II SA/Rz 828/04

Sygn. akt II SA/Rz 828/4 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 2 marca 2006 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Maria Zarębska-Kobak Sędziowie WSA Zbigniew Czarnik AWSA Magdalena Józefczyk /spr./ Protokolant: sekr. sąd. Anna Mazurek-Ferenc po rozpoznaniu w dniu 2 marca 2006 r. na rozprawie sprawy ze skargi K. Z. na decyzję Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w R. z dnia [...] września 2004 r. NR [...] w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie stwierdzenia choroby zawodowej uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w K. z dnia [...] lipca 2004 r. Nr [...] Decyzją z dnia [...] września 2004r. nr [...] Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny w R. po rozpatrzeniu odwołania K. Z. utrzymał w mocy decyzję Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w K. z dnia [...] lipca 2004r. znak [...] umarzającą postępowanie w sprawie stwierdzenia choroby zawodowej – przewlekłe zatrucie związkami ołowiu – z poz. 1 pkt 10. W odwołaniu skarżąca podniosła, że sprawa o zatrucie ołowiem nigdy nie była rozpatrywana przez Naczelny Sąd Administracyjny i nie została oddalona skarga w tym przedmiocie. Wyjaśniła, że z chwilą otrzymania dokumentacji w 1999r. stwierdzającej obecność ołowiu w moczu i we krwi nie składała żadnego wniosku do WOMP w R. o uznanie tego zatrucia jako choroby zawodowej. Aktualnie wykonane przez WOMP badanie biochemiczne nie może być wiarygodne, bo wiadomo, że ołowica jest chorobą przewlekłą, a po tylu latach po zakończeniu ekspozycji na czynnik mogą liczyć się tylko skutki zatrucia. Wniosła o przeprowadzenie przez jednostkę specjalistyczną uczciwych badań w kierunku chorych kości, tkanki miękkiej i nerwowej oraz centralnego układu nerwowego i zażądała wyjaśnienia, w jaki inny sposób niż podczas pracy zawodowej doszło do zatrucia metalami ciężkimi takimi jak ołów, gdyż kontakt z tym czynnikiem miała jedynie w okresie pracy od 1965r do 1999r. Stwierdziła, że nie zgadza się z żadnymi orzeczeniami wydanymi przez PIS w K. z [...] stycznia 2000r. i przez WIS delegatura w S. z [...] maja 2000r. Oświadczyła, że nie była badana w kierunku zatrucia ołowiem i dlatego sprawa ołowicy nie może być administracyjnie zamknięta. W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji organ odwoławczy wyjaśnił, że postępowanie zostało wszczęte z chwilą skierowania skarżącej na badania w celu rozpoznania choroby zawodowej – przewlekłe zatrucie związkami ołowiu z poz. 1 pkt 10 wykazu, będącego załącznikiem do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 sierpnia 2002r. w sprawie wykaz chorób zawodowych, szczegółowych zasad postępowania w sprawach zgłaszania podejrzenia rozpoznawania i stwierdzania chorób zawodowych oraz podmiotów właściwych w tych sprawach (Dz. U. nr 132, poz. 1115). Stwierdzenie podejrzenia choroby zawodowej dokonał lekarz profilaktyk 18.11.2003r. Wojewódzki Ośrodek Medycyny Pracy w R. wydał kartę informacyjną badania konsultacyjnego K. Z. o braku nowych okoliczności i nie znalazł podstaw do ponownego wszczęcia postępowania. Proces orzeczniczy w przedmiotowej sprawie trwał od 1999r. i zakończył się prawomocną decyzją wydaną przez PWIS w R. znak: [...]. Skarga na ww. decyzję została oddalona przez Naczelny Sąd Administracyjny. Wykonane badania biochemiczne i diagnostyczne nie wykazały u zainteresowanej objawów przewlekłego zatrucia związkami ołowiu, a zgłaszane dolegliwości nie odpowiadają obrazowi przewlekłego zatrucia związkami ołowiu, lecz są wynikiem istniejących schorzeń somatycznych. Nie można oczekiwać odległych skutków narażenia i nowych zmian w stanie zdrowia, mogących ujawnić się wiele lat po zakończeniu zawodowej ekspozycji na czynnik szkodliwy. Organ II instancji opierając się na opinii biegłych lekarzy medycyny pracy stwierdził, że nie jest możliwe ponowne wszczęcie postępowania w przedmiocie stwierdzenia choroby zawodowej ponieważ nie zaszły żadne nowe okoliczności, które by uzasadniały takie wszczęcie. Nie można zaś wydać decyzji administracyjnej w sprawie zakończonej ostateczną decyzją administracyjną o braku podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej. W skardze do Sądu skarżąca nie wskazała kierunku weryfikacji zaskarżonej decyzji. Uznała, że stwierdzona obecność ołowiu w mocz i krwi przez instytut w S. w 1991r. i potwierdzona