II SA/Rz 829/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący WSA Krystyna Józefczyk /spr./ Sędziowie NSA Stanisław Śliwa WSA Jolanta Ewa Wojtyna Protokolant Sylwia Pacześniak po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 23 listopada 2011 r. sprawy ze skargi J. P. i K. V. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] czerwca 2011 r., nr [...] w przedmiocie zwrotu wywłaszczonej nieruchomości -skargę oddala- II SA/Rz 829/11 U Z A S A D N I E N I E K. V. i J. P. w dwóch odrębnych pismach zwróciły się do Prezydenta Miasta [...] o zwrot części wywłaszczonej działki nr 6 w obr. [...] stanowiącej obecnie fragment działki nr 1072/141, położonej w obr. [...]. Prezydent Miasta [...] decyzją z dnia [...] grudnia 2009 r. Nr [...] umorzył postępowanie w sprawie o zwrot nieruchomości nr 1072/141 w obr. [...]. W toku postępowania wyjaśniono, że część wywłaszczonej nieruchomości stanowi pas drogowy, na którym został zrealizowany cel wywłaszczenia w postaci ul. Ś. Na obszarze, którego zwrotu domaga się K. V. i J. P., tj. na części działki 1072/141, celu wywłaszczenia nie zrealizowano. Część ta nie została zajęta pod drogę publiczną i została zbyta przez Gminę Miasto [...]. Prawo własności nabywcy do tej nieruchomości zostało ujawnione w księdze wieczystej wpisem z dnia 19 stycznia 1994 r. Działka ta stanowi aktualnie własność Spółki z o.o. "A.". W treści decyzji umorzeniowej Prezydent Miasta przytoczył treść art. 229 ustawy o gospodarce nieruchomościami. Na mocy tego przepisu roszczenie o zwrot wywłaszczonej nieruchomości lub jej części nie przysługuje, jeżeli przed dniem wejścia w życie ustawy nieruchomość została sprzedana albo ustanowiono na niej prawo użytkowania wieczystego na rzecz osoby trzeciej i prawo to zostało ujawnione w księdze wieczystej. Ponieważ wniosek stron obejmuje nieruchomości zbyte przed dniem wejścia w życie u.g.n. i prawo nabywcy zostało ujawnione w księdze wieczystej, to postępowanie o zwrot nieruchomości następcom prawnym osoby wywłaszczonej należało umorzyć na podstawie art. 229 u.g.n. Decyzją z dnia [...] maja 2010 r. Nr [...] Wojewoda [...] utrzymał w mocy decyzję o umorzeniu postępowania wszczętego na wniosek K. V. i J. P. Decyzja ta została następnie uchylona przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie wyrokiem z dnia 8 grudnia 2010 r. sygn. akt II SA/Rz 629/10. Sąd w kasacyjnym wyroku nakazał uzupełnienie postępowania dowodowego poprzez zbadanie kwestii czy toczące się uprzednio postępowanie administracyjne zostało zakończone ostateczną decyzją administracyjną. Po przekazaniu Wojewodzie [...] materiału dowodowego przez Prezydenta Miasta [...], organ odwoławczy ponownie przystąpił do rozpatrzenia odwołań stron od decyzji Prezydenta z dnia [...] grudnia 2009 r. Nr [...]. Wojewoda [...] decyzją z dnia [...] czerwca 2011 r. Nr [...] utrzymał w mocy decyzję Prezydenta Miasta [...] o umorzeniu postępowania w sprawie zwrotu wywłaszczonej nieruchomości. Organ odwoławczy kierując się wytycznymi Sądu Administracyjnego ustalił, że w przeszłości toczyło się postępowanie administracyjne, którego zakres przedmiotowy odpowiada postępowaniu administracyjnemu zakończonemu kontrolowaną w trybie instancyjnym decyzją Prezydenta Miasta [...]. Według Wojewody nie budzi wątpliwości fakt, że w obrocie prawnym pozostaje decyzja Kierownika Urzędu Rejonowego [...] z dnia [...] marca 1993 r. znak [...], którą to orzeczono o odmowie zwrotu na rzecz A. P. nieruchomości położonej w R. przy ul. Ś. oznaczonej jako działka nr 6 o pow. 498 m2 w obr. [...], a w momencie wydawania decyzji stanowiącej część działki nr 1072/141 obr. [...]