II SA/Rz 822/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący WSA Magdalena Józefczyk /spr./ Sędziowie WSA Robert Sawuła NSA Małgorzata Wolska Protokolant st. sekr. sąd. Maria Kołcz po rozpoznaniu w Wydziale II Ogólnoadministracyjnym na rozprawie w dniu 5 sierpnia 2009 r. sprawy ze skargi M.Ch. na decyzję Wojewody (...) z dnia (...), nr (...) w przedmiocie umorzenia postępowania administracyjnego w sprawie zwrotu wywłaszczonej nieruchomości -skargę oddala- II SA/Rz 822/08 U Z A S A D N I E N I E Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie (dalej WSA) w wyniku rozpoznania skargi J. Z. i M. C. wyrokiem z dnia 22 marca 2007r. sygn. akt II SA/Rz 39/07 uchylił decyzję Wojewody [...] z dnia [...] maja 2005r. nr [...] i poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta [...] z dnia [...] lutego 2005r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania administracyjnego o zwrot wywłaszczonej nieruchomości. We wskazaniach dla organu, Sąd zobowiązał organ do ustalenia kręgu stron postępowania w tym uwzględnienia aktualnych właścicieli nieruchomości objętych postępowaniem zwrotowym i zapewnienie im udziału w postępowaniu zgodnie z art. 10 § 1 k.p.a. Sąd stwierdził, że J. Z. nie był osobą uprawnioną do domagania się zwrotu nieruchomości, gdyż nie był spadkobiercą po J. Z. poprzednim właścicielu wywłaszczonej nieruchomościami. Sytuacja ta uległa zmianie w wyniku śmierci H. Z., która nastąpiła po wydaniu zaskarżonej decyzji, ale Sąd oceniał stan prawny i faktyczny na dzień wydania zaskarżonej decyzji. W następstwie opisanego wyroku Prezydent Miasta decyzją z dnia [...] maja 2008r. nr [...] po ponownym rozpatrzeniu wniosku M. C., J. Z. umorzył postępowanie administracyjne o zwrot nieruchomości położonej w K. przy ul. L. oznaczonej obecnie jako działki nr 1935/6, 1935/8, 1935/10, 1935/11, 1935/13, 1935/14, 1935/15, 1935/16, 1935/17, 1935/18, 1935/19, 1935/20, 1935/22, 1935/23, 1935/24, 1935/25, 1935/26, 1935/27, 1935/28, 1935/29, 1935/32, 1935/33, 1935/34, 1935/35, oraz części działki nr 1935/5 w dniu wywłaszczenia jako część działki nr 5759, 5751/6 przejętej na Skarbu Państwa ostateczną decyzją Prezydenta Miasta z dnia [...] kwietnia 1976 nr [...]. W podstawie prawnej organ podał art. 105 § 1ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000r. nr 98, poz. 1071 ze zm., zwana dalej w skrócie k.p.a.). Na podstawie postanowień o stwierdzeniu nabycia spadku po J. Z. – właścicielu wywłaszczonych nieruchomości nr 5759, 5751/6 położonych w K. organ ustalił krąg spadkobierców, do których zaliczył J. Z., M. C., M. R., R. R., J. C., T. C.. Organ stwierdził, że na podstawie art. 136 ust. 3 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2004r. nr 261, poz. 2603 ze zm. zwana dalej w skrócie u.g.n.), będąc związany wytycznymi WSA cytowanego na wstępie wyroku, wniosek o zwrot nieruchomości ma pochodzić od wszystkich spadkobierców, a w rozpoznawanej sprawie J. C., M. R., R. R. nie są zainteresowani zwrotem nieruchomości i dlatego postępowanie należało umorzyć. Na poparcie stanowiska organ wskazał orzecznictwo sądów administracyjnych i poglądy doktryny. Odwołanie od wymienionej decyzji działając imieniem własnym oraz jako pełnomocnik M. C. złożył J. Z. Podał, że decyzja jest przedwczesna, zawiera nieprawidłowe dane, gdyż wprowadza do postępowania błędnie podmioty uprawnione o zwrot nieruchomości. Wniosek o zwrot nieruchomości został złożony na podstawie postanowienia Sądu Powiatowego w K. z dnia 6 listopada 1952r. wraz ze szczegółowym protokołem inwentaryzacyjnym przyznającym prawo do spadku M. C. oraz po H. Z., obecny spadkobierca – J. Z. jej mąż. Postanowienie to nigdy nie zostało uchylone, ale nie jest wymieniane w materiałach dowodowych. Wnieśli o wskazanie przez organ, gdzie znajdują się przyznane postanowieniem Sądu Rejonowego w K. działki. Zarzucili dowolne typowanie kręgu spadkobierców i kategorycznie stwierdzili, że tylko postanowienie Sądu Powiatowego