II SA/Rz 827/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący NSA Małgorzata Wolska Sędziowie NSA Maria Zarębska-Kobak /spr./ WSA Zbigniew Czarnik Protokolant st. sekr. sąd. Anna Mazurek-Ferenc po rozpoznaniu w Wydziale II Ogólnoadministracyjnym na rozprawie w dniu 17 kwietnia 2009 r. sprawy ze skargi D. i T. D. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] września 2008 r. nr [...] w przedmiocie uregulowania stosunków wodnych I. uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Wójta Gminy z dnia [...] lipca 2008 r. nr [...]; II. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz skarżących D. i T. D. solidarnie kwotę 300 zł /słownie: trzysta złotych/ tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Przedmiotem skargi jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] września 2008 r., nr [...] wydana w wyniku odwołania D. i T. D. od decyzji Wójta z dnia [...] lipca 2008 r., nr [...] o odmowie wydania nakazu zobowiązującego M. K. do przywrócenia stosunków wodnych do stanu pierwotnego lub wykonania urządzeń zastępczych - utrzymująca w mocy tę decyzję. W podstawie prawnej decyzji powołano przepis art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. oraz art. 29 ust. 3 ustawy z dnia 18 lipca 2001 r. Prawo wodne (Dz. U. z 2005 r. Nr 239, poz. 2019 z późn. zm.). Z uzasadnienia decyzji i akt administracyjnych sprawy wynika, że wnioskiem z dnia 19 czerwca 2008 r. D. i T. D. zwrócili się do Wójta o uregulowanie stosunków wodnych na gruncie. W wyniku dokonanych oględzin w dniu 28.06.2008 r. z udziałem obu stron postępowania ustalone zostało, że działka nr ew. 1299/1 własności D. D. sąsiaduje z działką M. K. o numerze 1293/2. W/w działki położone są w miejscowości D. po północnej stronie drogi powiatowej i posiadają duży spadek w kierunku północnym. Na działce M. K. został dobudowany do istniejącego budynku mieszkalnego budynek o konstrukcji blaszanej z dachem spadowym. Obiekt ten posiada zainstalowaną rynnę z odpływem w kierunku wschodnim na własną działkę w odległości około 10 m od granicy działki D. i T. D., został podwieziony ziemią z trzech stron – tj. nasypem o wysokości do 1 m i szer. do 4 m. Poniżej tego nasypu został wykonany rowek opaskowy o wymiarach: gł. 15 c. szer. 30 cm na długości około 20 mb. Rowek skierowany został spadkiem w kierunku do środka działki M. K. Pierwotny spadek terenu przed wybudowaniem budynku i wykonaniem nasypu został zachowany. W ocenie organu właściciel działki nr 1293/2 M. K. dołożył wszelkich starań poprzez wykonanie wokół tego obiektu rowku opaskowego odprowadzającego wodę z wykonanego nasypu. Ze wskazaniem na art. 29 pkt 3 ustawy prawo wodne organ I instancji wyjaśnił, że w niniejszej sprawie nie została wykazana szkoda na posesji D. D., a obawa ewentualnej szkody w przyszłości nie daje podstawy do wydania nakazu. Wg organu wydanie nakazu przywrócenia stanu poprzedniego bądź wykonanie urządzeń zapobiegających szkodom może nastąpić jedynie wówczas, gdy zostaną stwierdzone przesłanki określone w w/w przepisie, tj. jeżeli zostanie wykazana zmiana stanu wody na gruncie oraz szkoda pozostająca w związku przyczynowym z wprowadzoną przez właściciela gruntu zmianą. Stwierdzono przez organ I instancji, że nie wystąpiła szkoda na gruncie sąsiednim, dała podstawę do odmowy wydania nakazu w trybie art. 29 ust. 3 ustawy Prawo wodne. W odwołaniu odwołujący D. i T. D. domagali się zmiany zaskarżonej decyzji poprzez zobowiązanie M. K. do utwardzenia rowku na długości około 20 m lub przywrócenia stanu