. Organ uznał za konieczne rozważenie czy w sprawie zaistniała powaga rzeczy osądzonej, a więc czy kolejne decyzje dotyczące zwrotu działki obarczone są wadą wymienioną w art. 156 § 1 pkt 3 Kpa. Rozpatrując to zagadnienie stwierdzono, że zarówno wniosek A. P. z dnia 23 czerwca 1992 r., jak i wnioski K. V. z dnia 24 lipca 2007 r. i J. P. z dnia 20 lutego 2009 r. są tożsame co do zakresu przedmiotowego. Zachodzi także tożsamość stron z uwagi na to, że K. V. oraz J. P. są następcami prawnymi A. P. Zachodzą jednak poważne wątpliwości co do tożsamości regulacji prawnych dotyczących problematyki zwrotu nieruchomości. Ostateczna decyzja Kierownika Urzędu Rejonowego z dnia [...] marca 1993 r. znak [...] została wydana na podstawie przepisów ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r., o gospodarce nieruchomościami i wywłaszczeniu nieruchomości. Natomiast decyzję Prezydenta Miasta [...] z dnia [...] grudnia 2009 r. znak [...] oparto na przepisach ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami. Wojewoda [...] za prawidłowy uznał pogląd wypowiedziany w orzecznictwie sądowym, iż orzekanie o zwrocie wywłaszczonej nieruchomości na podstawie art. 136 i 137 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami w sytuacji, gdy pod rządami poprzedniej ustawy z 1985 r. wydano w tej sprawie decyzję odmowną jest dopuszczalne z uwagi na fakt, że problematyka zwrotu nieruchomości w obecnie obowiązującej ustawie została uregulowana inaczej niż w poprzedniej ustawie o gospodarce gruntami i wywłaszczeniu nieruchomości. Biorąc pod uwagę to stanowisko Wojewoda uznał, że w rozpatrywanej na skutek wniesienia odwołania sprawie nie zachodzi tożsamość rzeczy osądzonej, co skutkuje tym, że decyzja organu pierwszej instancji nie jest dotknięta nieważnością. Za kluczowe znaczenie dla rozpoznania odwołania uznano fakt, że działka nr 1072/141 odpowiadająca dawnej działce nr 6, została zbyta przez Gminę Miasto [...] aktem notarialnym rep. A numer [...] zawartym dnia 28 lipca 1993 r. na rzecz Spółki z o.o. "A." i prawo to zostało ujawnione w księdze wieczystej. Skoro zatem działka o nr 1072/141 została zbyta na rzecz osoby prawnej przed dniem wejścia w życie ustawy o gospodarce nieruchomościami i prawo to zostało ujawnione w dniu 19 stycznia 1994 r. w księdze wieczystej, to ze względu na art. 229 ustawy o gospodarce nieruchomościami postępowanie dotyczące zwrotu działki nr 1072/141 stało się bezprzedmiotowe. Tym samym utrzymanie w mocy decyzji Prezydenta Miasta [...] jako odpowiadające prawu jest uzasadnione. W zakończeniu swej decyzji Wojewoda dodał, że nawet gdyby uznać, iż w przedmiotowej sprawie zachodziłaby powaga rzeczy osądzonej, a w konsekwencji decyzja merytoryczna organu pierwszej instancji dotknięta byłaby wadą nieważności, to właściwym rozstrzygnięciem ponownego wniosku o zwrot nieruchomości także byłoby umorzenie postępowania administracyjnego tyle, że z innych przesłanek. Skargę na opisaną decyzję Wojewody [...] złożyły do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie J. P. oraz K. V. Ich zdaniem decyzja Wojewody jest bezpodstawna i krzywdząca. Nieruchomość została sprzedana bez zgody spadkobierców byłego właściciela. Prawo do własności nie ulega przedawnieniu. Rozwiązanie zaistniałego problemu jest łatwe i możliwe, poprzez rekompensatę finansową lub przydział innej działki na terenie miasta R. Wojewoda [...] wniósł o oddalenie skargi podnosząc, że zebrany w sprawie materiał dowodowy oraz obowiązujące przepisy nie dają podstaw do uwzględniania zarzutów zawartych w skardze. Działka nr 1072/141 odpowiadająca dawnej działce nr 6 została zbyta przez Gminę Miasto [...] a prawo nabywcy zostało ujawnione w księdze wieczystej przed 1 stycznia 1998 r., czyli przed dniem wejścia w życie ustawy o gospodarce nieruchomościami. Dlatego należy uznać, że postępowanie dotyczące zwrotu działki nr 1072/141 ze względu na przepis art. 229 ustawy o gospodarce nieruchomościami stało się bezprzedmiotowe. