II SA/Rz 822/07

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący WSA Robert Sawuła /spr./ Sędziowie NSA Ryszard Bryk AWSA Magdalena Józefczyk Protokolant sekr. sąd. Anna Mazurek-Ferenc po rozpoznaniu w Wydziale II Ogólno-Administracyjnym na rozprawie w dniu 31 stycznia 2008 r. sprawy ze skargi A. S. na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego z dnia [...] sierpnia 2007 r. nr [...] w przedmiocie wprowadzenia zmian w operacie ewidencji gruntów i budynków I. uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Starosty z dnia [...] lipca 2007 r. nr [...]; II. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się niniejszego wyroku; III. zasądza od Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego na rzecz skarżącego A. S. kwotę 200 zł /słownie: dwieście złotych/ tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Przedmiotem skargi A. S. jest decyzja Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego (WINGiK) z [...]08.2007r. Nr [...] w przedmiocie wprowadzenia zmian w ewidencji gruntów. W sprawie tej A. S. wystąpił do Starosty o sprostowanie błędu powstałego na nowej mapie ewidencyjnej wsi Nowa W. w gminie T. w wykazaniu przebiegu granicy między jego działką o nr ewid. [...] a działką nr [...], stanowiącą własność B. S. Organ I instancji przeprowadził oględziny na gruncie, w wyniku których ujawniono, iż między właścicielami istnieje spór odnośnie przebiegu granicy między działkami nr [...] a [...], w szczególności B. S. wywodziła, iż granica ta przebiega po linii istniejącego w terenie ogrodzenia, zaś A. S. oświadczył, że nieistniejąca dobudówka do budynku gospodarczego przynależała do działki [...], a uwzględniając powyższy aspekt sprawy przebieg linii granicznej w części biegnącej obecnie prosto winien posiadać jeszcze jedno załamanie. Decyzją z [...].07.2007r. Nr [...] Starosta orzekł o wprowadzeniu zmiany w operacie ewidencji gruntów obrębu Nowa W. gmina T. odnośnie przebiegu granicy pomiędzy działką nr [...] a działką nr [...] zgodnie z mapą uzupełniającą włączoną do zasobu Powiatowego Ośrodka Dokumentacji Geodezyjnej i Kartograficznej w R. w dn.22.06.2007r. za nr [...]. W podstawie prawnej tej decyzji powołano się na art.104 ustawy z 14.06.1960r. – kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. Nr 98 z 2000r., poz.1071 ze zm., zwana dalej k.p.a.), art.20 ust.1 i 2, art.22 ustawy z 17.05.1989r. – prawo geodezyjne i kartograficzne (Dz.U. Nr 240 z 2005r., poz.2027, zwana dalej Upgik), § 44 pkt 2, § 45 i § 46 ust.1 rozporządzenia Ministra Rozwoju Regionalnego i Budownictwa z 29.03.2001r. w sprawie ewidencji gruntów i budynków (Dz.U. Nr 38, poz.454 ze zm., zwane dalej Regib). W uzasadnieniu wskazano, iż postępowanie wszczęto na żądanie A. S., który stał się właścicielem działki nr [...] o pow. 3a na podstawie umowy darowizny uczynionej w 2003r. przez jego ojca W. S., działka ta objęta jest księgą wieczystą nr [...]. Porównując mapę ewidencyjną w skali 1:2000 z obowiązującą mapą ewidencyjną w skali 1:1000 stwierdzono rozbieżność w przebiegu granicy między działkami [...] i [...]. Na pierworysie mapy ewidencyjnej w skali 1:2000 granica ta biegnie po zewnętrznych ścianach budynków gospodarczych, które przynależą w całości do działki 660/3, budynki te, jako nieistniejące zostały usunięte z matrycy mapy, a granica między obiema działkami została wykreślona błędnie, błąd ten przeniesiony został na mapę numeryczną. Organ przytoczył ustalenia dokonane w toku oględzin oraz treść składanych wówczas oświadczeń i wyjaśnień, dochodząc do przekonania, iż granica ta jest granicą sporną. W celu likwidacji zauważonego błędu kreślarskiego powstałego przy likwidacji budynków opracowano mapę uzupełniającą i przywrócono stan jak na pierworysie mapy ewidencyjnej. Starosta przytoczył treść art.20 i 21 Upgik w aspekcie funkcji ewidencji gruntów w szczególności wykluczając, aby służyła ona rozstrzyganiu spraw spornych na tle prawa własności. Poinformowano, że taki spór graniczny może zostać rozstrzygnięty w prawidłowym trybie, a właściwym w tych sprawach jest wójt, ewentualne