poprzedniego. Zarzucili organowi I instancji stronniczy sposób prowadzenia sprawy poprzez ustalenie stanu faktycznego niezgodnego z istniejącym stanem na gruncie. Rozpoznając odwołanie organ odwoławczy nie uwzględnił odwołania i stawianych w nim zarzutów. W uzasadnieniu decyzji zostało wyjaśnione, że postępowanie dowodowe zostało przeprowadzone w sposób prawidłowy, ustalenia w nim zawarte wsparto o przepis art. 29 ust. 3 ustawy Prawo wodne, /Dz. U. z 2005 r., nr 239, poz. 2019/, który to przepis wskazuje przesłanki jakie muszą nastąpić do wydania nakazu. Tymi przesłankami jest zmiana stanu wody na gruncie oraz szkodliwość tej zmiany dla gruntów sąsiednich. Przesłanki te mają charakter bezwzględny i muszą zachodzić łącznie, a w braku ustalenia którejkolwiek z nich, powyższy nakaz nie może zostać wydany. Według organu odwoławczego szkody powstałe na gruncie sąsiednim muszą być spowodowane zmianami stanu wody na gruncie będącym przedmiotem postępowania. Organ odwoławczy ustalił wprawdzie, że nie została jednoznacznie stwierdzona zmiana stanu wody na gruncie, natomiast niewątpliwie zostało ustalone, że nie zaistniała szkoda na gruncie sąsiednim i ten fakt przesądza o odmowie wydania nakazu w trybie art. 29 ust. 3 ustawy Prawo wodne. Szkoda na gruncie sąsiednim jest warunkiem koniecznym do zastosowania w/w trybu, jej brak uniemożliwia organowi zastosowanie tego trybu. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie skarżący T. i D. D. nie sprecyzowali kierunku weryfikacji zaskarżonej decyzji i wnieśli o ponowne rozpoznanie sprawy. Powtórzyli argumentację jak w odwołaniu, a nadto wyjaśnili, że obecnie rowek został już częściowo zamulony i woda z działki sąsiada podchodzi pod ich dom w czasie opadów. Stwierdzony przez organ brak szkody spowodowany był tym, że oględziny były przeprowadzone w okresie letnim, gdzie nie było deszczu. Nadto wskazali na nielegalność posadowionego obiektu. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie z przyczyn wywiedzionych jak w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zważył, co następuje: skarga jest uzasadniona. Uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych, określone przepisami m.in. art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) oraz art. 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., zwanej dalej P.p.s.a.) sprowadzają się do kontroli działalności organów administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, tj. kontroli zgodności zaskarżonego aktu z przepisami postępowania administracyjnego, a także prawidłowości zastosowania i wykładni norm prawa materialnego według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie wydania zaskarżonej decyzji. Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 ustawy P.p.s.a.). Mając na względzie powyższe unormowanie Sąd uznał, że skarga jest zasadna i prowadzi do uchylenia decyzji obu instancji. Zaskarżona decyzja i poprzedzająca ją decyzja organu I instancji została podjęta z naruszeniem przepisów prawa procesowego art. 7, art. 77, art. 107 k.p.a. i art. 28 k.p.a. oraz z naruszeniem art. 29 ustawy z dnia 18 lipca 2001 r. Prawo wodne /Dz.U Nr 239 poz. 2019 ze zm./ zwana dalej ustawą. Przedmiotem skargi jest decyzja o odmowie wydania nakazu określonego w art. 29 ust. 3 ustawy. Zgodnie z art. 29 ustawy właściciel gruntu o ile przepisy ustawy nie stanowią inaczej, nie może; 1/ zmieniać stanu wody na gruncie ze szkodą dla gruntów sąsiednich, 2/ odprowadzać wód oraz ścieków na grunty sąsiednie. Ust. 2 - na właścicielu gruntu ciąży