II SA/Rz 827/15

Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Rzeszowie Agata Kosowska-Dudzik po rozpoznaniu w dniu 26 listopada 2015 roku w Rzeszowie na posiedzeniu niejawnym wniosku J. P. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia adwokata w sprawie ze skargi J. P. i Ł. P. na decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego z dnia [...] kwietnia 2015 r. Nr [...] w przedmiocie zarzutów do danych zawartych w ewidencji gruntów i budynków - postanawia - I. przyznać wnioskodawcy prawo pomocy w postaci zwolnienia od kosztów sądowych, II. odmówić przyznania prawa pomocy w pozostałym zakresie. J. P. w sprawie ze skargi swojej i Ł. P. na decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego w przedmiocie zarzutów do danych w ewidencji gruntów i budynków złożył wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia adwokata. Wskazał, że wspólne gospodarstwo domowe prowadzi z żoną. Oboje od września tego roku są osobami bezrobotnymi bez prawa do zasiłku, bowiem wnioskodawca utracił jedyny dochód w postaci renty strukturalnej. Wyłączne źródło utrzymania rodziny stanowią obecnie środki uzyskane w ramach pomocy społecznej we wrześniu bieżącego roku w łącznym wymiarze 2056 zł (w tym 456 zł – na opłaty, 200 zł – na żywność, 100 zł – na lekarstwa, 1300 zł – na opał). Rodzina mieszka w nieukończonym z powodu braku środków finansowych domu. Ponadto jej majątek stanowi nieruchomość rolna o pow. 19 arów. Jako wydatki strona wskazała: 20 zł – gaz, 100 zł – energia elektryczna, 30 zł – wywóz śmieci, 40 zł – podatek od nieruchomości, 300 zł – opał, 100 zł – lekarstwa, 84 zł – telefon. Wobec uznania oświadczenia strony zawartego w jej wniosku o prawo pomocy za niewystarczającego do rozstrzygnięcia w jego przedmiocie, wezwano o dokonanie stosownego uzupełnienia. W odpowiedzi J. P. podniósł, że z posiadanej nieruchomości rolnej nie uzyskuje dochodów, a służy mu ona do celów rekreacyjnych. Zaznaczył, że syn Ł. P. prowadzi własne gospodarstwo domowe wraz z żoną i synem u swoich teściów. Wnioskodawca przedłożył także decyzje Prezydenta Miasta [...] o przyznaniu na jego rzecz zasiłków celowych w łącznej kwocie 1600 zł oraz zasiłku okresowego w wysokości 456 zł, jak też zaświadczenie Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa [...], z którego wynika, ze J. P. miał przyznaną rentę strukturalną w okresie od 1 grudnia 2007 r. do 31 sierpnia 2015 r. w wysokości 2 201,13 zł brutto. Strona dołączyła także dokumenty w postaci wypowiedzenia umowy rachunku bankowego z dniem 29 września 2015 r. oraz wypowiedzenia z tym samym dniem umowy o wydanie i użytkowanie karty. Rozpoznając wniosek o prawo pomocy zważono, co następuje: W art. 243 i nast. ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.), zwanej dalej "P.p.s.a." uregulowana została instytucja prawa pomocy. Stanowi ona odstępstwo od wyrażonej w art. 199 cyt. ustawy zasady ponoszenia przez strony kosztów postępowania sądowego. Oznacza to, że wsparcie strony ze środków publicznych może nastąpić tylko w wypadkach rzeczywiście tego wymagających tj. gdzie nie ma wątpliwości co do tego, że strona samodzielnie nie jest w stanie pokryć kosztów związanych z postępowaniem sądowym. Zwłaszcza najszerszy wymiar prawa pomocy tzn. zarówno zwolnienie od kosztów sądowych, jak i ustanowienie zawodowego pełnomocnika (art. 245 § 2 P.p.s.a.) odnosi się do osób będących w wyjątkowo trudnej sytuacji materialnej. W art. 246 § 1 pkt 1 P.p.s.a. prawodawca jako przesłankę przyznania prawa pomocy we wskazanych najszerszych granicach wskazał niemożność poniesienia przez stronę jakichkolwiek kosztów postępowania. Z kolei częściowe prawo pomocy może znaleźć zastosowanie w odniesieniu do osób, które nie są w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny, o czym stanowi art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a. Wykazanie powyższych okoliczności należy przy tym do strony wnioskującej o pomoc. Dokonując pobieżnej oceny sytuacji finansowej wnioskodawcy można dojść do wniosku, że kwalifikuje się on do otrzymania