wyniki postępowania rozgraniczeniowego mogą służyć za podstawę zmian w ewidencji gruntów. Odwołanie od powyższej decyzji wniósł A. S. wnosząc o jej uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia. A. S. powtórzył argumentację prezentowaną w trakcie postępowania oraz w źródłowym wniosku wszczynającym postępowanie. W ocenie odwołującego się na mapie ewidencyjnej w odniesieniu do granicy między jego działką o nr [...] i działką [...] istnieją tzw. grube błędy w aspekcie wykazania przebiegu granicy między tymi działkami. A. S. wywodził, iż poprzednia mapa ewidencyjna prawidłowo ujmowała konfigurację działki [...], która stanowiła wcześniej własność jego ojca – W. S. W załączniku Nr 3 do odwołania, stanowiącego mapę ewidencyjną w skali 1:2000, aktualną jeszcze w 1997r. przebieg granicy ujęto, zdaniem odwołującego się, prawidłowo. A. S. kwestionuje prawidłowość oznaczenia granicy, jak to przyjął organ I instancji, wywodząc iż bezprawnie sporządzając mapę uzupełniającą na potrzeby rozstrzygnięcia, uwzględniono tzw. "przehaczenia" w odniesieniu do gruntów pod nieistniejącymi już budynkami, co spowodowało nietrafne określenie przebiegu linii granicznej. W tym ostatnim zakresie odwołujący się zapowiedział doniesienie o przestępstwie w aspekcie samowolnego "przehaczenia" na mapie ewidencyjnej. WINGiK rozpoznając odwołanie A. S. opisaną na wstępie decyzją utrzymał w mocy decyzję organu I instancji, powołując się w podstawie prawnej na art.138 § 1 pkt 1 k.p.a., art.20 ust.1 i 2, art.7b ust.2 pkt 2 Upgik, § 46 ust.2 pkt 2, § 47 ust.3 Regib. Wskazując na stan faktyczny przytoczono ustalenia poczynione przez organ I instancji. Zdaniem organu odwoławczego postępowanie przed starostą wykazało, że istnieje rozbieżność w ujmowaniu przez strony przebiegu granicy pomiędzy działkami nr [...] i [...], a na podstawie opracowanej dokumentacji geodezyjnej, tj. mapy uzupełniającej z wykazem zmian gruntowych zaskarżoną decyzją wyeliminowano ów błąd kreślarski. Według szkicu na gruncie przeprowadzonego w 1973r. wynikać ma, że granica ta biegła m.in. po ścianach istniejących wówczas budynków gospodarczych należących do działki nr [...], taki stan ma odzwierciedlać mapa ewidencyjna w skali 1:2000 sprzed popełnienia błędu. Organ odwoławczy przytoczył treść § 39 Regib wywodząc, iż spory graniczne nie wstrzymują czynności związanych z założeniem ewidencji, zaś w razie wystąpienia takiego sporu przebieg spornych granic wykazuje się na podstawie danych państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego lub wyników stanu posiadania na gruncie, ten zaś został ustalony w 1973r. Skargę na powyższą decyzję wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego (WSA) w Rzeszowie A. S. domagający się uchylenia decyzji obu instancji oraz zasądzenia zwrotu kosztów sądowych. Skarżący wskazuje, iż przypadkowo stwierdził istniejący na mapie ewidencyjnej w skali 1:1000 błąd odnośnie granicy między działkami [...] a działką [...], kwestionuje także trafność posłużenia się przez organy szkicem z 1973r., albowiem na szkicu tym brak jest tzw. "przehaczeń" w odniesieniu do gruntu pod budynkami. Wywodzi, iż w jego ocenie takie przehaczenia powstały bezprawnie w późniejszym okresie czasu. Skarżący oznaczył na załączniku do skargi przebieg granicy swej działki taki, jaki uważa, że powinien być zamieszczony na mapie ewidencyjnej. Stwierdzenia organu odwoławczego odnośnie potwierdzenia trafności wydanych rozstrzygnięć w aspekcie mapy w skali 1:2000 sprzed popełnienia błędu w ocenie A. S. nie są poprawne, albowiem interesujący go teren także nie ma przehaczeń. W odpowiedzi na skargę WINGiK wniósł o jej oddalenie. Zdaniem organu odwoławczego organ I instancji trafnie postąpił eliminując zauważony błąd kreślarski. Strona przeciwna powołuje się na szkic z 1973r., z którego wynikać ma, iż granica między działkami stanowiącymi obecnie własność skarżącego i B. S. przebiegała po zewnętrznych ścianach budynków gospodarczych, które wówczas istniały. Taki stan odzwierciedlać ma mapa ewidencyjna w skali 1:2000 wykonana w 1974r. (k.36a akt I instancji). W ocenie organu cały budynek gospodarczy wraz z dobudówkami należał do działki nr [...]