obowiązek usunięcia przeszkód oraz zmian w odpływie wody, powstałych na jego gruncie wskutek przypadku lub działania osób trzecich , ze szkodą dla gruntów sąsiednich. Ust. 3 Jeżeli spowodowane przez właściciela gruntu zmiany stanu wody na gruncie szkodliwie wpływają na grunty sąsiednie, wójt, burmistrz lub prezydent miasta, może w drodze decyzji, nakazać właścicielowi gruntu przywrócenia stanu poprzedniego lub wykonania urządzeń zapobiegającym szkodom. Z brzmienia tego przepisu wynika zatem ogólny zakaz dokonywania przez właściciela działki jakichkolwiek zmian stanu wody na gruncie oraz kierunku jej spływu ze szkodą dla gruntów sąsiednich oraz obowiązek prawny usunięcia wszelkich przeszkód powstałych na jego działce, jeżeli szkodliwie wpływają one na grunty sąsiednie. W rozpoznawanej sprawie postępowanie zostało wszczęte na wniosek D. i T. D., w którym wskazali, iż na skutek podniesienia gruntu sąsiedniego własności M. K. poprzez usypanie nasypu o wysokości 1 metr szerokości 4 metry zmieniony został stan wody na gruncie co powoduje , że wody opadowe zalewają ich działkę . Wykonany rowek opaskowy został zamulony i nie spełnia planowanego zabezpieczenia .Wskazali, że wody opadowe z działki sąsiedniej zalewają ich dom mieszkalny. Organy orzekające w sprawie ustaliły , iż bezspornym jest fakt podniesienia gruntu sąsiedniego własności M. K. poprzez i usypanie nasypu o wysokości 1 metr szerokości 4 metry , niemniej jednak żądanie wydania nakazu w trybie art. 29 ust 3 ustawy jest przedwczesne wobec braku wystąpienia z tego tytułu szkody na działce własności D. D. Rozpoznając niniejsza sprawę , Sąd uznał iż w świetle zgromadzonego materiału dowodowego, wbrew twierdzeniom organów , nie można uznać z całą pewnością , iż w niniejszej sprawie nie mamy do czynienia z naruszeniem stosunków wodnych na gruncie , o których mowa w art. 29 ust. 1 pkt 1 ustawy. Przede wszystkim należy wskazać, że w świetle art. 29 ustawy właściciel gruntu nie może dokonywać jakichkolwiek działań, które prowadząc do zmiany stanu wody na gruncie . Zatem organ dokonując oceny skutków, jakie wywołane zostały w konsekwencji poczynionych przez właściciela zmian na gruncie, winien przede wszystkim zbadać, czy zmiany mają szkodliwy wpływ na grunty sąsiednie. Tymczasem organ I instancji co do zmiany stanu wody na gruncie nie przeprowadził żadnych ustaleń, natomiast organ II instancji wskazał, że kwestia zmiany stanu wody na gruncie nie została jednoznacznie stwierdzona. Organy orzekające w sprawie ograniczyły się jedynie do ustalenia i stwierdzenia braku szkody na gruncie sąsiednim własności D. D. , ze wskazaniem ze zaistnienie braku szkody przesądza o odmowie wydania nakazu o którym mowa w art. 29 ust. 3 ustawy. W ocenie Sądu jest to błędna interpretacja przepisu art.29 ustawy , bowiem ustawodawca w niniejszym przepisie wyraźnie określa zasady ochrony właścicieli gruntów przed działaniami dotyczącymi zmiany stanu wody na gruncie. W niniejszej sprawie nie została wyjaśniona zasadnicza kwestia mająca istotny wpływ na wynik sprawy tj. czy podniesienie gruntu przez M. K. poprzez usypanie nasypu o wysokości 1 metr szerokości 4 metry dorowadziło do zmiany stanu wody na gruncie ze szkodą dla gruntu skarżących i czy wykonany przez niego rowek opaskowy spełnia zabezpieczenie odprowadzenia wody opadowej . Takie procedowanie organu, w ocenie Sądu, stanowi naruszenie jednych z podstawowych zasad unormowanych w art. 7, art. 10 § 1 , art. 77 § 1, art. 80 , oraz art. 107 § 3 k.p.a. których