w K. z dnia 6 listopada 1952r. wyraźnie wskazuje pierwszych spadkobierców. Zarzucił nierzetelność w rozpatrywaniu sprawy, gdyż działki, o zwrot których się ubiegają, zostały sprzedane 5 lat temu, zatem gdyby nawet nastąpiło złożenie wniosku przez wszystkie strony wskazane przez organ to i tak sprawa byłaby bezprzedmiotowa. Zwrócili się do Wojewody jako organu nadzoru o zainteresowanie się sposobem sprzedaży działek, gdyż rażąco naruszono ustawę o wywłaszczeniach i zwrotach nieruchomości. Istota sprawy tkwi w kwestii własności nieruchomości, gdyż w ten sposób roszczenie nigdy nie doczeka się rozstrzygnięcia. W uzupełnieniu odwołania M. C. wyjaśnił, że prawa swoje do działek wywodzi jako spadkobierca testamentowy ostatniego właściciela tych działek A. Z. syna J. Z. Postanowienie Sądu Powiatowego w K. z dnia 28 grudnia 1952r. [...] jednoznacznie ustaliło krąg spadkobierców, ale organy bezzasadnie pomijają to postanowienie w kolejnych decyzjach. Postanowienie Sądu Rejonowego w K. z dnia 29 maja 1976r. sygn. akt [...]jedynie uzupełnia postanowienie Sądu Grodzkiego w K. z dnia 25 listopada 1950r. [...], ale nie narusza ani jego ani wymienionego wcześniej postanowienia z 1952r. Odnosi się ono do obiektów, którymi nie rozporządzano w prawomocnym postanowieniu z 1952r. Wymienione działki nie mieściły się w obszarach rozważań i kompetencji Sądu Rejonowego w K. w 1976r., gdyż postanowienie Sądu Powiatowego w K. było w tym czasie prawomocne. Wojewoda [...] decyzją z dnia [...] października 2008r. nr [...] działając na podstawie art. 138 §1 pkt 1 k.p.a. oraz art. 136 ust. 3 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2004r. nr 261, poz. 2603 ze zm. zwana w dalej w skróci k.p.a.) utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu organ wyjaśnił, że w przypadku, gdy wywłaszczona nieruchomość należała poprzednio do kilku współwłaścicieli względnie, gdy po poprzednim właścicielu pozostało kilku spadkobierców to zgodnie z art. 136 ust. 3 u.g.n. wniosek o zwrot wywłaszczonej nieruchomości musi pochodzić od nich wszystkich. W przypadku braku wniosku niektórych z osób uprawnionych, pozostałe osoby nie mogą skutecznie żądać zwrotu wywłaszczonej nieruchomości, chyba że przedłożą stosowne orzeczenie sądowe zastępujące zgodny wniosek uprawnionych osób o zwrot wywłaszczonej nieruchomości. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w wyroku z dnia 22 marca 2007r. sygn. akt II SA/Rz 39/07 stwierdził, ze organy orzekające trafnie ustaliły, że krąg spadkobierców po J. Z. został uzupełniony prawomocnym postanowieniem Sądu Rejonowego w K. z dnia 29 maja 1976r. syg. akt [...] uzupełniającym postanowienie Sądu Grodzkiego w K. z dnia 25 listopada 1950r. Organ pierwszej instancji wystąpił do wszystkich spadkobierców, aby złożyli oświadczenie, czy przyłączają się do wniosku J. Z. i . M. C. o zwrot nieruchomości. M. R., R. R., J. C. oświadczyli, że rezygnują z ubiegania się o zwrot wywłaszczonych nieruchomości. Wobec braku zgody wszystkich spadkobierców zasadnym było umorzenie postępowania o zwrot nieruchomości. M. R. w swoim oświadczeniu dodatkowo podała, że krąg spadkobierców określa postanowienie Sądu Rejonowego w K. z 1976r, gdyż wcześniej spadkobiercami nie mogły być osoby niebędące rolnikami i nieprowadzące gospodarstwa rolnego. Wojewoda wyjaśnił też, że wywłaszczenie nastąpiło decyzją Prezydenta Miasta z dnia [...] kwietnia 1976r., a nie jak podał organ pierwszej instancji [...] marca 1976r. numer decyzji był podany prawidłowo. W skardze do Sądu skarżący M. C. nie zgodził się z decyzją Wojewody, nie wskazał kierunku weryfikacji zaskarżonej decyzji i powtórzył w skardze treść odwołania z zarzutami wyżej opisanymi. W odpowiedzi na skargę Wojewoda wniósł o jej oddalenie z przyczyn wywiedzionych w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zważył, co następuje: Wojewódzki sąd administracyjny sprawuje w zakresie swej właściwości kontrolę pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej, co