. Organ wywodził, iż podstawą przebiegu granic musi stanowić szkic wykonany w 1973r., na którego podstawie opracowano dokumentację geodezyjną. Raz jeszcze wskazano na odrębny tryb rozstrzygania sporu granicznego. Skarżący na rozprawie podtrzymał swoje stanowisko, nadto tuż przed rozprawą wniósł do WSA w Rzeszowie pismo, do którego dołączył opinię geodezyjno-prawną wykonaną na jego zlecenie przez Przedsiębiorstwo Wielobranżowe G.. Dodatkowo podnosił, iż w akcie notarialnym z 2003r. stając się w wyniku darowizny właścicielem działki nr [...], ustanowił służebność gruntową na rzecz każdoczesnych właścicieli działek nr [...] i [...]. Działał wówczas w przekonaniu, iż działki nr [...] i [...] graniczą ze sobą, a to przekonanie wywodził z treści obowiązującej wówczas mapy ewidencyjnej. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zważył, co następuje: W niniejszej sprawie skarga podlega rozpatrzeniu przez właściwy wojewódzki sąd administracyjny na podstawie przepisów ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (ustawa z dn.30.08.2002r., Dz.U. Nr 153, poz.1270, zwana dalej Ppsa). Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie: 1) uchyla decyzję lub postanowienie w całości albo w części, jeżeli stwierdzi: a) naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy; b) naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania; c) inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy; 2) stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia w całości lub w części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art.156 kodeksu postępowania administracyjnego lub w innych przepisach. W ocenie Sądu skarga jest uzasadniona. Na wstępie wyjaśnić należy, iż z mocy art.106 § 3 Ppsa sąd może z urzędu lub na wniosek strony przeprowadzić dodatkowe postępowanie dowodowe, sprowadzające się wyłącznie do dowodu z dokumentów. Przedstawiona przez skarżącego opinia "geodezyjno-prawna" w swej treści ma stanowić niejako walor dowodu z opinii biegłego, nadto odnosić się ma do dowodu, co do prawa. Sąd nie prowadzi dowodu, co do prawa, ani nie jest ponadto uprawniony do przeprowadzania dowodu z opinii biegłego. Sąd przyjął także, iż treść tej "opinii" sprowadza się w swym walorze do dokumentu prywatnego, który ma prezentować stanowisko skarżącego w sprawie, w istocie w sposób niesprzeczny z treścią samej skargi. Przedmiotem kontroli Sądu poddana jest decyzja organu odwoławczego utrzymująca w mocy decyzję starosty, który orzekł o wprowadzeniu zmian do operatu ewidencji gruntów w odniesieniu do przebiegu linii granicznej między działką nr [...] a działką nr [...]. Organ I instancji wprowadzając zmianę w operacie przebiegu gruntów zgodził się z żądaniem A.S., choć tylko w części. Spór skarżącego z organami odnosi się do części nieruchomości oznaczonej jako działka nr [...] stanowiącej własność uczestniczki B. S., przylegającej z jednej strony do działki skarżącego o nr [...], a z drugiej strony do działki nr [...], wykazywanej w ewidencji jako należącej do B. N. Ta część gruntu zajęta była w przeszłości przez budynek gospodarczy, przylegający do większego budynku gospodarczego. Między skarżącym a uczestniczką B. S. nie ma zgody w aspekcie przynależności istniejącej w przeszłości dobudówki. W trakcie postępowania przed organem I instancji były właściciel działki [...] wywodził, iż ta dobudówka, stanowiła magazyn części zapasowych w związku z funkcjonującym młynem, a grunt pod nią winien przynależeć do działki nr [...], nie zaś do działki nr [...]. Jak wynika z zalegających w sprawie dowodów, a w szczególności z mapy ewidencyjnej obowiązującej w 2003r., załączonej do źródłowego wniosku skarżącego wszczynającego postępowanie, działka nr [...] graniczyła z działką nr[...], w części przylegającej do działki [...] działka ta zmieniła oznaczenia na [...]