badaniami w 1999r. jest wystarczającym dowodem do uznania, że nastąpiło zatrucie ołowiem. Pierwszy wniosek został złożony we wrześniu 2003r. wraz z wnioskiem o uznanie raka płuca lewego jako choroby zawodowej. Podniosła, że w związku z małą wiedzą na temat działania biologicznego ołowiu objawy zatrucia ołowiem są traktowane w praktyce lekarskiej jako normalne przypadki chorobowe bez próby dociekania przyczyn. Powtórzyła żądania zawarte w odwołaniu odnośnie przeprowadzenia badań klinicznych i wyjaśnienia okoliczności zatrucie ołowiem, bo kontakt z produktami zawierającymi ten pierwiastek miała tylko w okresie zatrudnienia. Zdaniem skarżącej obecność ołowiu we krwi i w kościach prowadzi również do procesu nowotworowego. W odpowiedzi na skargę Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny w R. wniósł o oddalenie skargi z przyczyn, które legły u podstaw wydania zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zważył, co następuje: Wojewódzki sąd administracyjny sprawuje w zakresie swej właściwości kontrolę pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej, co wynika z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269). Zakres tej kontroli wyznacza przepis art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze zm.) zwana dalej w skrócie p.p.s.a. Stosownie do tego przepisu Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. W myśl art. 145 p.p.s.a., Sąd zobligowany jest do uchylenia decyzji lub stwierdzenia nieważności, ewentualnie niezgodności z prawem, gdy dotknięta jest ona naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania, innym naruszeniem przepisów postępowania, jeśli miało ono istotny wpływ na wynik sprawy lub jeśli zachodzą przyczyny stwierdzenia nieważności decyzji przewidziane w art. 156 k.p.a. lub innych przepisach. Poddawszy takiej kontroli zaskarżoną decyzję Sąd doszedł do przekonania, że skarga jest uzasadniona, jednakże z przyczyn, które Sąd uwzględnił z urzędu. Na wstępie należy zauważyć, że Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 11 stycznia 2001r. sygn. akt SA/Rz 584/00 oddalił skargę K. Z.na decyzję P. Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w R. z dnia [...] marca 2000r. Nr [...], utrzymującą w mocy decyzję Inspektora Sanitarnego dla Miasta K. i Powiatu K. z dnia [...] stycznia 2000r. Nr [...] w przedmiocie braku podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej przewlekłego przerostowego i alergicznego nieżytu błon śluzowych gardła, nosa i krtani. Nie są zatem prawdziwe twierdzenia organu, iż Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę na decyzję o odmowie stwierdzenia choroby zawodowej – przewlekłego zatrucia ołowiem, co słusznie zauważyła skarżąca w skardze. Nie są natomiast słuszne zarzuty skarżącej, że organy nigdy nie orzekały o chorobie zawodowej – przewlekłe zatruciu ołowiem, gdyż skarżąca do skargi dołączyła kserokopię decyzji P. Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w R. z dnia [...] marca 2002r. znak: [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia choroby zawodowej przewlekłego zatrucie ołowiem, która zgodnie z twierdzeniami skarżącej nie była skarżona do Naczelnego Sądu Administracyjnego. Podstawą prawną zaskarżonej decyzji jest przepis art. 105 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca1960r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000r. nr 98, poz. 1071 ze zm.) zwana dalej w skrócie k.p.a. Stosownie do tego przepisu decyzję o umorzeniu postępowania organ administracji publicznej wydaje, gdy postępowanie z jakiejkolwiek przyczyny stało się bezprzedmiotowe. Bezprzedmiotowość postępowania administracyjnego oznacza brak jednego z elementów materialnego stosunku prawnego, a wobec tego brak możliwości wydania decyzji załatwiającej sprawę przez rozstrzygnięcie co do jej istoty. Jako przyczynę umorzenia postępowania administracyjnego organy podały, iż nie można wydać decyzji administracyjnej w sprawie, która została zakończona ostateczną decyzją administracyjną w tym przypadku decyzją P. Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego z [...] marca 2002r. nr [...] utrzymującą w mocy decyzję Miejskiego Inspektora Sanitarnego dla Miasta K. i Powiatu K. z dnia [...] stycznia 2000r. w przedmiocie braku podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej – przewlekłego zatrucia ołowiem. Wobec wyżej zaprezentowanego stanowiska organów wyjaśnienia będzie wymagało zagadnienie tożsamości sprawy rozstrzyganej kolejno po sobie dwoma decyzjami, z których pierwsza jest ostateczna. Tożsamość sprawy zaistnieje, gdy występują te same podmioty w sprawie, dotyczy ona tego samego przedmiotu i tego samego stanu prawnego w niezmienionym stanie faktycznym tej sprawy. Przesłanki te muszą wystąpić łącznie, aby zaistniał stan tożsamości sprawy. W dniu 3 września 2002r. weszło w życie nowe rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002r. w sprawie wykazu chorób zawodowych, szczegółowych zasad postępowania w sprawach zgłaszania podejrzenia, rozpatrywania i stwierdzenia chorób zawodowych oraz podmiotów właściwych w tych sprawach. (Dz. U. nr 132, poz. 1115), zwane dalej rozporządzeniem z 30.07.2002r. Mocą § 11 tego rozporządzenia utraciło moc rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 18 listopada 1983r. w sprawie chorób zawodowych (Dz. U. nr 65, poz. 294 ze zm.). Postępowanie prowadzone w przedmiocie stwierdzenia choroby zawodowej zakończone zaskarżoną decyzją zostało uruchomione na skutek skierowania na badania w celu rozpoznania choroby zawodowej 18 listopada 2003r., zatem już pod rządami nowego rozporządzenia. Natomiast decyzja P. Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w R. z dnia [...] marca 2002r. nr [...] została wydana w czasie, gdy obowiązywało rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 18 listopada 1983r. w sprawie chorób zawodowych (Dz. U. nr 65, poz. 294), które zostało uchylone rozporządzeniem z 30.07.2002r. Mając na względzie przedstawiony stan prawny i faktyczny, należy stwierdzić, że zaskarżona decyzja oraz ostateczna ww. decyzja z [...].03.2002r. nie były wydane na podstawie tych samych przepisów prawnych, zatem nie wystąpiła przesłanka tożsamości. W konsekwencji nie zaistniał stan bezprzedmiotowości postępowania, będący podstawą do umorzenia postępowania. W każdym przypadku niezbędne jest ścisłe rozróżnienie bezprzedmiotowości postępowania od bezzasadności żądania strony. Ta ostatnia wiąże się z niespełnieniem przez stronę postępowania określonych prawem przesłanek koniecznych do uzyskania uprawnienia w trybie decyzji administracyjnej. Okoliczności dotyczące oceny bezprzedmiotowości sprawy, która w tym przypadku była związana z wykazaniem istnienia bądź nie istnienia tożsamości sprawy zakończonej wcześniejszą decyzją ostateczną zostały pominięte przez organy orzekające w sprawie. Sąd stwierdził naruszenie przepisów postępowania administracyjnego, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, gdyż strona została pozbawiona możliwości merytorycznej oceny istnienia choroby zawodowej, co stanowi podstawę do uchylenia zaskarżonej decyzji i poprzedzającej decyzji organu I instancji. Przedstawiony stan prawny i faktyczny nie stwarzał przesłanek do umorzenia postępowania w trybie art. 105 § 1 k.p.a. W ponownie prowadzonym postępowaniu organy będą miały na względzie zasady i tryb postępowania określony rozporządzeniem Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002r. w sprawie wykazu chorób zawodowych, szczegółowych zasad postępowania w sprawach zgłaszania podejrzenia, rozpatrywania i stwierdzenia chorób zawodowych oraz podmiotów właściwych w tych sprawach. (Dz. U. nr 132, poz. 1115) i podejmie decyzję orzekającą co do istoty sprawy, czyli o stwierdzeniu lub odmowie stwierdzenia istnienia choroby zawodowej. Sąd nie orzekł też o wstrzymaniu zaskarżonej decyzji na podstawie art. 152 p.p.s.a, gdyż zaskarżona decyzja orzekała o umorzeniu postępowania w przedmiocie stwierdzenia istnienia choroby zawodowej. Na podstawie art. 239 pkt 1 lit. c p.p.s.a strona skarżąca nie ma obowiązku uiszczania kosztów sądowych między innymi w sprawach dotyczących chorób zawodowych. W przypadku uwzględnienia skargi przez sąd pierwszej instancji przysługuje skarżącemu od organu, który wydał zaskarżony akt zwrot kosztów postępowania niezbędnych do celowego dochodzenia praw (art. 200 p.p.s.a). Wniosek taki po myśli art. 210 p.p.s.a. musi być złożony do zamknięcia rozprawy poprzedzającej wydanie wyroku. Wniosek taki nie został zawarty w skardze jak również nie zgłosił go ustanowiony po złożeniu skargi fachowy pełnomocnik skarżącej. Skutkiem niezgłoszenia takiego wniosku w powyższym terminie jest utrata uprawnienia do żądania zwrotu kosztów postępowania.