wynika z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269). Zakres tej kontroli wyznacza przepis art. 134 stawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze zm.) zwana dalej w skrócie p.p.s.a. Stosownie do tego przepisu Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. W myśl art. 145 p.p.s.a., Sąd zobligowany jest do uchylenia decyzji bądź postanowienia lub stwierdzenia nieważności, ewentualnie niezgodności z prawem, gdy dotknięta jest ona naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania, innym naruszeniem przepisów postępowania, jeśli miało ono istotny wpływ na wynik sprawy, lub zachodzą przyczyny stwierdzenia nieważności decyzji wymienione w art. 156 k.p.a. lub innych przepisach prawa. Skarga jest nieuzasadniona. Stosownie do art. 153 p.p.s.a. ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą ten sąd oraz organ, którego działanie lub bezczynność było przedmiotem zaskarżenie. Wyrokiem z dnia 22 marca 2007r. sygn. akt II SA/Rz 39/07 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie uchylił decyzję Wojewody [...] z dnia [...] maja 2005r. nr [...] i poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta [...] z dnia [...] lutego 2005r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania administracyjnego w sprawie zwrotu wywłaszczonej nieruchomości. Wyrok ten stał się prawomocny 17 maja 2007r. Sąd zobowiązał organ, aby w ponownie prowadzonym postępowaniu zapewnił udział wszystkim aktualnym właścicielom działek znajdującym się w graniach nieruchomości objętych wnioskiem o zwrot nieruchomości. Analiza akt dowodzi, że organ ustalił właścicieli tych działek i zapewnił im udział w postępowaniu administracyjnym zachowując reguły wynikające z art. 10 § 1 k.p.a. W wyroku tym Sąd również stwierdził, że organy orzekające w sprawie trafnie wskazały, że krąg spadkobierców po J. Z. został uzupełniony prawomocnym postanowieniem Sądu Rejonowego w K. z dnia 29 maja 1976r. sygn. akt [...] uzupełniającym postanowienie Sądu Grodzkiego w K. z dnia 25 listopada 1950r. i obejmował M. C., L. G., A. R., H. Z., oraz M. C. Zatem zarówno organ prowadzący ponownie postępowanie jak i aktualnie Sąd orzekający w sprawie jest związany ustaleniami zawartymi w prawomocnym wyroku WSA. Organ uwzględnił następstwo prawne w kręgu spadkobierców wynikające ze śmierci H. Z. Postanowieniem z dnia 12 lutego 2008r. sygn. akt [...] Sąd Rejonowy w K. stwierdził, że spadek po H. Z. na mocy testamentu nabył mąż J. Z. Tak ukształtowany krąg spadkobierców z mocy art. 136 ust. 3 u.g.n. jest uprawniony do złożenia wniosku o zwrot nieruchomości. W powołanym wyroku WSA wskazując na przepisy prawne, piśmiennictwo oraz orzecznictwo sądowoadministracyjne stwierdził, że wniosek o zwrot nieruchomości musi pochodzić od wszystkich spadkobierców, a w przypadku gdy wniosek nie pochodzi od wszystkich spadkobierców istnieją podstawy do umorzenia postępowania administracyjnego. Twierdzenia skarżącego M. C. o błędnym ustaleniu kręgu spadkobierców uprawnionych do złożenia wniosku o zwrot nieruchomości są nieuzasadnione. Skarżący nie kwestionował poczynionych ustaleń WSA zawartych w wyroku WSA z dnia 22 marca 2007r. sygn. akt II SA/Rz 39/07, które po uprawomocnieniu stały się wiążące tak dla organu jak i Sądu. W aktach sprawy znajdują się pisma spadkobierców J. C. (karta akt admin. I inst. nr 87), M. R. (karta akt admin. I inst. nr 91), z których jednoznacznie wynika, że nie zamierzają ubiegać się o zwrot nieruchomości położonych wzdłuż ulicy L. w K., stanowiących dawną własność J. Z. Mając na względzie przedstawiony stan sprawy Sąd stwierdził, że organ wykonał zalecenia WSA z wyroku z dnia 22 marca 2007r. sygn. akt II SA/Rz 39/07, a wobec braku wspólnego wniosku wszystkich spadkobierców o zwrot wywłaszczonej nieruchomości decyzja orzekająca o umorzeniu postępowania odpowiada prawu. Sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a. skargę oddalił jako nieuzasadnioną.