II SA/Rz 830/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący SWSA Krystyna Józefczyk /spr./ Sędziowie NSA Stanisław Śliwa WSA Marcin Kamiński Protokolant specjalista Anna Mazurek - Ferenc po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 24 października 2017 r. sprawy ze skargi E. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] maja 2017 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania uchyla zaskarżoną decyzję. Przedmiotem skargi E.K. jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego, dalej "Kolegium" z dnia [...] maja 2017r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania. Z akt administracyjnych sprawy wynika, że Burmistrz [...] decyzją z dnia [...] lutego 2017 r. nr [...] umorzył postępowanie administracyjne w sprawie rozgraniczenia nieruchomości położonej w obrębie D., oznaczonej jako działka ewidencyjna nr 571 - objęta księga wieczystą nr [...], której właścicielem jest E.K. z nieruchomością położona w obrębie D., oznaczoną jako działka ewidencyjna nr 487/51 - objęta księgą wieczystą nr [...], której właściciel jest M.G. W uzasadnieniu organ wskazał, że postanowieniem z dnia [...] 09.2016 r. nr [...] Kolegium wyznaczyło Burmistrza [...] - jako organ właściwy do załatwienia sprawy o rozgraniczenie działki nr 571 z działką nr 487/24 (po podziale działka nr 487/51) - z wniosku E.K. Pismami nr [...] z dnia: [...].10.2016 r., [...].12.2016 r., [...].2017 r. organ wystąpił do geodetów uprawnionych do wykonania czynności ustalenia przebiegu granic nieruchomości z zaproszeniem do złożenia oferty na wykonanie tego zlecenia. W odpowiedzi na ww. zaproszenia wpłynęła jedna oferta od geodety B.K., na kwotę 2500,00 zł. Postanowieniem z dnia [...]. 01.2017 r. nr [...] Burmistrz [...] wezwał E.K. do zapłaty zaliczki w wysokości 2500,00 zł (całość kosztów postępowania) na poczet przedmiotowego rozgraniczenia. Pismem z dnia 10.02.2017 r. E.K. wycofał wniosek o rozgraniczenie ww. nieruchomości, wskutek tego w ocenie organu postępowanie rozgraniczeniowe stało się bezprzedmiotowe i należało je umorzyć. Odwołanie od tej decyzji złożył E.K. wnosząc o ponowne rozpatrzenie sprawy w trybie rozprawy administracyjnej mającej na celu ustalenie wnioskowanej granicy. Zaznaczył, że nie stać go na ponoszenie kosztów rozgraniczenia. Kolegium powołaną na wstępie decyzją działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U. z 2016 r., poz. 23 ze zm., dalej "k.p.a.") uchyliło zaskarżoną odwołaniem decyzję i w tym zakresie umorzyło postępowanie dotyczące umorzenia postępowania rozgraniczeniowego nieruchomości położonej w obrębie D. o nr ew. 571 będącej własnością E.K. oraz działki o nr ew. 487/51 będącej własnością M.G. Kolegium wyjaśniło, że kwestię umorzenia postępowania administracyjnego reguluje art. 105 k.p.a. określając w § 1 przesłanki obligatoryjnego, a w § 2 fakultatywnego umorzenia postępowania. Z przepisów ogólnych, a to art. 61 § 3 k.p.a. wynika zasada, że datą wszczęcia postępowania na żądanie strony jest dzień doręczenia tego żądania organowi administracji, ale nie każde żądanie wywołuje skutek procesowy w postaci wszczęcia postępowania. W postępowaniu o rozgraniczenie nieruchomości obowiązuje regulacja szczególna, która wyłącza w tym zakresie stosowanie art. 61 § 3 k.p.a. Jest nią art. 30 ust. 4 ustawy z dnia 17 maja 1989 r. Prawo geodezyjne i kartograficzne (Dz.U. z 2016 r. poz. 1626 ze zm.) Z treści tej regulacji wynika obowiązek wydania przez organ postanowienia o wszczęciu postępowania o rozgraniczenie nieruchomości, na które nie