II SA/Rz 822/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Krystyna Józefczyk po rozpoznaniu w dniu 4 grudnia 2017 r. w Rzeszowie na posiedzeniu niejawnym sprzeciwu G.M. od pkt II postanowienia referendarza sądowego z dnia 29 sierpnia 2017 r. sygn. akt II SA/Rz 822/17 w przedmiocie prawa pomocy w zakresie odmowy ustanowienia adwokata w sprawie ze skargi G.M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] czerwca 2017 r. nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu wypłaconych świadczeń w funduszu alimentacyjnego - postanawia - utrzymać w mocy postanowienie referendarza sądowego z dnia 29 sierpnia 2017 r., sygn. akt II SA/Rz 822/17 w zakresie pkt II W następstwie wezwania do uiszczenia wpisu sądowego w wysokości 200 zł od skargi na wymienioną w sentencji decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w przedmiocie odmowy umorzenia należności wypłaconych tytułem świadczeń z funduszu alimentacyjnego Skarżący wystąpił z wnioskiem o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata z urzędu Podał, że prowadzi wspólne gospodarstwo domowe wraz z matką i siostrą. Rodzina osiąga następujące dochody: skarżący: zasiłek stały - 197,66 zł i zasiłek pielęgnacyjny - 153 zł, siostra: renta socjalna - 593,54 zł i zasiłek pielęgnacyjny - 153 zł oraz matka - renta - 563,63 zł. Jako stałe wydatki wnioskodawca podał: czynsz za mieszkanie – 312 zł, energia elektryczna – 91,64 zł, gaz -58,02 zł, Internet – 30 zł, telewizja – 50 zł, telefony – 150 zł, lekarstwa za lipiec bieżącego roku – 288,14 zł, środki czystości – 100 zł, żywność – 680 zł, rata pożyczki zaciągniętej przez siostrę skarżącego – 120 zł. Skarżący podniósł, że jest zobowiązany do płacenia alimentów w wysokości 750 zł miesięcznie, jednak nie wykonuje powyższego obowiązku z uwagi na brak środków. Z akt administracyjnych wynikało, że skarżący jest osobą niepełnosprawną w stopniu umiarkowanym, zaś jego siostra w stopniu znacznym. Rodzina korzysta czasami ze wsparcia pomocy społecznej w formie zasiłków celowych. Postanowieniem z dnia 29 sierpnia 2017r. referendarz sądowy w Wojewódzkim Sadzie Administracyjnym w Rzeszowie w pkt I przyznał wnioskodawcy prawo pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych, a w pkt II odmówił przyznania prawa pomocy w zakresie ustanowienia adwokata argumentując, iż przedstawiona przez G.M. w złożonym wniosku sytuacja i ta wynikająca z akt niniejszej sprawy wskazuje na częściową zasadność jego żądania. Wnioskodawca nie wykazał bowiem, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. W sprzeciwie od postanowienia referendarza sądowego z dnia 29 sierpnia 2017 r. G.M. wyjaśnił, że wydatki w kwocie 100 zł na środki czystości przeznaczane są na zakup tych środków dla siostry przebywającej w Szpitalu SPZOZ w [...] od 1 kwietnia 2017 r., dla skarżącego przebywającego w Szpitalu COM w [...] na oddziale chirurgicznym oraz do domu. Wydatki na telefon także odnoszą się do trzech osób. Obowiązek opłacania dostaw usług internetowych i telewizyjnych wynika ze związania skarżącego umowami. Ponadto z usług tych korzystają jego dorastające córki. Spłaca kredyt zaciągnięty przez siostrę w 2010 r. w czasie, gdy przebywała w ośrodku szkolno – wychowawczym "Szkole życia w [...]". Siostra w chwili obecnej jest całkowicie ubezwłasnowolniona. Posiada zasiłek stały w kwocie 197, 66 zł plus zasiłek pielęgnacyjny w kwocie 153 zł co daje łączną kwotę 350, 66 zł i nie można poczynić z tej kwoty oszczędności na opłacenie adwokata. Od sierpnia wszyscy członkowie jego 3 osobowej rodziny są chorzy i nie było osoby która mogłaby wstąpić do MOPS – u o przyznanie jakiegokolwiek świadczenia dlatego od sierpnia rodzina nie korzysta z pomocy MOPS. Żyją na poziomie ubóstwa, nie posiadają majątku, uiszczają niezbędne opłaty i nie stać ich na opłacenie adwokata. Dochód 3 osobowej rodziny skarżącego od stycznia 2017 r. wynosi 1660, 83 zł miesięcznie, przy czym w związku z chorobami dodatkowo 2 członków jego rodziny wzrosły wydatki na leki. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Sprzeciw zasługuje na uwzględnienie. W myśl art. 260 § 1 i 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm., dalej "P.p.s.a."), rozpoznając sprzeciw od zarządzenia i postanowień, o których mowa w art. 258 § 2 pkt 6-8, sąd wydaje postanowienie, w którym zaskarżone zarządzenie lub postanowienie referendarza sądowego zmienia albo utrzymuje w mocy. W sprawach takich wniesienie sprzeciwu wstrzymuje wykonalność zarządzenia lub postanowienia, a wojewódzki sąd administracyjny orzeka jako sąd drugiej instancji, stosując odpowiednio przepisy o zażaleniu. Prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie pełnomocnika w osobie m.in. radcy prawnego objęte jest zakresem całkowitego prawa pomocy którego przyznanie w przypadku osób fizycznych uzależnione jest od wykazania braku możliwości poniesienia jakichkolwiek kosztów postępowania (art. 245 § 2 w zw. z art. 246 § 1 pkt 1 P.p.s.a.). Stosownie do przepisu art. 245 § 3 P.p.s.a. prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Przesłanką przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym osobie fizycznej, po myśli art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a. jest wykazanie przez wnioskodawcę, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Wymóg spełnienia przesłanek przyznania prawa pomocy ciąży na osobie wnioskującej, która ma przekonać sąd, że znajduje się w sytuacji usprawiedliwiającej udzielenie takiego wsparcia. Sąd stwierdza, że sprzeciw nie zasługuje na uwzględnienie. Skarżący powołał się wprawdzie na trudną sytuację finansową i materialną, ale nie spełnił warunku wykazania, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Zasadą jest ponoszenie przez strony kosztów postępowania związanych ze swoim udziałem w sprawie, a zatem korzystanie z instytucji prawa pomocy powinno mieć miejsce wyłącznie w przypadkach uzasadnionych szczególnymi okolicznościami, a obowiązek wykazania tych okoliczności obciąża wnioskującego przyznanie prawa pomocy. W ocenie Sądu skarżący tych szczególnych okoliczności nie wykazał. Przedstawiona przez G.M. w złożonym wniosku sytuacja i ta wynikająca z akt niniejszej sprawy wskazuje, jak słusznie podkreślił referendarz sądowy, na zasadność tego żądania, jednak tylko w części i w takim zakresie uwzględniono jego wniosek zwalniając go z obowiązku uiszczania kosztów sądowych. Prawo pomocy zwane "prawem ubogich" to jednak wyjątkowa instytucja przeznaczona dla osób mających uzasadnione problemy z materialnych zaspokojeniem podstawowych potrzeb życiowych. Sytuacja na podstawie której może być przyznane w całości musi być zatem na tyle jasna i klarowna, aby w pełni uzasadniała brak możliwości poniesienia jakichkolwiek kosztów postępowania. Takiej jasności brak w sytuacji materialnej skarżącego. Trudno uznać za wiarygodne twierdzeń o egzystencji na skraju ubóstwa w sytuacji przeznaczania stosunkowo wysokich kwot na telefony, telewizję i Internet (łącznie 230 zł). Sąd stwierdza, że skarżący wyjaśnił wprawdzie w sprzeciwie powody przeznaczania tak dużej kwoty na Internet, telefony i telewizję wskazując, że wypowiedzenie umów skutkowałoby naliczeniem kar jednakże nie może być to argument przemawiający za przyznaniem wnioskowanego prawa pomocy w całości. Ponadto są to wydatki, które nie korzystają z pierwszeństwa przed kosztami sądowymi. Brak jest także podstaw do przyznania pierwszeństwa w spłacie zaciągniętej przez siostrę pożyczki jako zobowiązania prywatnego przed uiszczeniem należności publicznoprawnej w postaci kosztów postępowania sądowego. W tym stanie rzeczy, na podstawie art. w art. 245 § 2 w zw. z art. 246 § 1 pkt 1 w zw. z art. 260 § 1 i § 2 P.p.s.a., orzeczono jak w sentencji postanowienia.