II SA/Rz 82/09

Referendarza sądowego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie Referendarz sądowy Paweł Zaborniak po rozpoznaniu w dniu 1 czerwca 2009 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku W.S. o ustanowienie adwokata oraz o zwolnienie od kosztów sądowych, w sprawie ze skargi W. S. na decyzję Prezydenta Miasta [...], z dnia [...] października 2008 r. nr [...], wydaną w przedmiocie specjalnego zasiłku celowego, - postanawia - 1) umorzyć postępowanie w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych, 2) ustanowić dla skarżącej adwokata. W. S. w sprawie swej skargi na decyzję Prezydenta Miasta [...] zwróciła się do Sądu o ustanowienie adwokata oraz o zwolnienie od kosztów sądowych. Zaskarżoną decyzją Prezydent Miasta odmówił przyznania W. S. zasiłku celowego na pokrycie kosztów remontu mieszkania. Sprawa o sygn. II SA/Rz 82/09 została zakończona przed WSA w Rzeszowie na mocy postanowienia z 7 kwietnia 2009 r. sygn. II SA/Rz 82/09, o odrzuceniu skargi. O takim sposobie zakończenia sprawy zadecydowało nie wyczerpanie przez skarżącą przysługujących jej środków odwoławczych. Wniosek o prawo pomocy został złożony przed uprawomocnieniem się postanowienia odrzuceniu skargi. Żądnie strony zostało uzasadnione bardzo złą sytuacją majątkową i dochodową. Skarżąca mieszka samotnie; nie posiada znacznego majątku. Lokal mieszkalny, jakim dysponuje nie przedstawia znacznej wartości. Strona w celu wyremontowania lokalu i doprowadzenia do stanu spełniającego podstawowe standardy musiała zaciągnąć kredyt w banku. Dochód netto W. S. stanowi kwotę 985,99 zł. Znaczna część tego dochodu jest potrącana przez komornika na poczet należności wobec spółdzielni mieszkaniowej. Skarżącej pozostaje do dyspozycji wyłącznie kwota 600 zł. Z tej kwoty strona zmuszona jest pokryć m.in. czynsz (300 zł), zakup energii elektrycznej (100 zł). Wnioskodawczyni cierpi na poważne choroby wymagające stałego leczenia. Z chorobą strony wiąże się konieczność wydatkowania niebagatelnych kwot na zakup lekarstw oraz rehabilitację. Twierdzenia wnioskodawczyni opisujące warunki jej bytowania znajdują odzwierciedlenie w treści zaskarżonej decyzji Prezydenta Miasta oraz wywiadzie środowiskowym przeprowadzonym przez pracownika socjalnego w dniu 17 października 2008 r. (karta akt administracyjnych nr 5 i 7). Stwierdzono, co następuje: W określonych sprawach przepisy prawa zwalniają skarżących od obowiązku uiszczenia kosztów sądowych. Tymi kosztami są opłaty sądowe oraz zwrot wydatków. Oznacza to, że skarżący w tych postępowaniach sądowoadministracyjnych nie mają obowiązku uiszczać opłat sądowych (wpisu i opłaty kancelaryjnej) oraz wydatków. Natomiast wydatki za stronę zwolnioną od kosztów sądowych z mocy prawa wykładane są z części budżetu sądu administracyjnego, w zakresie tego zwolnienia. Sprawy, o których mowa wyżej, wymienia enumeratywnie art. 239 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze zm.; zwana dalej p.p.s.a.). Ustawodawca w treści art. 239 pkt 1 lit. a p.p.s.a. zwolnił z obowiązku uiszczenia kosztów sądowych skarżących w sprawach z zakresu pomocy i opieki społecznej. Nie ulega wątpliwości, iż skarga W. S. na decyzję Prezydenta Miasta w sprawie odmowy przyznania zasiłku celowego jest sprawą z zakresu pomocy społecznej. W rezultacie wnioskodawczyni jest z mocy prawa zwolniona z obowiązku ponoszenia wszelkich kosztów sądowych. Ponieważ w niniejszej sprawie nie istnieje obowiązek ponoszenia przez W. S. kosztów sądowych, Jej wniosek należy uznać za bezprzedmiotowy. Dalszą konsekwencją tej