II SA/Rz 820/06

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący WSA Krystyna Józefczyk Sędziowie NSA Małgorzata Wolska AWSA Jolanta Ewa Wojtyna /spr./ Protokolant sekr. sąd. Anna Mazurek-Ferenc po rozpoznaniu w Wydziale II Ogólno-Administracyjnym na rozprawie w dniu 21 marca 2007 r. sprawy ze skargi G.R. na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego z dnia [...]r. nr[...] w przedmiocie odmowy dokonania zmian w operacie ewidencji gruntów -skargę oddala- Wojewódzki Inspektor Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego decyzją nr [...] z dnia [...] roku, po rozpatrzeniu odwołania G.R., utrzymał w mocy decyzję Starosty [...]z dnia [...]roku odmawiającą wprowadzenia w operacie ewidencji gruntów obrębu C. gmina T.N. zmian dotyczących granic i powierzchni działki nr 17/2. Akta sprawy i uzasadnienie decyzji wskazują, że organ I instancji po ponownym rozpatrzeniu wniosku G.R., działającej imieniem własnym oraz B.R. i J.R., odmówił wprowadzenia żądanych we wniosku zmian w ewidencji gruntów. Po dokonaniu analizy danych dotyczących ewidencyjnych działek gruntowych nr 76,77,78,79,80,81,82,83,85/2,87/2,95/6 i 1143 o łącznej powierzchni 7,07 ha organ ustalił , że wymienione działki w czasie zakładania ewidencji gruntów wsi C. w latach 1966- 1968 zostały uwidocznione w jednostce rejestrowej nr 383 jako współwłasność A.R. w 2/6 częściach, T.R. w 1/6 części i J.R. w 3/6 częściach. Natomiast działka 85/1 o pow. 0,21 ha wykazana została we władaniu F.D.. Oznacza to, że nabyte na podstawie aktu notarialnego nr [...]z 30 sierpnia 1958 roku prawo własności T.R. do pgr.85 o pow. 1,0873 ha i 1/3 części pgr. 1143 o powierzchni w całości wynoszącej 0,0816 ha nie zostało zgłoszone do organu prowadzącego ewidencję gruntów , ani ujawnione podczas zakładania ewidencji gruntów . W 1976 roku w wyniku przeprowadzonych uwłaszczeń gospodarstw rolnych zmienione zostało oznaczenie działek . Działka nr 85/2 o pow. 0.88 ha zmieniła oznaczenie na działkę nr 17/2 i wpisana została w rejestrze gruntów w oparciu o oświadczenie złożone do protokołu ustaleń potrzeb i uprawnień uwłaszczeniowych nr 409 z 24 września 1976 roku przez dzierżawcę tej działki J.R. , jako własność T.R. Natomiast działka nr 1143 weszła w skład działki nr 17/3 o pow. 4,07ha na którą wydany został [...] na rzecz J.R. Dotychczasowa działka nr 85/1 weszła w skład działki Nr 1 o pow. 2,16 ha, której własność została stwierdzona [...]na rzecz T.D.. Jako właściciel działki nr 17/2 o powierzchni 0,88 ha figurował nieżyjący T.R., dlatego, na podstawie postanowienia Sądu Rejonowego Wydział II Cywilny z dnia 22 września 2003 roku, sygn.II Ns 1626/03, wprowadzono w ewidencji gruntów zmianę dotyczącą właściciela tej działki, wpisując jego spadkobierców- żonę G. ,córkę B. i syna J.. Postępowanie prowadzone było ponownie po stwierdzeniu przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie ,wyrokiem z dnia 25 pażdziernika 2005 roku S.A./Rz 597/04 , nieważności decyzji w przedmiocie zmian w operacie ewidencji gruntów z powodu nieustalenia kręgu podmiotów, którym, zgodnie z treścią żądania wnioskodawczyni , przysługuje status strony. W tej sytuacji organ odwoławczy uchylił decyzję organu I instancji wskazując na konieczność wezwania spadkobierców J.R. do udziału w sprawie w charakterze stron postępowania. W ponownym postępowaniu osoby te nie zajęły żadnego stanowiska w sprawie. Organ I instancji stwierdził, że G.R. domaga się wykazania w ewidencji gruntów powierzchni i granic działki 17/2 zgodnie ze stanem ujawnionym w akcie notarialnym z 1958 roku i księdze wieczystej. Dla części gruntów istnieje podwójny stan prawny wynikający z wpisu w Księdze Wieczystej nr 7948 oraz wydanych decyzji uwłaszczeniowych. Sprawy dotyczące