II SA/Rz 834/07

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie Referendarz sądowy Piotr Godlewski po rozpoznaniu w dniu 4 stycznia 2008 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku M. K. o przyznanie prawa pomocy w postaci zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi na decyzję Wojewody z dnia [...] września 2007 r. Nr [...] w przedmiocie zatwierdzenia projektu budowlanego i udzielenia pozwolenia na budowę postanawia I. Zwolnić wnioskodawczynię od uiszczenia wpisu od skargi w 1/2 części, tj. w kwocie 250 zł., II. W pozostałej części odmówić zwolnienia od kosztów sądowych. M. K. wezwana do uiszczenia wpisu w kwocie 500 zł. od skargi na decyzję Wojewody z dnia [...] września 2007 r. Nr [...] wnioskiem o przyznanie prawa pomocy złożonym na formularzu PPF zwróciła się o zwolnienie jej od kosztów sądowych. W jego uzasadnieniu wskazała, iż utrzymuje się z emerytury, jest chora (posiada II grupę inwalidzką), a jej dochód "zaledwie wystarcza na pokrycie codziennych potrzeb, opłat i tylko częściowy wykup lekarstw". Wnioskodawczyni powołała się także na okoliczność, iż wraz z mężem są podwójnie obciążeni kosztami, co jest dla nich dużym obciążeniem – "opłata jest od każdej ze stron, a nie łączna jak przypuszczałam wnosząc skargę do sądu" (mąż skarżącej z którym pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym jest w niniejszej sprawie również stroną skarżącą i także został wezwany do uiszczenia wpisu w tej samej wysokości). Z tego powodu skarżąca nie jest w stanie wnieść opłaty bez szkody dla rodziny. Z zawartego we wniosku oświadczenia wynikało, że na posiadany przez wnioskodawczynię i jej męża majątek składa się dom o pow. 190 m² oraz nieruchomość rolna o pow. 0,95 ha, zaś wysokość pobieranego przez nią świadczenia to 780 zł. brutto (670 zł. netto). Stan zdrowia skarżącej i wysokość dochodów znajdował potwierdzenie w dołączonych do formularza załącznikach. Ponieważ oświadczenie to okazało się niewystarczające do oceny rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych skarżącej, została ona wezwana do jego uzupełnienia poprzez złożenie dodatkowego oświadczenia obejmującego wskazanie: - wszystkich osób (oprócz męża) pozostających z nią we wspólnym gospodarstwie domowym, ich stanu majątkowego i uzyskiwanych przez nich dochodów; jak wynikało bowiem z akt sprawy, do osób tych mogły należeć m.in. zamieszkali pod tym samym adresem L. i M. K. z dziećmi (L. i M. K. są także skarżącymi w sprawie objętej skargą), - średniej wysokości wydatków przeznaczanych w ciągu miesiąca na utrzymanie siebie i członków rodziny (w tym na zakup żywności i koszty leczenia) oraz domu (opłaty) z uwzględnieniem sposobu rozliczania wydatków z pozostałymi domownikami, - sposobu wykorzystania posiadanej nieruchomości rolnej i uzyskiwanych z niej dochodów, - posiadanych pojazdów mechanicznych (marka, rok prod.), - korzystania ze wsparcia pomocy społecznej (jeżeli tak, to w jakiej formie i wysokości). Jednocześnie zobowiązano skarżącą do przedłożenia wyciągów z operacji z posiadanych przez nią i osoby pozostające we wspólnym gospodarstwie domowym rachunków bankowych za okres od 1 sierpnia 2007 r. do czasu wykonania wezwania. W wyznaczonym 7 dniowym terminie został złożony podpisany przez M. K. i jej męża W. K. kolejny formularz PPF, który został uznany jako odpowiedź na wezwanie; ubocznie należy podkreślić, iż W. K. jako skarżący wezwany do opłacenia wpisu od skargi również zwrócił się o przyznanie