II SA/Rz 823/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący S. WSA Małgorzata Niedobylska Sędziowie WSA Grzegorz Panek / spr./ WSA Piotr Popek Protokolant sekr. sąd. Joanna Kulasa po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 26 października 2017 r. sprawy ze skargi M. W. na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] maja 2017 r. nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej za naruszenie przepisów o transporcie drogowym oddala skargę. Przedmiotem skargi M. W., prowadzącej działalność gospodarczą pod firmą "A" w R., jest decyzja Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] maja 2017 r. nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej za naruszenie przepisów o transporcie drogowym, którą wydano w następujących okolicznościach. W piśmie z dnia 17 stycznia 2017 r. Wojewódzki Inspektor Transportu Drogowego w R. zawiadomił M. W. o zamiarze przeprowadzenia kontroli w siedzibie przedsiębiorcy. Wobec niemożliwości jej realizacji i braku kontaktu z przedsiębiorcą zawiadomiono ją o wszczęciu z urzędu postępowania w związku z niepoddaniem się kontroli. Decyzją z dnia [...] marca 2017 r. nr [...], Wojewódzki Inspektor Transportu Drogowego w R. nałożył na M. W. karę pieniężną w kwocie 10 000 zł za niepoddanie się kontroli. Karę nałożono na podstawie art. 92a ust. 1 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (Dz. U. z 2016 r. poz. 1907; dalej określanej skrótem: "u.t.d.") oraz lp. 1.5 załącznika nr 3 do tej ustawy. Z ustaleń organu wynika, że w piśmie z dnia 17 stycznia 2017 r. zawiadomiono stronę o zamiarze wszczęcia kontroli w dniu 8 lutego 2017 r. na terenie siedziby przedsiębiorstwa. Zawiadomienie odebrał w dniu 18 stycznia 2017 r. pełnoletni domownik A. W.. W piśmie z dnia 6 lutego 2017 r. strona wniosła o przesunięcie kontroli, bez podania jednak przyczyny. Wobec powyższego podjęto próbę telefonicznego skontaktowania się z M. W., które okazały się bezskuteczne, podobnie jak dwukrotna wizyta upoważnionych kontrolujących pod adresem siedziby przedsiębiorstwa wskazanym w Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej. Na tej podstawie przyjęto, że przedsiębiorca nie poddała się kontroli pomimo otrzymania prawidłowego zawiadomienia o terminie jej rozpoczęcia. W odwołaniu M. W. podniosła, że jej nieobecność spowodowana była wcześniej zaplanowaną podróżną zagraniczną w dniach 7-11 lutego 2017 r., istotną z punktu widzenia prowadzonej działalności. Dlatego 6 lutego 2017 r. wnioskowała o zmianę terminu kontroli. Nie miała zaś obowiązku wyznaczania pod swoją nieobecność osoby, która by ją reprezentowała. Opisaną na wstępie decyzją Główny Inspektor Transportu Drogowego utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy. Organ odwoławczy zwrócił uwagę, że zakres czynności, do których upoważnieni są inspektorzy, określają m. in. przepisy ustawy o transporcie drogowym, w tym art. 55. Do kontroli działalności gospodarczej przedsiębiorcy stosuje się zaś przepisy rozdziału 5 ustawy z dnia 2 lipca 2004 r. o swobodzie działalności gospodarczej (Dz. U. z 2016 r. poz. 1829 ze zm.). Z art. 80 ust. 3 tej ustawy wynika, że kontrolowany jest obowiązany do pisemnego wskazania osoby upoważnionej do reprezentowania go w trakcie kontroli, w szczególności w czasie jego nieobecności. Zgromadzony w sprawie materiał dowodowy wskazywał, że strona dopuściła się naruszenia nakazu poddania się kontroli. Doręczone w dniu 18 stycznia 2017 r. zawiadomienie o terminie kontroli