ustalenia prawa własności oraz rozstrzygania sporów o jego zasięg podlegają kompetencji właściwych sądów powszechnych. W odwołaniu od tej decyzji G.R. zarzuciła organowi naruszenie przepisów prawa materialnego . Powołała się na akt notarialny z 30 sierpnia 1958 roku , zapisy w księgach wieczystych nr 7948 i 7949 oraz przedłożone dokumenty i zażądała sprostowania błędów w operacie ewidencyjnym wsi C., dotyczących granic i powierzchni działek , które jej mąż, T. R. otrzymał w formie darowizny od swego ojca. Zarzuciła że wskutek błędnego wykazania na mapie ewidencyjnej działki 1143/ droga/ część działki nr 85 T.R. została dołączona do działki stanowiącej własność J.R. Zarzuciła łamanie prawa budowlanego, przepisów o księgach wieczystych i hipotece, niewłaściwą interpretację przepisów regulujących prowadzenie ewidencji gruntów i budynków, a także wprowadzanie do ewidencji zmian na podstawie sfałszowanych dokumentów. Odwołująca uzupełniła swoje zarzuty w piśmie z dnia 6 czerwca 2006 roku zarzucając nieprawidłowości w operacie ewidencji gruntów dotyczących nieruchomości wchodzących w skład spadku po jej zmarłym mężu. Rozpatrując sprawę w trybie odwoławczym , organ wskazał , że : - działka nr 17/2 o pow. 0,88 ha stanowi współwłasność G.R., B.R. i J.R. po 1/3 części - działka nr 1 w C. stanowi własność T.D. na podstawie [...]z dnia 5 listopada 1976 r. nr [...] - działki nr 171 i 17/3 stanowią własność J.R. / jego spadkobierców – żonę A.R. oraz dzieci Z.R., R.R., D.R. i B.S. / na podstawie [...]z dnia 5 listopada 1976 nr [...]/ , co zostało ujawnione w Kw nr [...] - według odpisu z Kw nr [...] ,parcela gruntowa nr 85o pow. 1,0873 ha oraz 1/3 parceli gruntowej nr 1143 o pow. 0,0816 ha stanowią własność T.R. na podstawie umowy darowizny Rep. A. nr [...] - w latach 1966 – 1968 , w konsekwencji założenia ewidencji gruntów wsi C.oraz kompleksowego uwłaszczenia gospodarstw rolnych, grunt odpowiadający pgr 85 / objętej Kw 7948/ wchodzi w skład działki 17/2 o pow. 0,88 ha oraz części działki 17/3 o pow. 4,07 ha / objętej Kw 24 423 / i części działki nr 1 o pow. 2,16 ha / [...]/, a pgr 1143 weszła w skład działki nr 17/3. Z uwagi na ujawniony podwójny stan prawny przedmiotowych działek , sprawa dotycząca prawa własności gruntu odpowiadającego dawnej pgr 85 i części pgr 1143 winna być uregulowana w drodze cywilno – prawnej. Zgodnie z przepisami ustawy z 17 maja 1989 – Prawo geodezyjne i kartograficzne oraz § 45, §46 ust.1 i 2 rozporządzenia Ministra Rozwoju Regionalnego i Budownictwa z 29 marca 2001 , aktualizacja operatu ewidencyjnego następuje przez wprowadzenie udokumentowanych zmian do bazy danych ewidencyjnych, a organy ewidencyjne nie przeprowadzają postępowania wyjaśniającego. Sprawy dotyczące prawa własności podlegają przepisom kodeksu cywilnego, a za pomocą zmian w operacie ewidencyjnym nie można dochodzić ani udowadniać swoich praw właścicielskich. Odnosząc się do zarzutów odwołania dotyczących naruszenia przepisów ustawy z 6 lipca 1982 o księgach wieczystych i hipotece odpowiedział ,że zgodnie z art.26 tej ustawy , podstawą oznaczenia nieruchomości w księdze wieczystej są dane z ewidencji gruntów i budynków, przy czym Dział I Księgi nie jest objęty rękojmią wiary publicznej ksiąg wieczystych. Wynika stąd, że dane z ewidencji gruntów stanowią podstawę oznaczenia nieruchomości w Księdze wieczystej, a nie odwrotnie, jak wnosi zainteresowana. Rękojmia wiary publicznej ksiąg wieczystych odnosi się tylko do wpisów dotyczących własności , czyli do Działu II księgi. Oznacza to, że wpis dotyczący oznaczenia nieruchomości nie decyduje o tym, że obszar działki określony w akcie notarialnym jest faktycznym obszarem działki. Nie działa też w tym zakresie domniemanie prawdziwości wpisu, wynikające