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej, obejmującą badanie zaskarżonych aktów pod względem ich zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Zakres tej kontroli wyznacza art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270, ze zm.) - zwanej dalej w skrócie P.p.s.a., stanowiący, że Sąd orzeka w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Uwzględnienie skargi następuje jedynie wówczas, gdy zaskarżony akt narusza prawo w sposób określony w ostatniej ze wskazanych ustaw. W przypadku zaskarżenia decyzji Sąd zobowiązany jest zgodnie z art. 145 § 1 P.p.s.a. do jej uchylenia - jeśli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania, inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy - lub do stwierdzenia nieważności takiej decyzji, jeśli zachodzą przesłanki przewidziane w art. 156 Kpa lub innych przepisach. W rozpatrywanej sprawie Sąd wskazanych wyżej wad i uchybień nie stwierdził, co przesądziło o oddaleniu skargi. Stosownie do art. 136 ust. 3 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2004 r., Nr 261 poz. 2603 ze zm.), która weszła w życie z dniem 1 stycznia 1998 r., zwrotu wywłaszczonej nieruchomości lub jej części mogą żądać poprzedni właściciel lub jego spadkobiercy. W przedmiotowej sprawie z takim żądaniem wystąpiły K. V. i J. P. Oceniając zaskarżoną decyzję pod względem prawnym Sąd in merito podzielił stanowisko organu odwoławczego, iż w przedmiotowej sprawie zaistniała negatywna przesłanka określona w art. 229 powołanej ustawy o gospodarce nieruchomościami, która wyklucza możliwość zwrotu wywłaszczonych działek nawet wtedy, kiedy istnieją pozytywne przesłanki wymienione w art. 136 ust. 3 i art. 137 tej ustawy (zbędność wywłaszczonej nieruchomości na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu). Art. 229 przedmiotowej ustawy stanowi, że roszczenie o którym mowa w art. 136 ust. 3 nie przysługuje, jeżeli przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy nieruchomość została sprzedana albo ustanowiono na niej prawo użytkowania wieczystego na rzecz osoby trzeciej i prawo to zostało ujawnione w księdze wieczystej. Decydujące znaczenia dla rozpoznania sprawy objętej skargą ma niekwestionowana przez strony postępowania okoliczność, że działka nr 1072/141 odpowiadająca dawnej działce nr 6, aktem notarialnym Rep. A numer [...] z dnia 28 lipca 1993 r. została zbyta przez Gminę Miasto [...] na rzecz Spółki z o.o. "A." i prawo to zostało ujawnione w księdze wieczystej. Skoro zatem działka nr 1072/141 została zbyta na rzecz osoby prawnej przed dniem wejścia w życie ustawy o gospodarce nieruchomościami, tj. 1 stycznia 1998 r. i prawo to zostało ujawnione w dniu 19 stycznia 1994 r. w księdze wieczystej, to w takim stanie rzeczy trafne jest stanowisko orzekających organów, iż zaistnienie powyższego zdarzenia prawnego przed wejściem w życie ustawy o gospodarce nieruchomościami stanowi przeszkodę do zwrotu wywłaszczonych działek. Z tego względu organ I instancji przyjął, że postępowanie administracyjne w sprawie zwrotu wywłaszczonej nieruchomości stało się bezprzedmiotowe i na podstawie art. 105 § 1 Kpa umorzył postępowanie administracyjne w tej sprawie. Stanowisko to trafnie podzielił Wojewoda [...], utrzymując w mocy decyzję Prezydenta M. [...] i stwierdzając, że art. 229 u.g.n. ustanawia negatywną przesłankę zwrotu nieruchomości w postaci sprzedania albo oddania w użytkowanie wieczyste przed dniem 1 stycznia 1998 r. W konkluzji skonstatował, że ustalenie przeszkód, o jakich mowa w art. 229 u.g.n. powinno prowadzić do odmowy zwrotu wywłaszczonej nieruchomości. Sąd podzielił ten pogląd i równocześnie zaaprobował stanowisko organu odwoławczego, że zarzutów skargi nie da się pogodzić z nie budzącym wątpliwości unormowaniem zawartym w art. 229 u.g.n. Zaistnienie przesłanki określonej w tym przepisie powoduje, że badanie przesłanek określonych w art. 137 u.g.n. było zbyteczne. W tej sytuacji zdaniem Sądu zarzuty podniesione w skardze względem zaskarżonej decyzji nie są zasadne. Z przedstawionych względów, na podstawie art. 151 P.p.s.a. Sąd skargę oddalił.