zawierało pouczenie o obowiązku pisemnego wskazania osoby upoważnionej do reprezentowania przedsiębiorcy w trakcie kontroli w przypadku jego nieobecności. W dniu kontroli - 8 lutego 2017 r., inspektorzy nie zastali tak M. W. jak i osoby przez nią upoważnionej. Siedziba przedsiębiorcy była zamknięta. Bezskuteczne okazały się także próby kontaktu telefonicznego oraz ponowna próba kontaktu z przedsiębiorcą w dniu 9 lutego 2017 r. Wobec zatem jednoznacznego niepoddania nieś kontroli nałożenie na nią kary było prawidłowe. W skardze M. W., wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji i orzeczenie o kosztach postępowania, zarzuciła naruszenie przepisów o postępowaniu administracyjnym, a to art. 6, art. 7, art. 8, art. 9, art. 10, art. 11 i art. 77 k.p.a., oraz ustawy o transporcie drogowym, dające podstawę do wznowienia postępowania. Skarżąca podkreśliła, że po otrzymaniu zawiadomienia z dnia 17 stycznia 2017 r. o zamiarze wszczęcia kontroli w siedzibie przedsiębiorcy w dniu 6 lutego 2017 r. wystąpiła z prośbą o przesunięcie terminu planowanej kontroli. Podyktowane to było kluczowym kontraktem dla firmy połączonym z koniecznością odbycia wcześniej zaplanowanego wyjazdu służbowego w dniach 7-11 lutego 2017 r., co wyjaśniła organowi w piśmie z dnia 1 marca 2017 r. oraz w odwołaniu. Nie miała zamiaru uniemożliwiać ani utrudniać przeprowadzenia kontroli, ale też nie ciążył na niej obowiązek ustanowienia osoby, która by ją reprezentowała podczas kontroli w czasie jej nieobecności. Tymczasem organy nie odniosły się do tych wyjaśnień. W odpowiedzi na skargę Główny Inspektor Transportu Drogowego wniósł o jej oddalenie podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zważył, co następuje: Skarga okazała się bezzasadna, a kontrolowane decyzje nie były obarczone wadami, które wymagałyby zastosowania przez Sąd środków określonych w art. 145 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r. poz. 1369 ze zm.) określanej dalej skrótem "p.p.s.a.". Kontrolowane decyzje wydano w związku z niepoddaniem się przez skarżącą kontroli zaplanowanej do przeprowadzenia w dniu 8 lutego 2017 r. przez Inspekcję Transportu Drogowego. Z akt sprawy wynika, że Wojewódzki Inspektor Transportu Drogowego w R. w piśmie z dnia 17 stycznia 2017 r. skutecznie zawiadomił M. W. o zamiarze przeprowadzenia w dniu 8 lutego 2017 r. kontroli w siedzibie przedsiębiorstwa. Pismo to zawierało szereg informacji o planowanym przebiegu i zakresie kontroli, jak również pouczenie o obowiązkach przedsiębiorcy określonych w ustawie o swobodzie działalności gospodarczej oraz grożącej sankcji za niepoddanie się kontroli lub uniemożliwienie jej przeprowadzenia. W piśmie z dnia 6 lutego 2017 r. M. W.zwróciła się do organu o przesunięcie daty kontroli, nie określając wszak żadnego powodu wystosowanej prośby. W dniu 8 lutego 2017 r. inspektorzy podjęli próbę rozpoczęcia kontroli, jednak pod adresem ul. [...] w R. nikogo nie zastano. Podjęto też bezskuteczną próbę kontaktu telefonicznego ze stroną (podanego w jej piśmie z 6 lutego 2017 r.). Kontakt telefoniczny próbowano podjąć także dzień wcześniej (ponowiono go też w dniu kontroli w godzinach popołudniowych), ale nie udało się im skontaktować bezpośrednio z M.W. W związku z powyższym wszczęto przeciwko ww. postępowanie administracyjne i nałożono karę pieniężną za niepoddanie się kontroli. Skarżąca z kolei, tak w odwołaniu jak i skardze, podnosiła że od 7 do 11 lutego 2017 r. była we wcześniej zaplanowanej