najszerszego wsparcia w ramach instytucji prawa pomocy, a to głównie z powodu utraty przez niego jedynego źródła dochodu i uzyskania środków z pomocy społecznej. Głębsza analiza istotnych w niniejszej sprawie okoliczności prowadzi jednak do odmiennej konkluzji. Przede wszystkim należy zwrócić uwagę, że J. P. wezwany został do nadesłania wyciągów z rachunków bankowych własnych i żony za okres od 1 lipca 2015 r. do dnia wykonania wezwania. W reakcji na powyższe strona przedłożyła dotyczące własnej osoby dokumenty w postaci wypowiedzenia umowy rachunku bankowego z dniem 29 września 2015 r. oraz wypowiedzenia z tym samym dniem umowy o wydanie i użytkowanie karty. Wnioskodawca nie zastosował się więc w pełni do treści wskazanego wezwania. Zaprzestanie korzystania z usług bankowych związanych z posiadaniem rachunku bankowego i karty nie stało przecież na przeszkodzie w uzyskaniu wyciągów z takiego rachunku z okresu sprzed daty wspomnianej rezygnacji – w niniejszym przypadku od lipca 2015 r. Ponadto, wnioskodawca nie wskazał, czy jego żona posiadała rachunek bankowy, twierdząc tylko, że obecnie nie jest już posiadaczką takiego. Wskazane wyciągi miały na celu uzyskanie informacji o wielkości faktycznych dochodów i wydatków strony, jak też o zgromadzonych przez nią oszczędnościach. Wątpliwości budzi także twierdzenie strony o tym, że współskarżący - syn Ł. P. prowadzi własne gospodarstwo domowe u rodziców swojej żony. Powyższe związane są z faktem, iż w nagłówku skargi jako adres obydwojga skarżących wskazane zostało to samo miejsce tj. dom zajmowany przez J. P. Poza tym, dwie korespondencje sądowe skierowane do Ł. P. na ten właśnie adres zostały przez niego osobiście odebrane (jedna 20 lipca 2015 r., zaś druga 20 sierpnia 2015 r.). W sytuacji zaś, gdyby J. P. i Ł. P. prowadzili jednak łączne gospodarstwo domowe, to do rozstrzygnięcia wniosku strony o prawo pomocy niezbędne byłyby także informacje dotyczące stanu finansowego tego ostatniego (tj. syna wnioskodawcy), tych zaś w aktach sądowych brak. Nie bez znaczenia dla sposobu rozpoznania niniejszego wniosku ma także to, iż współskarżący Ł. P. uiścił w niniejszej sprawie wpis od jego wspólnej z J. P. skargi, nie wnosząc o zastosowanie w stosunku do jego osoby instytucji prawa pomocy. Oznacza to, że jego sytuacja materialna jest lepsza od tej, odnoszącej się do jego ojca. Tym samym, w razie ustanowienia (we własnym zakresie) w niniejszej sprawie pełnomocnika przez Ł. P., także J. P. mógłby skorzystać de facto z pomocy powyższego. Należy również zwrócić uwagę, że na obecnym etapie postępowania sądowego regulacje P.p.s.a. nie wymagają udziału profesjonalnego zastępcy prawnego, a z mocy art. 134 § 1 P.p.s.a. Sąd orzekając związany jest jedynie granicami sprawy, nie zaś podniesionymi w skardze zarzutami, wnioskami oraz powołaną tam podstawą prawną. Biorąc wszystkie podane wyżej okoliczności pod uwagę uznano, że adekwatnym do nich rozstrzygnięciem będzie zwolnienie J. P. od kosztów sądowych w niniejszej sprawie oraz odmowa ustanowienia na jego rzecz adwokata. Za powyższym przemawia okoliczność, że wymieniony we wrześniu bieżącego roku utracił uzyskiwany dotąd dochód w postaci renty strukturalnej i wraz z żoną są osobami bezrobotnymi, bez prawa do zasiłku. Ich aktualne źródło dochodu to środki uzyskiwane w ramach pomocy społecznej. Z drugiej strony należy mieć na uwadze, że wnioskodawca jest właścicielem nieruchomości rolnej, jak też wątpliwości co do kwestii wspólnego prowadzenia z synem gospodarstwa domowego i co do zgromadzonych na rachunku bankowym środków finansowych. Te ostatnie nie pozwalają na udzielenie stronie pełnego wsparcia w ramach prawa pomocy. W przypadku stosowania bowiem tej instytucji, zwłaszcza w jej najszerszym wymiarze, brak miejsca na niepewność co do faktycznej sytuacji finansowej wnioskodawcy z uwagi na to, że źródłem finansowania wspomnianej instytucji są środki publiczne Dlatego też orzeczono jak w sentencji na podstawie art. 258 § 2 pkt 7 w zw. z art. 245 § 2, § 3 oraz art. 246 § 1 pkt 1 i pkt 2 P.p.s.a.