z art. 3 tej ustawy. W razie niezgodności między stanem prawnym nieruchomości ujawnionym w księdze wieczystej a rzeczywistym stanem prawnym osoba, której prawo nie jest wpisane lub jest wpisane błędnie, może żądać usunięcia niezgodności. Odnośnie zarzutu sfałszowania dokumentów organ poinformował , że w myśl art. 252 i 255 k.p.c. strona, która zaprzecza prawdziwości dokumentu urzędowego , albo twierdzi, że zawarte w nim oświadczenie organu od którego dokument pochodzi są niezgodne z prawdą , powinna okoliczność tę udowodnić. Postępowanie dowodowe odbywa się przed sądem powszechnym / 235 k.p.c./. Zarzuty dotyczące naruszenia przepisów prawa budowlanego nie mogą być rozpatrzone w postępowaniu dotyczącym zmian w ewidencji gruntów i budynków. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego G.R. zarzuciła błąd ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę orzeczenia polegających na przyjęciu , że w dacie prowadzenia prac geodezyjnych związanych z uregulowaniem własności gospodarstw rolnych w 1976 nie była ujawniona w księdze wieczystej nr 7948 własność T.R. działki nr 85 o pow. 1,0873 ha i 1/3 działki 1143 o powierzchni 0,008 ha. Skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji organu I instancji i utrzymującej ją w mocy organu drugiej instancji i przekazanie sprawy do rozpoznania organowi I instancji oraz o zasądzenie kosztów postępowania. W uzasadnieniu skargi, kwestionuje ona decyzję organu I instancji i zarzuca, że stanowiska obu organów są bezpodstawne i obrażające przepisy prawa cywilnego w części dotyczącej własności. W umowie z 29 sierpnia 1958 roku przedmiot darowizny został szczegółowo opisany. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie z przyczyn wskazanych w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Stosownie do przepisu art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 roku – Prawo o ustroju sądów administracyjnych / Dz. U. nr 153 poz. 1269 z 2002 roku / sądy te sprawują w zakresie swej działalności kontrolę pod względem zgodności z prawem jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Zakres tej kontroli wyznacza przepis art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi / Dz. U. Nr 153 poz.1270 z 2002 roku / zwanej dalej P.p.s.a. Zgodnie z tym przepisem sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc przy tym związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszeń prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy , których dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne do końcowego jej załatwienia. W myśl przepisu art. 145 P.p.s.a. Sąd obowiązany jest do uchylenia decyzji lub stwierdzenia jej nieważności ewentualnie niezgodności z prawem, gdy dotknięta jest naruszeniem prawa w sposób dający podstawę do wznowienia postępowania, innym naruszeniem przepisów postępowania, jeżeli mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy lub jeśli zachodzą przyczyny określone w przepisie art. 156 k.p.a. lub innych przepisach. Zgodnie z przepisem art. 7d ust.1 ustawy z dnia 17 maja 1989 roku Prawo geodezyjne i kartograficzne (Dz. U. Nr 100 poz.1086 z 1989 roku ze zm) zwanej dalej ustawą, starostowie prowadzą powiatowy zasób geodezyjny i kartograficzny , w tym ewidencję gruntów (...) którym jest, zgodnie z art. 2 pkt.2 tej ustawy, jednolity dla kraju, systematycznie aktualizowany zbiór informacji o gruntach, budynkach i lokalach, ich właścicielach oraz innych osobach fizycznych lub prawnych władających tymi gruntami , budynkami i lokalami. Prowadzenie ewidencji gruntów, a także jej aktualizacja , należy do zadań starosty, co wynika z § 44 pkt.2 rozporządzenia Ministra Rozwoju Regionalnego i Budownictwa z 29 marca 2001 roku w sprawie ewidencji gruntów i budynków (Dz. U. Nr 38. 