konstatacji, jest konieczność umorzenia postępowania w sprawie przyznania skarżącej prawa pomocy w granicach określonych we wniosku PPF. Ze względu na ustawowe zwolnienie od kosztów sądowych oraz granice wniosku o prawo pomocy obejmujące ustanowienie fachowego pełnomocnika, W. S. powinna wykazać, że spełnia przesłanki przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym. Przesłanki te zostały ustalone przez ustawodawcę w treści art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. Według treści tej regulacji prawo pomocy w zakresie częściowym powinna otrzymać strona, która wykaże, że choćby częściowe pokrycie kosztów postępowania sądowego spowodowałoby uszczerbek na poziomie utrzymania strony oraz jej rodziny. Obowiązek wykazania takiego stanu ciąży na żądającym pomocy. Działania z urzędu polegające na wzywaniu o nadesłanie i badaniu dodatkowych dokumentów i informacji są dopuszczalne o ile wniosek strony będzie wzbudzał wątpliwości lub będzie zawierał istotne dla jego rozstrzygnięcia braki. Wskazane przez wnioskodawczynię składniki majątku jak również uzyskiwane dochody pozwalają z przekonaniem stwierdzić, że W. S. nie będzie w stanie zapłacić fachowemu pełnomocnikowi za poniesione koszty zastępstwa przed sądami administracyjnymi w tym w szczególności za sporządzenie skargi kasacyjnej. Nie ulega wątpliwości, iż pokrycie tych kosztów spowodowałoby znaczny uszczerbek na poziomie koniecznego utrzymania skarżącej. Kwota uzyskiwanych dochodów w podanej przez stronę wysokości nie może być uznana za wystarczającą do tego, aby W. S. mogła liczyć na pokrycie kosztów zastępstwa procesowego w niniejszym postępowaniu. Także pozostałe elementy charakteryzujące majątek wnioskodawczyni nie poprawiają złego obrazu jej możliwości finansowych. Na podstawie opisu lokalu mieszkalnego zawartego we wniosku PPF można sądzić, że nie przedstawia on znacznej wartości. Poza tym, W. S. nie posiada nieruchomości, zasobów pieniężnych i przedmiotów wartościowych. Uzyskiwane dochody są pomniejszane na skutek zajęcia części emerytury na poczet należności wobec spółdzielni mieszkaniowej. Miesięczne wydatki strony obliczone na kwotę ok. 1200 zł, znacznie przekraczają wysokość skromnych dochodów. Za niezbędne dla zaspokajania potrzeb koniecznych należy uznać zaciągnięcie przez W. S. kredytu bankowego oraz spłatę wiążących się z tym kredytem rat. W takich warunkach rata kredytu stanowi wydatek o charakterze niezbędnym. Zaciągnięcie zobowiązania wobec banku miało na celu poprawę warunków bytowych odpowiadających minimalnym standardom egzystencji (wyremontowanie podłóg, wymiana nieszczelnych okien). Sytuację pogarsza dodatkowo zły stan zdrowia W. S. Wiąże się on z koniecznością ponoszenia znacznych wydatków na zakup lekarstw i inne koszty leczenia. Związane z tym wydatki zostały w sposób wystarczający udokumentowane zaświadczeniem lekarskim. Na polepszenie sytuacji majątkowej strony nie wpływa ustawowe zwolnienie od obowiązku pokrycia kosztów sądowych w postaci opłat sądowych i wydatków. Pomimo tego zwolnienia strona wnioskująca nie byłaby w stanie samodzielnie ustanowić adwokata. Opisana we wniosku sytuacja odpowiada przesłankom przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym. W podobny sposób rozstrzygnięto wniosek W. S. w postanowieniu WSA z dnia 26 marca 2008 r. sygn. II SA/Rz 646/07, oraz z dnia 13 listopada 2007 r. II SA/Rz 647/07. Z wyżej powołanych względów orzeczono jak w sentencji niniejszego postanowienia w oparciu o art. 161 § 1 pkt 3, art. 239 pkt 1 lit. a, art. 246 § 1 pkt 2 i art. 258 § 2 pkt 7 p.p.s.a.