II SA/Rz 821/04

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Robert Sawuła Sędziowie NSA Małgorzata Wolska /spr./ AWSA Joanna Zdrzałka Protokolant: sekr. sąd. Anna Mazurek-Ferenc po rozpoznaniu w dniu 24 sierpnia 2005 r. na rozprawie sprawy ze skargi A.D.-R. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w T. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie zasiłku rodzinnego - skargę oddala - II SA/Rz 821/04 U z a s a d n i e n i e Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia [...] lipca 2004 r. /[...]/, wydaną po rozpatrzeniu odwołania A. D.-R. od decyzji działającego z upoważnienia Prezydenta Miasta M., Kierownika Działu Świadczeń Rodzinnych Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w M. z dnia [...] maja 2004 r. /[...]/ odmawiającej przyznania prawa do zasiłku rodzinnego oraz dodatków do tego zasiłku na syna A. R., utrzymało w mocy decyzję organu pierwszej instancji. Uzasadniając swoje stanowisko organ II instancji podał, że miesięczny dochód 2 osobowej rodziny A. D.-R. /zaświadczenie Urzędu Skarbowego w M./ w 2002 roku wyniósł 1084,09 zł, a więc miesięczny dochód netto na osobę w rodzinie – 542,05 zł. Zgodnie z art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych /Dz.U. Nr 228, poz. 2255 ze zm./ zasiłek rodzinny przysługuje osobom, o których mowa w art. 4 ust. 2, jeżeli dochód rodziny w przeliczeniu na osobę, albo dochód osoby uczącej się nie przekracza kwoty 504 zł. Rodzina odwołującej się nie spełnia wymogów z w/w przepisu, bowiem dochód jej przekraczał ustawowo określone kryterium dochodowe. Nie zostały również spełnione wymogi określone w art. 5 ust. 3 cyt. ustawy. Wyjaśniono, że zgodnie z art. 3 pkt 2 w/w ustawy dochód rodziny to przeciętny miesięczny dochód członków rodziny uzyskany w roku kalendarzowym poprzedzającym okres zasiłkowy. Oznacza to, że dochód rodziny to suma dochodów wszystkich członków rodziny, a nie dochód jednego członka rodziny. Kwota, która uprawniałaby rodzinę odwołującej się do zasiłku rodzinnego wynosiłaby 1008 zł /2 x 504 zł. W 2002 r. dochód rodziny A. D.-R. wyniósł 1084,09 zł, a więc przekroczenie kryterium dochodowego jej rodziny wynosi 76,09 zł. Kwota ta przekracza kwotę odpowiadającą najniższemu zasiłkowi rodzinnemu, zasiłek więc nie przysługuje. Zgodnie z art. 3 pkt 13 cyt. ustawy za "osobę uczącą się" uważa się osobę pełnoletnią uczącą się, niepozostającą na utrzymaniu rodziców w związku z ich śmiercią lub zasądzeniem od rodziców na jej rzecz alimentów. Syn odwołującej się nie spełnia tych wymogów, a więc zgodnie z art. 5 ust. 3 ustawy o świadczeniach rodzinnych w stosunku do rodziny A. D.-R. do obliczenia kwoty przekraczającej kryterium dochodowe bierze się pod uwagę dochód jej rodziny, a nie osoby uczącej się czy osoby w rodzinie. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie na powyższą decyzję A. D.-R. domagała się uchylenia zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji organu I instancji oraz przyznania zasiłku rodzinnego wraz z dodatkami za okres od dnia 1 maja 2004 r. do 31 sierpnia 2005r. i odsetkami od dnia wymagalności, tj. od 15 czerwca 2004 r. do dnia zapłaty. Zdaniem skarżącej kwestionowana przez nią w skardze decyzja jest błędna, przy jej wydaniu powielono błędy organu I instancji, który nie rozpoznał istoty sprawy w myśl art. 5 ust. 3 ustawy o pomocy społecznej. Organ II instancji dokonał błędnych ustaleń, wyliczeń zbędnych kryteriów dochodowych opartych na dowolnej interpretacji, używając wyrazów zaczerpniętych z ustawy o pomocy społecznej. Skarżąca stwierdziła, że w celu ustalenia dochodu w przeliczeniu na osobę stosuje się podstawę dochodu rodziny uzyskanego w 2002 r. na podstawie zaświadczenia z urzędu skarbowego. Organ ustalający prawo do świadczeń rodzinnych stosuje postanowienia rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 5 marca 2004 r. w sprawie sposobu i trybu postępowania w sprawach o świadczenia rodzinne /Dz.U. Nr 45, poz. 433/. W sprawie strony dochód roczny w przeliczeniu na osobę wyniósł 542,05 zł, przekroczył kwotę uprawioną określoną art. 5 ust. 1 /504 zł/ o 38,05 zł i w tym przypadku organ powinien w sposób odpowiedni zastosować art. 5 ust. 3 cyt. ustawy. Z powyższego przepisu bezspornie wynika prawo strony do zasiłku i dodatków do tego zasiłku. W cytowanej ustawie "chodzi o dochód rodziny w przeliczeniu na osobę roczny, kwotę uprawnioną 504 zł, wynikłą ze spójności przepisu art. 5 ust. 1". Strona spełnia wymóg z art. 5 ust. 3, przekroczenie dochodu wynosi 38,05 zł i jest niższe od najniższego zasiłku rodzinnego /43 zł/. Bezprawne pozbawienie strony jej praw powoduje "dyskryminację z naruszeniem praw człowieka i w tym stadium podlega już zaskarżeniu do Europejskiej Konwencji Praw Człowieka. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie z podobną argumentacją, jaka została zawarta w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga nie jest zasadna. Przede wszystkim należy wskazać, że w myśl przepisów art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych /Dz.U. Nr 153, poz. 1269/ sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości między innymi przez kontrolę działalności administracji publicznej, a kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Zakres powyższej kontroli wyznacza art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz.U. Nr 153, poz. 1270/, stanowiąc że Sąd orzeka w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. W związku z powyższym usunięcie zaskarżonej decyzji z obrotu prawnego może nastąpić tylko wówczas, gdy postępowanie sądowe dostarczy podstaw do uznania, że przy jej wydawaniu organy naruszyły prawo w zakresie wskazanym w art. 145 § 1 pkt 1 lit. a – c, w pkt 2, a także w przypadku przewidzianym w pkt 3 tegoż przepisu. W niniejszej sprawie brak jest podstaw do stwierdzenia takiego naruszenia prawa, w konsekwencji więc, zgodnie z art. 151 powyższej ustawy, skarga podlegała oddaleniu. Po myśli art. 1 ust. 1 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych /Dz.U. Nr 228, poz. 2255 ze zm./ ustawa ta określa warunki nabywania prawa do świadczeń rodzinnych oraz zasady ustalania, przyznawania i wypłacania tych świadczeń. Świadczeniami rodzinnymi, jak stanowi art. 2 tej ustawy, są: zasiłek rodzinny oraz dodatki do zasiłku rodzinnego /pkt 1/ oraz świadczenia opiekuńcze: zasiłek pielęgnacyjny i świadczenie pielęgnacyjne /pkt 2/. Z kolei z art. 5 ust. 1 w związku z art. 4 ust. 2 cytowanej ustawy wynika, że zasiłek rodzinny przysługuje rodzicom, jednemu z rodziców albo opiekunowi prawnemu dziecka, opiekunowi faktycznemu dziecka, osobie uczącej się, jeżeli dochód rodziny w przeliczeniu na osobę albo dochód osoby uczącej się nie przekracza 504 zł. Wysokość zaś miesięcznego zasiłku rodzinnego – w okresie od dnia 1 maja 2004 r. do dnia 31 sierpnia 2005 r. – na pierwsze i drugie dziecko wynosi 43 zł /art. 47 ust. 1 pkt 1 cyt. ustawy/, przy czym w okresie wyżej wspomnianym prawo do świadczeń ustala się na podstawie dochodu uzyskanego przez rodzinę w roku kalendarzowym 2002 r. Materiał aktowy niniejszej sprawy wykazuje, że dochód rodziny skarżącej /dwuosobowej/ w 2002 roku wyniósł 1084,09 zł, a zatem przekroczenie ustawowo określonego kryterium dochodowego w przypadku jej rodziny wynosi 76,09 zł, która to z kolei kwota jest wyższa od najniższego zasiłku rodzinnego. Definicję dochodu rodziny zawiera w swej treści art. 3 pkt 2 omawianej ustawy – jest to "przeciętny miesięczny dochód członków rodziny uzyskany w roku poprzedzającym okres zasiłkowy". Trafnym jest stanowisko organów orzekających w sprawie, że dochód rodziny skarżącej, przekraczający ustawowo określone kryterium dochodowe, stanowi w rzeczywistości okoliczność, która nie pozwala na przyznanie prawa do zasiłku rodzinnego. Oznacza to tym samym, że nie zostały spełnione przesłanki z powołanego wyżej art. 5 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej. Wbrew natomiast twierdzeniom skarżącej, w rozpoznawanej sprawie nie znajduje zastosowania art. 5 ust. 3 powyższej ustawy. Syn skarżącej – A. R., jak wykazuje materiał zebrany w sprawie, nie może być zakwalifikowany jako "osoba ucząca się" w myśl art. 3 pkt 13 cyt. ustawy /"osoba pełnoletnia ucząca się, niepozostająca na utrzymaniu rodziców w związku z ich śmiercią lub z zasądzeniem od rodziców na jej rzecz alimentów"/, stąd też należy dochód rodziny skarżącej wziąć do obliczenia kwoty przekraczającej kryterium dochodowe. W rezultacie Sąd nie znajduje żadnych powodów do uznania, że zaskarżona decyzja narusza prawo. Tym samym niezasadny jest wniosek skarżącej dotyczący uchylenia zaskarżonej decyzji. Jak wyjaśniono na wstępie, Sąd kontroluje legalność zaskarżonej decyzji. Dlatego też żądanie skarżącej dotyczące przyznania zasiłku rodzinnego wraz z dodatkami, a także odsetkami "od dnia wymagalności" nie mogło zostać uwzględnione, gdyż takie rozstrzygnięcie /in merito/ nie mieści się w kompetencjach tego Sądu. Z tych względów orzeczono w myśl art. 151 cytowanej ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.