. Zdaniem Sądu organ I instancji wprowadzając zmianę w operacie ewidencji gruntów w części dotyczącej przebiegu linii granicznej między działkami nr [...] i [...] dopuścił się naruszenia przepisów o postępowaniu administracyjnym, innego niż dające podstawę do wznowienia postępowania, które to naruszenie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art.145 § 1 pkt 1 lit. c Ppsa). Niewątpliwie wydając decyzję starosta przyznał, iż uwidoczniony przebieg granicy ujęty na mapie ewidencyjnej w skali 1:1000 nie był prawidłowy, zawierając błąd geodezyjny, błąd kreślarski. Rzeczą zatem organu było usunięcie tego błędu w postępowaniu prowadzonym na podstawie przepisów Regib. Wyrzekając w tym zakresie starosta winien jednakowoż ustosunkować się do twierdzeń i argumentów skarżącego, przywołującego w szczególności jako dowód mapę ewidencyjną obowiązującą jeszcze w 2003r., na której działka [...] graniczyła z działką [...], obecnie oznaczoną jako [...]. A.S. wywodził ponadto, iż istniejąca w przeszłości dobudówka do większego budynku gospodarczego przynależała do działki [...], wywody te potwierdzał w złożonym w toku postępowania oświadczeniu W. S. Konsekwencją tych wywodów miał być taki, a nie inny przebieg granicy między działkami [...], [...] i [...]. Do tego dowodu nie odniósł się w żaden sposób starosta w swojej decyzji. Należy podkreślić, iż wydając decyzję administracyjną organ administracji publicznej z mocy art.107 § 3 k.p.a. zobowiązany jest w uzasadnieniu faktycznym w szczególności wskazać fakty, które uznał za udowodnione, dowody, na których się oparł, ale także winien wskazać przyczyny, dla których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej. Węzłowym zagadnieniem jest udzielenie odpowiedzi na pytanie, z jakich względów, w jakim czasie i na jakiej podstawie sporządzając mapę ewidencyjną gruntów w skali 1:1000 nie uwzględniono tego, iż na obowiązującej w 2003r. mapie ewidencyjnej w skali 1:2000 działka skarżącego – nr [...] graniczy bezpośrednio z działką [...], obecnie oznaczoną jako [...]. Organ I instancji fakt istnienia mapy w skali 1:2000 z przebiegiem granicy, który to przebieg skarżący uznaje za prawidłowy i zgodny z prawem, zupełnie zignorował. Naruszył tym samym przepis art.7 k.p.a. nakazujący podejmować wszelkie niezbędne kroki zmierzające do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy oraz art.80 k.p.a., w aspekcie nakazu oceniania danej okoliczności na podstawie całokształtu materiału dowodowego w sprawie. Pominięcie dowodu z mapy w skali 1:2000 nakazuje ocenić decyzję wydaną w I instancji jako przedwczesną. Utrzymując w mocy taką decyzję organ odwoławczy uchybił art.138 § 1 pkt 1 k.p.a.. Organ ten nie ustosunkował się także do zarzutów w odwołaniu odnośnie samowolnego wprowadzenia do mapy ewidencji gruntów tzw. "przehaczeń", które są skutkiem sporu między skarżącym a uczestniczką – B. S., w odniesieniu do gruntu po dawnej przybudówce gospodarczej. Organy obu instancji pominęły także w ocenie dowód z treści aktu notarialnego Rep.A nr [...] z [...].05.2003r., na mocy którego A. S., w obecności uczestniczki B. S. ustanowił m.in. służebność przechodu na rzecz właścicieli działki [...]. Należało zatem wyjaśnić, czy między datą sporządzenia tego aktu notarialnego, a sporządzeniem nowej mapy ewidencyjnej w skali 1:2000 nastąpiły takie zmiany własnościowe, względnie inne zdarzenia, który uzasadniały uwidocznienie na mapie nowego przebiegu granicy działki [...], tak iż nie ma mieć ona styku z działką [...]. Prowadząc postępowanie organ I instancji winien także ustalić przymiot strony w aspekcie właściciela działki nr [...], z akt sprawy wynikać ma iż ustawowym spadkobiercą po B. N. jest M. Z., fakt ten winien organ udokumentować w aktach sprawy dołączając np. kopię postanowienia stwierdzającego nabycie spadku. Braki w zakresie uzasadnienia zaskarżonych decyzji, pominięcie oceny niektórych dowodów, mających istotne znaczenie dla sposoby rozstrzygnięcia sprawy, prowadziło do wniosku, iż skarga była uzasadniona, a podstawą do uchylenia decyzji organów obu instancji stanowi art.145 § 1 pkt 1 lit. c Ppsa. O kosztach postępowania orzeczono na zasadzie art.200 Ppsa, wyrok opatrzono klauzulą ochrony tymczasowej z art.152 Ppsa.