służy zażalenie. Z akt rozpoznawanej sprawy wynika, że organ nie wszczął postępowania administracyjnego do czego był zobowiązany. Wobec powyższego brak było podstaw do umorzenia postępowania, które de facto nie zostało wszczęte. Na marginesie Kolegium wyjaśniło, że przepisy prawa geodezyjnego i kartograficznego nie zawierają regulacji odnośnie kosztów postępowania rozgraniczeniowego. Zatem nie można z nich też wywieść, iż koszty rozgraniczenia prywatnych gruntów ponosi wnioskujący o rozgraniczenie, jak również żądania uiszczenia przez stronę (nawet wnioskodawcę postępowania) przewidywanych kosztów z góry, "pod rygorem" zwrotu podania lub zaniechania czynności uzależnionej od opłaty. Poniesienie przez stronę obciążających ją kosztów postępowania rozgraniczeniowego następuje w trybie przewidzianym w art. 264 k.p.a. Tym samym organ dopiero wraz z wydaniem decyzji rozstrzygającej sprawę ustala w drodze postanowienia wysokość kosztów postępowania, osobę zobowiązaną do ich poniesienia i wówczas obciąża ją tymi kosztami. Takie postanowienie o ustaleniu wysokości kosztów postępowania określa je odpowiednio do okoliczności sprawy, a więc żądań stron, ich interesu czy spowodowania dodatkowych kosztów z winy którejś ze stron postępowania. W postępowaniu rozgraniczeniowym ma zastosowanie norma materialnoprawna wynikająca z art. 152 k.c. zgodnie z którą właściciele gruntów sąsiadujących ponoszą koszty rozgraniczenie po połowie (w równych częściach). Odnosząc się do przedmiotowej sprawy żądanie zaliczki na biegłego w kwocie 2 500,00 zł tylko od jednej strony w całej kwocie stanowi naruszenie ww. przepisu kodeksu cywilnego oraz art. 262 § 2 k.p.a. Postanowienie wzywające do zapłaty całej zaliczki nie zawiera uzasadnienia wezwania, a konkretnie, dlaczego organ żąda zapłaty zaliczki, w sytuacji której to organ ponosi koszty tymczasowe rozgraniczenia. Końcowo Kolegium wskazało, że organ I instancji prowadząc w dalszym ciągu postępowanie winien uwzględnić przedstawione w odwołaniu żądanie rozgraniczenia nieruchomości. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie E.K. zażądał przeprowadzenia rozgraniczenia pomiędzy nieruchomościami objętymi decyzją. W jego ocenie sprawa jest trudna do wyjaśnienia. W latach 80 – tych przeznaczono części należącej do niego nieruchomości oznaczonej nr 571 pod ulicę R., o czym dowiedział w się dopiero 2017 r. Z informacji przez niego uzyskanych w trakcie robót wynikało, że krawężnik oddzielający jego działkę do tej ulicy oznaczonej nr 487/2 jest umiejscowiony w granicy. Obecnie punkt sporny jest wg jego wiedzy "ok. 0, 85 m w jego działce nr 571, na co nie wyraża zgody". W załączeniu przesłał kserokopię aktualnej mapy ewidencyjnej, na której zaznaczył sporny areał, który "chcą mu zabrać". W odpowiedzi na skargę organ II instancji wniósł o jej oddalenie z przyczyn podanych w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zważył, co następuje: Sąd administracyjny rozpoznając skargę bada zgodność rozstrzygnięcia z przepisami obowiązującego prawa. Sąd może uwzględnić skargę tylko wówczas gdy dopatrzy się naruszenia przepisów prawa procesowego lub przepisów prawa materialnego. Sąd rozpoznając skargę nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi – art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2016 r., poz. 718). Ustalenia stanu faktycznego nie budzą wątpliwości. Skarżący w dniu 22 sierpnia 2016 r. złożył wniosek o rozgraniczenie pomiędzy działkami nr ew. 571 i nr 487/14 w D. Postanowieniem z dnia 31 stycznia 2017 r. wezwano