podlega przyczyna, która w ocenie Skarżącego doprowadziła do takiego ustalenia przebiegu granicy w trakcie scalenia gruntów. W ocenie SKO w niniejszej sprawie rozkład kosztów postępowania rozgraniczeniowego uwzględnia i odzwierciedla rzeczywisty fakt niepewności granicy, zatem można przyjąć, że koszty postępowania zostały poniesione w interesie obu stron. Natomiast kwestionowanie samego wyniku postępowania rozgraniczeniowego odbywa się w innym trybie, o czym pouczono strony w decyzji rozgraniczeniowej. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie, E. Ż. zaskarżył ww. postanowienie w całości i wniósł o jego uchylenie w całości oraz poprzedzającego go postanowienia Organu I instancji, a także o dopuszczenie dowodu z dokumentów, tj. pism Starostwa Powiatowego z 27 lutego 2020 r. oraz z 20 lipca 2021 r. na potwierdzenie faktu przeprowadzonego scalenia gruntów. Skarżący zarzucił naruszenie przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, a to: – art. 262 § 1 pkt 2 k.p.a., poprzez jego niewłaściwe zastosowanie w sprawie, tj. obciążenie kosztami postępowania obu stron tego postępowania rozgraniczeniowego, a nie tylko osoby, która żądała wszczęcia postępowania oraz w okolicznościach, których ewentualne nieprawidłowości, gdy chodzi o przebieg granicy są wynikiem błędów Organów, za które Skarżący nie powinien ponosić odpowiedzialności finansowej. W uzasadnieniu skargi Skarżący powielił argumentację przedstawioną w złożonym przez siebie zażaleniu. W odpowiedzi na skargę Kolegium wniosło o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zważył, co następuje: Przedmiotem kontroli Sądu jest postanowienie ustalające koszty postępowania rozgraniczeniowego. Co do zasady koszty postępowania, których poniesienie nie jest ustawowym obowiązkiem organu, obciążają strony (art. 262 § 1 pkt 2 k.p.a.), a w wypadku kosztów rozgraniczenia obciążają one strony będące właścicielami rozgraniczanych nieruchomości, według zasady wyrażonej w przepisie art. 152 k.c. Zgodnie z ostatnio powołanym przepisem: właściciele gruntów sąsiadujących obowiązani są do współdziałania przy rozgraniczeniu gruntów oraz przy utrzymywaniu stałych znaków granicznych; koszty rozgraniczenia oraz koszty urządzenia i utrzymywania stałych znaków granicznych ponoszą po połowie. Podstawę rozstrzygania o kosztach postępowania rozgraniczeniowego stanowią przepisy art. 262 § 1 pkt 2 i 264 § 1 k.p.a. Zgodnie z art. 262 § 1 k.p.a. stronę obciążają te koszty postępowania, które wynikły z jej winy (pkt 1), a także zostały poniesione w interesie lub na żądanie strony, a nie wynikają z ustawowego obowiązku organów prowadzących postępowanie (pkt 2). Do kosztów postępowania zalicza się koszty podróży i inne należności świadków i biegłych oraz stron w przypadkach przewidzianych w art. 56, a także koszty spowodowane oględzinami na miejscu, jak również koszty doręczenia stronom pism urzędowych (art. 263 § 1 k.p.a.). Ustalenie wysokości kosztów postępowania następuje w drodze postanowienia, wydanego przez organ administracji publicznej. W postanowieniu tym organ określa także osoby zobowiązane do poniesienia kosztów oraz termin i sposób ich uiszczenia (art. 264 § 1 k.p.a.). Jak wskazał NSA w uchwale 7 sędziów z 11 grudnia 2006 r. I OPS 5/06: Organ administracji publicznej, orzekając o kosztach postępowania rozgraniczeniowego na podstawie art. 262 § 1 pkt 2 K.p.a., może obciążyć kosztami rozgraniczenia nieruchomości strony