naruszenie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy . Zgodnie z wyżej cytowanymi przepisami kodeksu postępowania administracyjnego organy orzekające w sprawie zobowiązane są do przestrzegania zasady dążenia do prawdy obiektywnej wyrażonej w art. 7 k.p.a. obligującej do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy oraz do jej załatwienia przy uwzględnieniu zarówno interesu społecznego, jak i słusznego interesu strony . Art. 77 § 1 k.p.a. nakazuje aby przed podjęciem decyzji w sprawie w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy. Celem bowiem każdego postępowania dowodowego jest dokładne wyjaśnienie stanu faktycznego sprawy , aby jej załatwienie opierało się na udowodnionych faktach i aby do tych faktów zostały zastosowane właściwe normy prawne. Jako dowód należy dopuścić wszystko, co może przyczynić się do wyjaśnienia sprawy, a nie jest sprzeczne z prawem. W szczególności w niniejszej sprawie organ winien wezwać do udziału w sprawie biegłego z zakresu melioracji w celu wydania opinii w sprawie i wyjaśnienia czy działanie M. K. poprzez usypanie w/w nasypu zmieniło stan wody na gruncie i czy naruszenia stanu wody jest istotne, czy też nie i czy wpływa szkodliwie na działki sąsiednie w szczególności skarżących . Dopiero tak wyjaśniony stan faktyczny sprawy pozwoli na wydanie stosownej decyzji w oparciu o art. 29 ustawy. Wprawdzie organ orzekający w sprawie ma prawo z mocy art. 80 k.p.a. do swobodnej oceny dowodów jednakże aby ocena ta nie została uznana za dowolną, materiał dowodowy winien być zebrany w sposób wyczerpujący , ocena musi opierać się na materiale dowodowym przeprowadzonym według reguł kodeksu postępowania administracyjnego a poczynione ustalenia muszą znaleźć pokrycie w dowodach. Ocena dowodów winna przy tym odpowiadać wymogom wiedzy, logiki i doświadczeniu życiowemu, oraz winna znaleźć wyraz w uzasadnieniu decyzji stosownie do art. 107 § 3 k.p.a. Wymogi wyżej wymienione nie zostały spełnione w postępowaniu zakończonym zaskarżoną decyzją. W ocenie Sądu w/w uchybienia powoduje istotne naruszenie przepisów postępowania administracyjnego i przepisów prawa materialnego mający wpływ na wynik sprawy. W ponownym postępowaniu administracyjnym należy ponowić postępowanie dowodowe według wskazanych reguł i dopiero tak zebrany materiał dowodowy pozwoli na prawidłowe ustalenie stanu faktycznego sprawy i wydanie stosownej decyzji. Dodatkowo organy orzekające w sprawie wadliwie ustaliły strony tego postępowania, tym samym naruszyły przepisy art. 28 k.p.a. w z. z art. 29 ustawy z dnia 18 lipca 2001 r. Prawo wodne /Dz.U. Nr 239 poz. 2019 ze zm./ przyjmując jako strony tego postępowania M. K. i D. oraz T. D., gdy tymczasem z odpisu rejestru gruntu znajdującego się w aktach sprawy administracyjnych I instancji przymiot strony tego postępowania ma M. K. i D. D. Zarzut natomiast skarżących, że posadowiony obiekt na nasypie jest nielegalny w tym postępowaniu nie znajduje uzasadnienia, bowiem właściwym organem do sprawdzenia legalności tego obiektu jest Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego. Uznając, że zaskarżona decyzja oraz poprzedzająca ją decyzja organu I instancji została wydana z naruszeniem przepisów postępowania, oraz przepisów prawa materialnego, których naruszenie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy /art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c Ppsa/, Sąd uchylił decyzje obu instancji. O niewykonalności zaskarżonej decyzji orzeczono po myśli art. 152 P.p.s.a. O kosztach orzekł po myśli art. 200 P.p.s.a.