zagranicznej podróży służbowej. Przedstawione powyżej ustalenia faktyczne organów znajdują potwierdzenie w aktach sprawy i są prawidłowe, dokonane z zachowaniem wymagań określonych w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity na dzień wydania zaskarżonej decyzji Dz. U. z 2016 r. poz. 23 ze zm.). Do okoliczności tych zastosowano właściwe przepisy, dokonując prawidłowego procesu subsumpcji. Skarżąca nie przedstawiła zaś argumentów i dowodów, które podważyłyby prawidłowość tej oceny i kwalifikacji stwierdzonego przez organy i przypisanego jej naruszenia prawa, bądź braki w zgromadzonym materiale dowodowym. Uchybień takich, co już zaznaczono wyżej, nie stwierdził także Sąd. Z akt sprawy wynika, że skarżąca jest przedsiębiorcą i prowadzi jednoosobową działalność gospodarczą w zakresie transportu drogowego osób. Jako przedsiębiorca podlega zatem obowiązkowi kontroli działalności gospodarczej, o której mowa w przepisach ustawy o swobodzie działalności gospodarczej, na zasadach określonych w art. 77 i n. tej ustawy. Inspekcja Transportu Drogowego jest zaś formacją powołaną m.in. do kontroli przestrzegania przez przedsiębiorców wykonujących przewóz drogowy przepisów w zakresie przewozu drogowego wykonywanego pojazdami samochodowymi, stosownie do art. 48, 50 i 68 u.t.d. Wykonując te zadania inspektor ma prawo m. in. do wstępu na teren podmiotu wykonującego przewóz drogowy, w tym do pomieszczeń lub lokali, gdzie prowadzi on działalność lub przechowuje dokumenty i inne nośniki informacji wymagane przepisami, a czynności tych dokonuje się w obecności przedsiębiorcy albo osoby przez niego upoważnionej (art. 55 ust. 1 i 1a u.t.d.). Może też, w oparciu o art. 84 ust. 1 u.t.d., dokonać kontroli przedsiębiorcy w zakresie spełniania wymogów będących podstawą do wydania określonych w nim zezwoleń, licencji lub zaświadczeń. W myśl natomiast art. 72 u.t.d. kontrolowany jest obowiązany umożliwić inspektorowi dokonanie czynności kontrolnych, a w szczególności udostępnić dane mające związek z przedmiotem kontroli, a także obiekt, siedzibę przedsiębiorcy oraz wszystkie pomieszczenia, w których przedsiębiorca prowadzi działalność gospodarczą bądź też przechowuje mienie przedsiębiorstwa. Kontrolujący mają bowiem, wynikające z art. 85 ust. 2 pkt 2 u.t.d., prawo wstępu na teren przedsiębiorcy, w tym do pomieszczeń, gdzie prowadzi on działalność gospodarczą. Organ kontroli ma, wynikający z art. 79 ust. 1 ustawy o swobodzie działalności gospodarczej, obowiązek zawiadomienia przedsiębiorcy o zamiarze wszczęcia kontroli, z zachowaniem terminów określonych w ust. 4, czego w kontrolowanej sprawie dopełniono. W myśl art. 80 ust. 3 tej ustawy, kontrolowany jest obowiązany do pisemnego wskazania osoby upoważnionej do reprezentowania go w trakcie kontroli, w szczególności w czasie jego nieobecności. Przepis art. 85 ust. 3 u.t.d. stanowi dodatkowo, że czynności kontrolne przeprowadza się w obecności przedsiębiorcy lub osoby przez niego wyznaczonej. Jak z kolei brzmi art. 80a ust. 1 ustawy o swobodzie działalności gospodarczej, kontrolę przeprowadza się w siedzibie kontrolowanego, miejscu wykonywania działalności gospodarczej lub, za zgodą lub na wniosek kontrolowanego, w innym miejscu przechowywania dokumentacji, w tym ksiąg podatkowych, w godzinach pracy lub w czasie faktycznego wykonywania działalności gospodarczej przez kontrolowanego. Niepoddanie się kontroli lub uniemożliwienie jej przeprowadzenia sankcjonowane jest karą