II SA/Rz 824/07

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący WSA Krystyna Józefczyk Sędziowie NSA Stanisław Śliwa /spr./ NSA Małgorzata Wolska Protokolant st. sekr. sąd. Anna Mazurek-Ferenc po rozpoznaniu w Wydziale II Ogólnoadministracyjnym na rozprawie w dniu 5 września 2008 r. sprawy ze skargi B. W. na postanowienie Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] września 2007 r. nr [...] w przedmiocie nałożenia grzywny w celu przymuszenia I. stwierdza nieważność zaskarżonego postanowienia i poprzedzającego go postanowienia Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] czerwca 2007 r. nr [...]; II. stwierdza, że zaskarżone postanowienie nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się niniejszego wyroku. do wyroku z dnia 5 września 2008 r. Postanowieniem z dnia [...] września 2007 r., Nr [...]Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 144 KPA po rozpatrzeniu zażalenia B. W. na postanowienie Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...].06.2007 r., nr [...] nakładające na B. W. grzywnę w wysokości 5.000 zł w celu przymuszenia do wykonania obowiązku określonego w tytule wykonawczym z dnia [...].06.2007r., Nr [...] tj. rozbiórki fundamentów betonowych zlokalizowanych na działce nr 63/1 w miejscowości R. utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie. W uzasadnieniu aktu podano, że organ I instancji nałożył na B. W. grzywnę w celu przymuszenia w wysokości 5.000 zł z powodu uchylania się przez niego od wykonania obowiązku określonego w tytule wykonawczym z dnia [...].06.2007 r., Nr [...] tj. rozbiórki fundamentów betonowych zlokalizowanych na działce nr 63/1 w miejscowości R. Jako podstawę prawną w tytule wykonawczym powołano decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...].06.2006 r., Nr [...], z której wynikał ww. obowiązek. Wobec niewykonania nałożonego obowiązku organ egzekucyjny wszczął postępowanie egzekucyjne w administracji i nałożył na zobowiązanego grzywnę w celu przymuszenia. B. W. wniósł zażalenie na ww. postanowienie. Organ II instancji wskazał, że z materiału dowodowego sprawy wynika, że B. W. nałożonego na niego obowiązku nie wykonał. W związku z tym organ egzekucyjny przystąpił do egzekwowania obowiązku wynikającego z mojej ostatecznej decyzji z dnia. [...].06.2006 r., Nr [...]. W tym zakresie upomnieniem z dnia 24.04.2007 r. przypomniał zobowiązanemu o wykonaniu nakazu określonego w ww. decyzji tj. rozebrania fundamentów betonowych zlokalizowanych na działce nr 63/1 w miejscowości R. W aktach sprawy znajduje się zwrotne potwierdzenie odbioru tego upomnienia z daty 25.04.2007 r. Z uwagi na to, że zobowiązany nie zastosował się do nakazu rozbiórki fundamentów betonowych organ egzekucyjny doręczył zobowiązanemu odpis tytułu wykonawczego wraz z klauzulą o skierowaniu go do egzekucji administracyjnej i postanowienie o zastosowaniu środka egzekucyjnego tj. grzywny w celu przymuszenia do wykonania obowiązku w wysokości 5.000 zł + koszty egzekucyjne w wysokości 68 zł. Zgodnie z treścią art. 26 § 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji z dnia 17 czerwca 1966 r. (t.j. Dz. U. nr 229 z 2005 r., poz.1954, z późn zm.) organ I instancji prawidłowo wszczął egzekucję administracyjną i wystawił tytuł wykonawczy według ustalonego wzoru, który został doręczony zobowiązanemu, co uzasadnia utrzymanie w mocy zaskarżonego postanowienia. Powyższe postanowienie Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] września 2007 r. zaskarżył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie B. W. wnosząc o "całkowite umorzenie grzywny i kosztów egzekucyjnych" z uwagi na fakt, iż nie posiada żadnych dochodów, zaś na utrzymaniu ma pięcioosobową rodzinę, w tym troje uczących się dzieci. Odpowiadając na skargę organ wniósł o jej oddalenie z przyczyn, które legły u podstaw wydania zaskarżonego postanowienia. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył , co następuje : Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) Sąd sprawuje kontrolę działalności administracji obejmującą badanie zaskarżonych aktów pod względem ich zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Zakres tej kontroli wyznacza art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270, ze zm.) -zwanej dalej w skrócie P.p.s.a., stanowiący, że Sąd orzeka w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. W ramach dokonywanej kontroli legalności Sąd stosuje przewidziane prawem środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia (art. 135 P.p.s.a.). Dokonując takiej kontroli w niniejszej sprawie, Sąd doszedł do przekonania, że skarga zasługuje na uwzględnienie aczkolwiek z innych przyczyn niż te, które zostały w niej podniesione. W związku z faktem niewykonania przez B. W. obowiązku określonego w tytule wykonawczym będącym decyzją z dnia [...].06.2007 r., Nr [...] dotyczącym rozbiórki fundamentów betonowych zlokalizowanych na działce nr 63/1 w miejscowości R. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego wszczął w stosunku do zobowiązanego postępowanie egzekucyjne. Upomnieniem z dnia 24.04.2007 r. przypomniał zobowiązanemu o wykonaniu nakazu określonego w ww. decyzji tj. rozebrania fundamentów betonowych zlokalizowanych na działce nr 63/1 w miejscowości R, a wobec niezastosowanie się B. W. do nałożonego na niego obowiązku organ egzekucyjny doręczył zobowiązanemu odpis tytułu wykonawczego wraz z klauzulą o skierowaniu go do egzekucji administracyjnej i postanowienie o zastosowaniu środka egzekucyjnego tj. grzywny w celu przymuszenia do wykonania obowiązku w wysokości 5.000 zł + koszty egzekucyjne w wysokości 68 zł. Dokonując jednak kontroli zaskarżonego postanowienia Sąd uznał, że przy jego wydaniu doszło do rażącego naruszenia przepisu art. 121 § 2 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t.j. Dz. U. z 2005 r., nr 229, poz. 1954 z późn. zm.) zwanej dalej ustawą. Przepis art. 121 powołanej ustawy określa wysokość nakładanej przez organy grzywny w celu przymuszenia. W § 4 przepis ten przewiduje, że w przypadku egzekucji spełnienia przez zobowiązanego obowiązku wynikającego z przepisów prawa budowlanego grzywna w celu przymuszenia jest jednorazowa. Określając jej wysokość w przypadku obowiązku przymusowej rozbiórki budynku lub jego części w § 5 ustawodawca wskazał, że stanowi ona iloczyn powierzchni zabudowy budynku lub jego części, objętego nakazem przymusowej rozbiórki budynku lub jego części i 1/5 ceny części ceny 1 m2 powierzchni użytkowej budynku mieszkalnego ogłoszonej Prezesa GUS na podstawie odrębnych przepisów do obliczania premii gwarancyjnej dla posiadaczy oszczędnościowych książeczek mieszkaniowych. W świetle definicji zawartej w art. 3 pkt 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r, Prawo budowlane budynkiem jest taki obiekt budowlany, który jest trwale związany z gruntem, wydzielony z przestrzeni za pomocą przegród budowlanych oraz posiada fundamenty i dach. Przy takim rozumieniu pojęcia budynek należy uznać, że fundament jest częścią budynku. Jeżeli fundament jest częścią budynku to grzywna w celu przymuszenia do rozebrania fundamentu powinna być określona w świetle unormowania art. 121 § 5 ustawy. Organy wyliczając skarżącemu grzywnę w celu przymuszenia zastosowały przepis art. 121 § 2 ustawy. Fakt niezastosowania przez organy do jednoznacznego w swoim brzmieniu przepisu art. 121 § 5 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji i określenie wysokości grzywny w oparciu o przepis art. 121 § 2 tej ustawy jest rażącym naruszeniem prawa w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 KPA. Sytuacja taka obligowała Sąd do wyeliminowania z obrotu prawnego postanowień organów obu instancji, mimo, że wydany wyrok faktycznie jest orzeczeniem na niekorzyść skarżącego, bowiem grzywna wyliczona w oparciu o przepis art. 121 § 5 ustawy będzie prawdopodobnie wyższą niż grzywna określona w oparciu o przepis art. 121 § 2 tej ustawy. Na takie rozstrzygnięcie pozwoliło Sądowi brzmienie przepisu art. 134 § 2 P.p.s.a. Ponownie rozpoznając sprawę organy poprowadzą postępowanie egzekucyjne uwzględniając stanowisko Sądu co do sposobu wyliczenia grzywny w celu przymuszenia. Odnosząc się do zarzutów podniesionych skardze przez B. W. uznać należy, że nie zasługują one na uwzględnienie. Sprowadzają się one przede wszystkim do żądania umorzenia nałożonej grzywny z uwagi na stan rodzinny i dochody skarżącego. Zgodnie z przepisem art. 125 § 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji nałożone, a nieuiszczone lub nieściągnięte grzywny w celu przymuszenia podlegają umorzeniu w razie wykonania obowiązku określonego w tytule wykonawczym. Najpierw więc skarżący musi wykonać nałożony na niego obowiązek, a dopiero potem, po złożeniu przez niego stosownego wniosku organ będzie mógł umorzyć nieuiszczoną grzywnę. Także fakt "wystosowania pisma" do Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego w celu "ponownego rozpatrzenie sprawy" nie może wpłynąć na rozstrzygnięcie analizowanej sprawy, skoro w obrocie prawnym pozostaje stanowiąca podstawę prowadzenia postępowania egzekucyjnego decyzja Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...].06.2007 r., Nr [...]. Mając na uwadze powyższe okoliczności Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w oparciu o przepis art. 145 § 1 pkt 2 i art. 152 ustawy z dnia 30.08.2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270) orzekł, jak w sentencji wyroku.