II SA/Rz 834/07

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie Referendarz sądowy Piotr Godlewski po rozpoznaniu w dniu 4 stycznia 2008 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku W. K. o przyznanie prawa pomocy w postaci zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi na decyzję Wojewody z dnia [...] września 2007 r. Nr [...] w przedmiocie zatwierdzenia projektu budowlanego i udzielenia pozwolenia na budowę postanawia I. Zwolnić wnioskodawcę od uiszczenia wpisu od skargi w 1/2 części, tj. w kwocie 250 zł., II. W pozostałej części odmówić zwolnienia od kosztów sądowych. W. K. wezwany do uiszczenia wpisu w kwocie 500 zł. od skargi na decyzję Wojewody z dnia [...] września 2007 r. Nr [...] wnioskiem o przyznanie prawa pomocy złożonym na formularzu PPF zwrócił się o zwolnienie od kosztów sądowych. W jego uzasadnieniu wskazał, iż utrzymuje się z emerytury, jest chory (posiada II grupę inwalidzką), a jego dochód "zaledwie wystarcza na pokrycie codziennych potrzeb, opłat i tylko częściowy wykup leków". Wnioskodawca powołał się także na okoliczność, iż wraz z żoną są podwójnie obciążeni kosztami sądowymi, co jest dla nich dużym obciążeniem – "opłata jest od każdej ze stron, a nie łączna jak przypuszczałem wnosząc skargę do sądu" (żona skarżącego z którą pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym jest w niniejszej sprawie również stroną skarżącą i także została wezwana do uiszczenia wpisu w tej samej wysokości). Z tego powodu skarżący nie jest w stanie wnieść opłaty bez szkody dla rodziny. Z zawartego we wniosku oświadczenia wynikało, że na posiadany przez wnioskodawcę i jego żonę majątek składa się dom o pow. 190 m² oraz nieruchomość rolna o pow. 0,95 ha, zaś wysokość pobieranego przez niego świadczenia to 1246 zł. brutto (1055 zł. netto). Stan zdrowia skarżącego i wysokość dochodów znajdował potwierdzenie w dołączonych do formularza załącznikach. Ponieważ oświadczenie to okazało się niewystarczające do oceny rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych skarżącego, został on wezwany do jego uzupełnienia poprzez złożenie dodatkowego oświadczenia obejmującego wskazanie: - wszystkich osób (oprócz żony) pozostających z nim we wspólnym gospodarstwie domowym, ich stanu majątkowego i uzyskiwanych przez nich dochodów; jak wynikało bowiem z akt sprawy, do osób tych mogły należeć m.in. zamieszkali pod tym samym adresem L. i M. K. z dziećmi (L. i M. K. są także skarżącymi w sprawie objętej skargą), - średniej wysokości wydatków przeznaczanych w ciągu miesiąca na utrzymanie siebie i członków rodziny (w tym na zakup żywności i koszty leczenia) oraz domu (opłaty) z uwzględnieniem sposobu rozliczania wydatków z pozostałymi domownikami, - sposobu wykorzystania posiadanej nieruchomości rolnej i uzyskiwanych z niej dochodów, - posiadanych pojazdów mechanicznych (marka, rok prod.), - korzystania ze wsparcia pomocy społecznej (jeżeli tak, to w jakiej formie i wysokości). Jednocześnie zobowiązano skarżącego do przedłożenia wyciągów z operacji z posiadanych przez niego i osoby pozostające we wspólnym gospodarstwie domowym rachunków bankowych za okres od 1 sierpnia 2007 r. do czasu wykonania wezwania. W wyznaczonym 7 dniowym terminie został złożony podpisany przez W. K. i jego żonę M. K. kolejny formularz PPF, który został uznany jako odpowiedź na wezwanie; ubocznie należy podkreślić, iż M. K. jako skarżąca wezwana do opłacenia wpisu od skargi również zwróciła się o przyznanie jej prawa pomocy w postaci zwolnienia od kosztów sądowych i także była wzywana do uzupełnienia wniosku w identycznym zakresie jak jej mąż). Z zawartego w nim oświadczenia co do kwestii objętych wezwaniem wynika, iż: - skarżący prowadzi wspólne gospodarstwo domowe jedynie z żoną; L. i M. K. z dziećmi mieszkają "pod tym samym numerem", ale w oddzielnej części budynku i są na własnym rozrachunku, - nie korzysta z pomocy społecznej. Z pozostałych informacji mogących rzutować na rozpoznanie wniosku o prawo pomocy wynika, iż skarżący wraz z żoną żyją skromnie, a w związku z chorobą nie są w stanie przedstawić innych dowodów. W wyniku powyższego stwierdzono, co następuje: Zwolnienie od kosztów sądowych (zarówno w całości jak i w części) wchodzi w zakres częściowego prawa pomocy i zgodnie z art. 245 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) – określanej dalej jako P.p.s.a., może obejmować zwolnienie tylko od opłat sądowych (wpisu i opłaty