będące właścicielami sąsiadujących nieruchomości (art. 153 k.c.), a nie tylko stronę, która żądała wszczęcia postępowania. W orzecznictwie panuje również pogląd, że udział w kosztach postępowania rozgraniczeniowego powinien być wprostproporcjonlany do granic sporu ( patrz WSA w Rzeszowie w wyroku z dnia 24 sierpnia 2022 r., sygn. akt II SA/Rz 538/22, WSA w Białymstoku wyroku z dnia 20 grudnia 2022 r., sygn. akt II SA/Bk 683/22 ). Zatem w sytuacji, gdy granice kwestionuje tylko jedna strona, a postępowanie potwierdza przebieg granicy wskazany przez drugą stronę brak jest podstaw do tego by kosztami obciążyć stronę, która granic tych nie kwestionowała, a jej udział w postępowaniu wynikał wyłącznie z tego, że działka sąsiaduje z działką, której właściciel kwestionuje granicę. W sytuacji natomiast gdy spór dotyczy kilku działek to wynik postępowania rozgraniczeniowego powinien decydować o udziale w kosztach tego postępowania. W sprawie z wnioskiem o rozgraniczenie działek nr ewid.: [...] i [...] z działkami nr ewid.: [...] i [...] wystąpił T. K. właściciel wymienionych w pierwszej kolejności działek. Jak wynika ze sprawozdania technicznego granica pomiędzy działką [...] a [...] została określona przez punkty [...], pomiędzy działką [...] a [...] przez punkty [...], pomiędzy działką [...] a [...] przez punkty: [...], pomiędzy działką [...] a [...] przez punkty [...] i [...]. Charakterystyczne punkty ustalonych granic zastabilizowano trwale granicznikami betonowymi z podcentrem z wyjątkiem punktów numer: [...], w których odnaleziono istniejące graniczniki betonowe. Punktu graniczne od [...] do [...] ustalono na podstawie operatu [...] z podziału działki [...]. Z kolei punkt graniczny [...], na którym znajdował się granicznik został ustalony na podstawie operatu [...] z ustalenia przebiegu granicy działki [...] i [...]. Punkt graniczny [...] znajdował się w innym miejscu niż istniejące na gruncie trwałe ogrodzenie. W świetle powyższego stwierdzić niewątpliwie należy, że granica pomiędzy działkami [...] a [...], których właścicielami są T. K. i E. Ż. była sporna co ostatecznie wykazał operat i sprawozdanie techniczne. W świetle powyższego rozdział kosztów po połowie Sąd uznaje za sprawiedliwy i odpowiadający prawu. Nie zmienia powyższego to, że z wnioskiem wystąpił wyłącznie T. K. E. Ż. prawidłowo zawiadomiony o terminie rozprawy nie stawił się i nie brał udziału w czynnościach co nie zwalnia go z ponoszenia kosztów, które są uzależnione od wyniku postępowania. Ten z kolei wykazał, że granica była sporna a istniejące na działce E. Ż. ogrodzenie nie odpowiadało przebiegowi granicy. W sprawie rozgraniczenia i ustalenia kosztów bez znaczenia jest także to, kto ponosi winę w nieprawidłowym przebiegu granicy. E. Ż. podnosi, że w latach 90 tych było prowadzone postępowanie scaleniowe, w którym geodeci dokonali pomiarów spornych działek i wkopali słupki graniczne, które są na gruncie do dziś, co oznacza, że na tych słupkach wyznaczona jest granica i na niej znajduje się płot. Wskazuje, że skoro urzędnicy niewłaściwie nanieśli słupki na grunt to popełnili błąd i powinni za to odpowiadać. Okoliczność te nie mają jednak wpływu na rozdział kosztów postępowania pomiędzy stronami w ramach toczącego się postępowania o rozgraniczenie. Celem tego postępowania nie jest ustalenie przyczyn sporu, ale jego usunięcie. Mając to wszystko na uwadze Sąd orzekł, jak w sentencji na podstawie art. 151 p.p.s.a.