II SA/Rz 824/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie Przewodniczący referendarz sądowy Paweł Zaborniak po rozpoznaniu w dniu 18 marca 2009 r., na posiedzeniu niejawnym wniosku M.B. o zwolnienie od kosztów sądowych oraz o ustanowienie adwokata, w sprawie ze skargi wyżej wymienionego na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego, z dnia [...] listopada 2008 r. o nr [...], wydaną przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności orzeczenia o przejęciu na własność Skarbu Państwa gospodarstwa rolnego, -postanawia- odmówić przyznania prawa pomocy. Sygn. II SA/Rz 824/08 Uzasadnienie M.B. w sprawie o sygn. akt II SA/Rz 824/08 złożył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie, dalej WSA, żądanie zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienie fachowego pełnomocnika z urzędu. Sprawa o sygn. akt II SA/Rz 824/08 dotyczy skargi wyżej wymienionego na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego. Postępowanie przed WSA zostało zakończone na mocy postanowienia Sądu z 14 stycznia 2009 r., sygn. II SA/Rz 824/08 o odrzuceniu skargi. Powodem takiego zakończenia sprawy przed WSA było nie uzupełnienie braków formalnych skargi. Z treści wniosku PPF wynika, że strona zamierza zaskarżyć postanowienie WSA. Ponieważ wniosek skarżącego nie zawierał wszystkich informacji niezbędnych do oceny zgłoszonego żądania, referendarz sądowy WSA w Rzeszowie pismem z 5 marca 2009 r., wezwał M. B. do sprecyzowania instytucji prawa pomocy, o którą ubiega się skarżący a ponadto do: 1) podania kwoty wydatków ponoszonych w skali miesiąca na utrzymanie konieczne rodziny, tj. koszty leczenia, zakup żywności, środków czystości, opału, inne wydatki o charakterze niezbędnym, oraz nadesłania dowodów potwierdzających ponoszenie tych kosztów, 2) podania kwot otrzymywanych w skali roku dopłat z tytułu posiadania przez członków rodziny gruntów rolnych, jeżeli żaden z członków rodziny nie otrzymuje dopłat należało wyjaśnić przyczyny takiego stanu, 3) nadesłania zaświadczenia z właściwego powiatowego urzędu pracy o posiadaniu przez D. B. statusu osoby bezrobotnej, 4) wyjaśnienia czy członkowie rodziny posiadają pojazdy samochodowe telefony komórkowe, a jeżeli tak należało podać miesięczną łączną wysokość wydatków ponoszonych na utrzymanie pojazdu, telefonu komórkowego. Wskazane dokumenty oraz oświadczenia należało nadesłać w terminie 7 dni, licząc od dnia doręczenia wezwania sądowego pod rygorem odmowy przyznania prawa pomocy. Taki rygor został określony w skierowanym do strony wezwaniu. Odpowiedź na wezwanie referendarza sądowego wpłynęła do Sądu w dniu 13 marca 2009 r. (data nadania przesyłki pocztowej). Strona odpowiadając na wezwanie referendarza sądowego w wyraźny sposób zakreśliła treść swego żądania (druk urzędowy PPF). Pomimo upływu terminu strona nie nadesłała zaświadczenia z powiatowego urzędu pracy potwierdzającego oświadczenie o posiadaniu przez D. B. statusu osoby bezrobotnej. Nie udzielono także odpowiedzi na pytanie o posiadaniu przez członków rodziny pojazdów samochodowych. Stwierdzono, co następuje: Jak wynika ze złożonych do akt sprawy dokumentów, wniosek skarżącego dotyczy zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienia adwokata. Z uwagi na tak szeroko zakreślone granice żądania, M.B. ubiega się o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym. Strona zobowiązana była wykazać, że nie jest w stanie pokryć jakichkolwiek kosztów postępowania sądowego. Do udowodnienia takiego stanu zobowiązuje skarżącego norma art. 246 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 z późn. zm.). Osoba fizyczna wykaże przesłanki przyznania prawa pomocy w pełnym zakresie tej instytucji (prawo pomocy w zakresie całkowitym), gdy jej majątek i związane z nim rzeczywiste możliwości nie dają najmniejszych szans na pokrycie nawet części kosztów postępowania (np. ułamka wpisu sądowego). Chodzi tu o sytuację, w której strona nie posiada żadnego majątku jak również o sytuację, w której majątek ten zostanie ujawniony, lecz jego stan pozwala funkcjonować wyłącznie na poziomie