kancelaryjnej) w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków (opłaty i wydatki składają się na koszty sądowe). Częściowe zwolnienie od opłat lub wydatków może polegać – zgodnie z § 4 tego artykułu - na zwolnieniu od poniesienia ułamkowej ich części albo określonej ich kwoty pieniężnej. Warunkiem jego przyznania osobie fizycznej jest wykazanie przez nią, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 2 powołanej ustawy). Na podstawie informacji zawartych w formularzu PPF oraz udzielonych w wyniku skierowanego do W. K. dodatkowego wezwania stwierdzono, że mimo niewykonania w pełni tego wezwania jego aktualna sytuacja materialno – bytowa kwalifikuje go do uzyskania częściowego wsparcia w zakresie kosztów sądowych. Wynika to przede wszystkim z wysokości pobieranych przez wnioskodawcę i jego żonę świadczeń emerytalnych, przy czym wysokość emerytury M. K. (670 zł. netto) ustalono na podstawie złożonego przez niego odrębnie wniosku PPF. Ich łączna wysokość, tj. 1725 zł. netto jest zapewne wystarczająca dla pokrycia zwykłych wydatków związanych z utrzymaniem (chociaż nie zostały one mimo wezwania określone), to jednak mając na uwadze chociażby ich stan zdrowia i związaną z tym konieczność stałego leczenia, wydaje się niewystarczająca do pokrycia przez nich całości kosztów związanych z udziałem w sprawie. Wynika to głównie z wysokości wymaganego na obecnym etapie postępowania wpisu od skargi, do którego opłacenia zarówno W. K. jak i jego żona zobowiązani są oddzielnie (2 x 500 zł.). Nawet jednorazowe opłacenie kwoty 1000 zł. z pewnością nie byłoby obojętne dla ich domowego budżetu i nie uchroniłoby ich od uszczerbku dla koniecznego utrzymania. Z drugiej jednak strony nie bez znaczenia dla rozpoznania wniosku pozostaje fakt, iż wnioskodawca nie złożył dodatkowego oświadczenia w zakresie, na jaki opiewało skierowane do niego wezwanie, tj. nie określił średnich miesięcznych kosztów utrzymania i leczenia, sposobu wykorzystania posiadanej nieruchomości rolnej i ewentualnie uzyskiwanych z niej dochodów, posiadanych pojazdów mechanicznych (jego twierdzenia, że miało to związek z chorobą nie można uznać za wiarygodnego, skoro w odpowiedzi na wezwanie złożył on dodatkowy formularz PPF odnosząc się w nim tylko do niektórych kwestii o które był wzywany). Nie przedstawił też żądanych wyciągów z rachunków bankowych. Uniemożliwia to dokonanie wnikliwej i pełnej oceny jego sytuacji majątkowej oraz możliwości płatniczych. Skoro ciężar wykazania przesłanki uzasadniającej przyznanie prawa pomocy spoczywa na osobie wnioskującej a skarżący tego nie uczynił, nie może to uzasadniać pozytywnego ustosunkowania się do całości wniosku. Zakres i szczegółowość wymaganych informacji, niezależnie od tego że mają oparcie w art. 255 P.p.s.a., są podyktowane wyjątkowym charakterem prawa pomocy, co rodzi konieczność dokonania dokładnego rozeznania stanu rodzinnego, majątkowego i dochodów zarówno wnioskodawcy jak i osób z którymi prowadzi ona wspólne gospodarstwo domowe. Zasadą jest ponoszenie kosztów postępowania związanych ze swoim udziałem w sprawie, który to obowiązek generalnie dotyczy wszystkich osób posiadających jakiekolwiek środki majątkowe i dochody. Istotne jest tutaj zwłaszcza systematyczne osiąganie tych dochodów, posiadanie zabezpieczonych potrzeb mieszkaniowych, brak innych osób na swoim utrzymaniu; wszystkie te warunki są spełnione w przypadku W. i M. K. W tej sytuacji za adekwatne uznano przyznanie skarżącemu zwolnienia od wpisu od skargi w 1/2 jego pełnej wysokości. Opłacenie kwoty 250 zł. jak również pozostałych kosztów sądowych które mogą (nie muszą) wystąpić w sprawie w przyszłości nie będzie się wiązało dla niego ze znaczącymi trudnościami i nie wywoła uszczerbku w zaspokojeniu koniecznych potrzeb życiowych. Przekonuje o tym m.in. twierdzenie zawarte w uzasadnieniu formularza PPF, iż wraz z żoną liczył się z potrzebą opłacenia przez nich jednej opłaty (wpisu), a nie przez każde z nich osobno. Ubocznie zwrócenia uwagi wymaga regulacja art. 200 P.p.s.a., zgodnie z którą w razie uwzględnienia skargi przez sąd administracyjny pierwszej instancji skarżącemu będzie przysługiwał od organu który wydał zaskarżony akt zwrot kosztów postępowania niezbędnych do celowego dochodzenia swoich praw. Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 w związku z art. 245 § 3 i 4 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzeczono jak w sentencji postanowienia.