454 z 2001 roku). Zgodnie z tym przepisem ,do zadań starosty związanych z prowadzeniem ewidencji należy utrzymanie operatu ewidencyjnego w stanie aktualności , tj. zgodności z dostępnymi dla organu dokumentami i materiałami źródłowymi. Dokumentami, na podstawie których dokonuje się aktualizacji ewidencji gruntów są m.in. prawomocne orzeczenia sądowe, akty notarialne, ostateczne decyzje administracyjne, akty normatywne, przesyłane przez właściwe organy i sądy, o czym stanowi § 46 ust,2 pkt.1 rozporządzenia. Aktualizacja następuje, zgodnie z § 45 ust.1 poprzez wprowadzanie udokumentowanych zmian do bazy danych ewidencyjnych. Ewidencja odzwierciedla więc stan aktualny m.in. co do właścicieli nieruchomości , wynikający z dokumentów dostępnych organowi, w tym decyzji administracyjnych. Stan aktualny organ ustala z urzędu , na podstawie dokumentów wymienionych w § 46 ust.2 pkt.1 przesyłanych przez właściwe organy, sądy kancelarie notarialne na zasadach i w trybie określonych w art. 23 ustawy lub na wniosek zainteresowanych. Jeżeli aktualizacja wymaga wyjaśnień zainteresowanych lub dodatkowych dowodów, to wówczas, zgodnie z § 47 ust.3 rozporządzenia organ przeprowadza postępowanie administracyjne lub stosuje tryb ustalony przepisem art. 22 ust.3 ustawy, zgodnie z którym, na żądanie starosty, osoby zainteresowane wprowadzeniem zmian obowiązane są dostarczyć dokumenty geodezyjne, kartograficzne i inne . Utrzymanie operatu ewidencji w stanie aktualności polega na uwidocznieniu w niej właściciela nieruchomości, którego to wpisu dokonuje się na podstawie istniejącego w dacie wpisu dokumentu, o którym mowa w przytoczonym, wyżej § 46 ust.2 pkt 1 rozporządzenia. Podstawą kolejnej zmiany w ewidencji może być tylko następny dokument wymieniony w tym przepisie. Stosując się do powyższych zasad, w przedmiotowej sprawie organ I instancji dokonał zmian w ewidencji gruntów wsi C. na podstawie prawomocnego postanowienia Sądu Rejonowego z dnia 22 września 2003 roku sygn. akt. II Ns 1626/02. W miejsce dotychczasowego właściciela działki nr 17/2 o pow. 0,88 ha T.R. wpisano jego spadkobierców – żonę G.R. oraz dzieci – B.R. i J.R.. Nie było natomiast możliwe dokonanie zmian danych ewidencyjnych dotyczących granic działek i ich powierzchni, czego domagała się G.R.. Skarżąca powołuje się na umowę darowizny z dnia 29 sierpnia 1958 roku , na mocy której jej mąż T.R. stał się właścicielem działki nr 85 i części działki nr 1143. W ocenie Sądu ,odmowa dokonania zmian przez organ ewidencyjny jest uzasadniona. Z akt sprawy wynika, że dawna parcela gruntowa 85 wchodzi w skład obecnej działki ewid. Nr 17/2 oraz części działki ewid. Nr 17/3 stanowiącej własność spadkobierców J.R. i części działki nr 1 stanowiącej T.D. Również dawna parcela gruntowa 1143 weszła w skład działki ewid. 17/3. T.D., aktem własności ziemi z 5 listopada 1976 roku [...] stał się z mocy prawa właścicielem działki nr 1 położonej w C. J.R., aktem własności ziemi z 5 listopada 1976 roku [...] stał się z mocy prawa właścicielem działki 17/3 położonej w C. Z powyższego wynika, że sprawa dotyczy własności gruntu odpowiadającego dawnej parceli gruntowej 85 oraz części dawnej parceli gruntowej nr 1143 i nie może być załatwiona poprzez dokonanie zmiany w ewidencji, która ma charakter informacyjny i polega na wprowadzeniu bezspornych danych o gruntach. Sprawy dotyczące własności gruntu i wszelkich sporów wynikłych na tym tle, mogą być rozpatrywane jedynie w postępowaniu cywilnym przez sąd powszechny. Organy ewidencyjne takich sporów nie rozstrzygają, a w zakresie ich kompetencji leży wprowadzanie danych ewidencyjnych na podstawie aktualnych , prawomocnych dokumentów. Mając powyższe na uwadze Sąd skargę oddalił w oparciu o przepis art. 151 P.p.s.a.