utrzymania koniecznego. NSA w jednym ze swych orzeczeń zauważył, iż brak możliwości poniesienia jakichkolwiek kosztów postępowania to sytuacja, w której skarżący nie jest w stanie zapewnić sobie minimum warunków socjalnych i nie posiada żadnych środków, z których możliwe byłoby sfinansowanie kosztów procesu (postanowienie NSA z dnia 13 kwietnia 2005 r., sygn. FZ 805/04, niepubl., postanowienie NSA z dnia 21 lutego 2008 r., sygn. I FZ 38/08, niepubl.). Należy dodać, że wymogi wskazane w art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a. spełni także strona, która uzyskuje dochody wystarczające na zapewnienie sobie i rodzinie jedynie minimalnych warunków socjalnych. Także i ten podmiot będzie zasadnie twierdził, że nie posiada jakichkolwiek środków na pokrycie kosztów postępowania sądowoadministracyjnego. Przepisy określające warunki przyznania prawa pomocy w postępowaniu sądowoadministracyjnym chronią poziom utrzymania koniecznego osoby fizycznej oraz członków jej gospodarstwa domowego. Podobnie jak pozostałe regulacje systemu prawa (np. przepisy o postępowaniu egzekucyjnym), unormowania określające warunki przyznania prawa pomocy chronią poziom utrzymania koniecznego osoby fizycznej oraz członków jej gospodarstwa domowego. W niniejsze sprawie, strona wnioskująca nie wykazała warunków uzyskania prawa pomocy, gdyż uzyskiwane dochody oraz niepieniężne składniki majątku w zupełności wystarczą do pokrycia kosztów postępowania sądowego. Nie ulega wątpliwości, iż podstawy majątkowe rodziny są bardzo stabilne. Syn wnioskodawcy A. B. prowadzi gospodarstwo rolne o powierzchni 8,24 ha. Z posiadania gospodarstwa wynika prawa ubiegania się o przyznanie dopłat do gruntów rolnych ze środków UE. Potwierdza to wnioskodawca oświadczając, że jego syn otrzymuje 4’641 zł dopłat do gruntów rolnych. Rodzina wnioskodawcy zamieszkuje we własnym domu o pow. 150 m². M. B. oraz jego żona uzyskują stały dochód z tytułu rent. Łączne przychody rodziny wynoszą w skali miesiąca 2570,06 zł. Z tej kwoty rodzina wydatkuje: na zakup leków ok. 320 zł, żywność ok. 30 zł dziennie, telefon ok. 30 zł miesięcznie, zakup energii elektrycznej ok. 150 zł, gaz - 35 zł. Do wydatków o charakterze koniecznym należy zaliczyć także zakup opału na kwotę 800 zł. w skali roku. Żaden z członków rodziny nie dysponuje telefonem komórkowym. Z zestawienia dochód i rozchodów rodziny skarżącego wynika, że jej wydatki w skali miesiąca (tj. ok. 1’550 zł) nie pochłaniają pełnej kwoty uzyskiwanych dochodów (2’570,60 zł). Wypada więc przyznać, że członkowie rodziny posiadają pewien potencjał finansowy, który może zostać wykorzystany do uczestniczenia w kosztach niniejszej sprawy. Nie ma przeszkód, aby część tego dochodu przeznaczyć na opłacenie wpisu sądowego należnego z tytułu wniesienia skargi kasacyjnej w wysokości 100 zł. Znaczne możliwości wiążą się z posiadanym przez rodzinę gospodarstwem rolnym. Może ono stanowić źródło wymiernych dochodów a także dostarczać rodzinie podstawowych produktów żywnościowych. Poza tym, składniki gospodarstwa rolnego mogą stanowić zabezpieczenie spłaty pożyczki lub kredytu. Do przyznania prawa pomocy nie przekonuje uzasadnienie wniosku, w którym skarżący opisuje jedynie okoliczności faktyczne dotyczące przejęcia gospodarstwa rolnego (pkt 5 wniosku PPF wpływ do WSA 24 luty 2009r.). Nie można pominąć nie wykonania przez skarżącego wezwania referendarza sądowego. M. B. nie nadesłał zaświadczenia z powiatowego urzędu pracy o posiadaniu przez D. B. statusu osoby bezrobotnej oraz nie wyjaśnił czy członkowie rodziny posiadają pojazdy samochodowe (część b, pkt. 3 i 4 wezwania z dnia 5 marca 2009 r.). Nie wykonując wezwania, wnioskujący nie starał się udowodnić, że jego sytuacja osobista i majątkowa wymaga finansowego wsparcia ze strony państwa. Dlatego też, strona nie wykazała wypełnienia rygorystycznych przesłanek przyznania prawa pomocy zarówno w całości jak i w części (art. 246 § 1 i 2 p.p.s.a.). Z wyżej powołanych względów orzeczono o odmowie przyznania prawa pomocy w oparciu o art. 258 § 2 pkt 7 w związku z art. 246 § 1 pkt 1 i 2 P.p.s.a.