pieniężną, wymierzaną na podstawie przepisów art. 92a, u.t.d., w wysokości 10 000 zł określonej w lp. 1.5 załącznika nr 3 do u.t.d. W przekonaniu Sądu organy trafnie oceniły prawidłowo ustalony stan faktyczny przyjmując, że skarżąca nie poddała się kontroli. Pomimo wcześniejszego zawiadomienia jej o terminie zaplanowanej kontroli nie była ona w tym dniu obecna w miejscu określonym jako siedziba prowadzonej działalności. Nie wyznaczyła także osoby do reprezentowania jej podczas swej nieobecności i to pomimo podjętych przez inspektorów prób nawiązania telefonicznego kontaktu z nią. W istocie nie podała żadnej dającej się zweryfikować przyczyny tej nieobecności. Nie wykazała, że niemożność przeprowadzenia kontroli była od niej całkowicie niezależna, że nie mogła przewidzieć określonej przeszkody, a zatem że zachodziły wobec niej przesłanki egzoneracyjne (wyłączające odpowiedzialność) stypizowane w art. 92c ust. 1 u.t.d. Tak więc zaistniały podstawy do nałożenia na nią kary pieniężnej w wysokości 10 000 zł, której wysokość nie podlegała miarkowaniu przez organy; powołane przepisy wysokość tej kary określają sztywno, w jednej kwocie. Odnosząc się do argumentów skargi należy stwierdzić, że zaplanowana wcześniej podróż służbowa mająca istotne znaczenie dla prowadzonej działalności gospodarczej mogłaby uzasadniać na wniosek przedsiębiorcy zmianę terminu zaplanowanej przez organ kontroli (choć obowiązek taki wprost nie wynika z ustawy, ale można go wywodzić np. z określonego w art. 9 ustawy o swobodzie działalności gospodarczej postulatu poszanowania przez organy kontroli uzasadnionych interesów przedsiębiorcy). Prośba taka powinna być jednak poparta stosownymi i wiarygodnymi dowodami bądź oświadczeniami. Tymczasem w piśmie z dnia 6 lutego 2017 r. nie podano jakiegokolwiek powodu niemożności poddania się kontroli w dniu 8 lutego 2017 r., a próby telefonicznego skontaktowania się przez inspektorów ze skarżącą - także w dniu kontroli, okazały się bezskuteczne. Nie przedstawiła też np. dowodów odbytej podróży służbowej, nie wskazała nawet miejsca wyjazdu i firmy kontrahenta. Nie przedstawiła żadnych racjonalnych argumentów, które wskazywałyby na niezależne od niej okoliczności, które uniemożliwiały poddanie się kontroli w wyznaczonym terminie. Co więcej, z akt sprawy nie wynika, aby także w terminie późniejszym, zwłaszcza po otrzymaniu zawiadomienia o wszczęciu postępowania administracyjnego, podjęła jakiekolwiek czynności, które umożliwiłyby przeprowadzenie kontroli. Na rozprawie w dniu 26 października 2017 r. skarżąca podniosła, że działalność prowadzi w domu i podczas nieobecności nie ma możliwości, żeby ktoś reprezentował ją podczas kontroli. Pomijając, że na fakt ten uwagę zwrócono już po zakończeniu postępowania administracyjnego, a zatem nie był on znany organom w czasie jego prowadzenia, to wybór miejsca prowadzenia działalności jest zależny od przedsiębiorcy, a obranie go w mieszkaniu nie zwalnia z obowiązku poddania się kontroli w zakresie dotyczącym prowadzonej działalności gospodarczej. Zawiadomienie o kontroli doręczono jej z właściwym wyprzedzeniem, a czas ten umożliwiał - przy zachowaniu należytej staranności, odpowiednie zorganizowanie się, także nawiązanie kontraktu z organem kontroli i powiadomienie go o obiektywnej przyczynie niemożności podania się kontroli w wyznaczonym terminie, czego jednak nie uczyniła. Z podanych względów skargę uznano za niezasadną i podlegającą oddaleniu na podstawie art. 151 p.p.s.a.