skarżącego do uiszczenia kwoty 2500 zł tytułem pokrycia kosztów udziału geodety, powołując przepis art. 262 § 1 K.p.a. Zgodnie z tym przepisem stronę obciążają koszty, które zostały poniesione w interesie strony. Zaznaczono również, że postępowanie rozgraniczeniowe będzie prowadzone po uiszczeniu tej kwoty. Pismem z dnia 8 lutego 2017 r. skarżący cofa wniosek o rozgraniczenie. Następnie 17 lutego 2017 r. Burmistrza [...] wydaje decyzję o umorzeniu postępowania rozgraniczeniowego na podstawie art. 104 i art. 105 K.p.a., ponieważ skarżący cofnął wniosek. W ustawowym terminie skarżący składa odwołanie, ponieważ chce aby pomimo cofnięcia wniosku nadal było prowadzone postępowanie rozgraniczeniowe. Samorządowe Kolegium Odwoławcze na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 K.p.a. uchyla zaskarżoną decyzję i w tym zakresie umarza postepowanie dotyczące umorzenia postępowania rozgraniczeniowego. Rozstrzygnięcie organów odwoławczych reguluje art. 138 § 1 i § 2 K.p.a. i to wyliczenie jest wyczerpujące. Wynika z jego treści, że organ odwoławczy może po rozpoznaniu odwołania orzec o utrzymaniu w mocy zaskarżonej decyzji albo umorzyć postępowanie odwoławcze lub uchylić zaskarżoną decyzję w całości albo w części i w tym zakresie orzec co do istotny sprawy bądź uchylając ją umarza postępowanie pierwszej instancji lub uchylić zaskarżoną decyzję i przekazać sprawę organowi pierwszej instancji do ponownego rozpatrzenia. Przepis art. 138 § 1 pkt 2 K.p.a. stanowi, iż wyłączona jest możliwość wydania decyzji odwoławczej ograniczonej tylko do orzeczenia o bycie prawnym decyzji organu I instancji bez ustosunkowania się do sprawy będącej przedmiotem zaskarżonej decyzji, możliwym jest umorzenie postępowania organu pierwszej instancji, lecz w zakresie prowadzonej sprawy po uprzednim uchyleniu rozstrzygnięcia pierwszoinstancyjnego. Tutaj przedmiotem sprawy jest rozgraniczenie a nie umorzenie postępowania. Należy podkreślić, że postępowanie rozgraniczeniowe uregulowane zostało w ustawie z dnia 17 maja 1989 r. Prawo geodezyjne i kartograficzne (Dz.U. z 2010 r., Nr 193, poz. 1287) i obejmuje dwa jego etapy. Pierwszy z nich może być prowadzony na wniosek lub z urzędu. W tym postępowaniu czynności zmierzające do ustalenia przebiegu granic wykonuje geodeta. Zgodnie z art. 152 k.c. właściciele nieruchomości rozgraniczanych ponoszą koszty rozgraniczenia wspólnie, co wynika z zasady, że "właściciele gruntów sąsiadujących mają obowiązek współdziałania przy rozgraniczeniu gruntów oraz przy utrzymywaniu stałych znaków granicznych". Jak podkreślił Naczelny Sąd Administracyjny w uchwale z dnia 11 grudnia 2006 r., sygn. akt I OPS 5/06 udział w postępowaniu administracyjnym w charakterze strony jest równoznaczny ze stwierdzeniem, że prowadzone postępowanie toczy się w interesie każdej ze stron tego postępowania. Poza tym z brzmienia przepisów ustawy prawo geodezyjne i kartograficzne nie wynika aby była możliwość jego prowadzenia uzależniając je od wcześniejszego uiszczenia opłaty za pracę geodety. Poza tym kosztami postępowania rozgraniczeniowego można obciążyć strony dopiero kończąc je na etapie administracyjnym. Organ prowadząc ponownie postępowanie powinien rozpoznać wniosek skarżącego. Z powodu błędnego rozstrzygnięcia organu odwoławczego, które narusza art. 138 § 1 pkt 2 K.p.a. Sąd uwzględnił skargę z przyczyn nie podnoszonych przez skarżącego w skardze. Na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzeczono jak w sentencji. O kosztach nie orzeczono na podstawie art. 200 i art. 210 P.p.s.a.