mu prawa pomocy w postaci zwolnienia od kosztów sądowych i także był wzywany do uzupełnienia wniosku w identycznym zakresie jak jego żona). Z zawartego w nim oświadczenia co do kwestii objętych wezwaniem wynika, iż: - skarżąca prowadzi wspólne gospodarstwo domowe jedynie z mężem; L. i M. K. z dziećmi mieszkają "pod tym samym numerem", ale w oddzielnej części budynku i są na własnym rozrachunku, - nie korzysta z pomocy społecznej. Z pozostałych informacji mogących rzutować na rozpoznanie wniosku o prawo pomocy wynika, iż skarżąca wraz z mężem żyją skromnie, a w związku z chorobą nie są w stanie przedstawić innych dowodów. W wyniku powyższego stwierdzono, co następuje: Zwolnienie od kosztów sądowych (zarówno w całości jak i w części) wchodzi w zakres częściowego prawa pomocy i zgodnie z art. 245 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) – określanej dalej jako P.p.s.a., może obejmować zwolnienie tylko od opłat sądowych (wpisu i opłaty kancelaryjnej) w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków (opłaty i wydatki składają się na koszty sądowe). Częściowe zwolnienie od opłat lub wydatków może polegać – zgodnie z § 4 tego artykułu - na zwolnieniu od poniesienia ułamkowej ich części albo określonej ich kwoty pieniężnej. Warunkiem jego przyznania osobie fizycznej jest wykazanie przez nią, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 2 powołanej ustawy). Na podstawie informacji zawartych w formularzu PPF oraz udzielonych w wyniku skierowanego do M. K. dodatkowego wezwania stwierdzono, że mimo niewykonania w pełni tego wezwania jej aktualna sytuacja materialno – bytowa kwalifikuje ją do uzyskania częściowego wsparcia w zakresie kosztów sądowych. Wynika to przede wszystkim z wysokości pobieranych przez wnioskodawczynię i jej męża świadczeń emerytalnych, przy czym wysokość emerytury W. K. (1055 zł. netto) ustalono na podstawie złożonego przez niego odrębnie wniosku PPF. Ich łączna wysokość, tj. 1725 zł. netto jest zapewne wystarczająca dla pokrycia zwykłych wydatków związanych z utrzymaniem (chociaż nie zostały one mimo wezwania określone), to jednak mając na uwadze chociażby ich stan zdrowia i związaną z tym konieczność stałego leczenia, wydaje się niewystarczająca do pokrycia przez nich całości kosztów związanych z udziałem w sprawie. Wynika to głównie z wysokości wymaganego na obecnym etapie postępowania wpisu od skargi, do którego opłacenia zarówno M. K. jak i jej mąż zobowiązani są oddzielnie (2 x 500 zł.). Nawet jednorazowe opłacenie kwoty 1000 zł. z pewnością nie byłoby obojętne dla ich domowego budżetu i nie uchroniłoby ich od uszczerbku dla koniecznego utrzymania. Z drugiej jednak strony nie bez znaczenia dla rozpoznania wniosku pozostaje fakt, iż wnioskodawczyni nie złożyła dodatkowego oświadczenia w zakresie, na jaki opiewało skierowane do niej wezwanie, tj. nie określiła średnich miesięcznych kosztów utrzymania i leczenia, sposobu wykorzystania posiadanej nieruchomości rolnej i ewentualnie uzyskiwanych z niej dochodów, posiadanych pojazdów mechanicznych (jej twierdzenia, że miało to związek z chorobą nie można uznać za wiarygodnego, skoro w odpowiedzi na wezwanie złożyła ona dodatkowy formularz PPF odnosząc się w nim tylko do niektórych kwestii o które była wzywana). Nie przedstawiła też żądanych wyciągów z rachunków bankowych. Uniemożliwia to dokonanie wnikliwej i pełnej oceny jej sytuacji majątkowej oraz możliwości płatniczych. Skoro ciężar wykazania przesłanki uzasadniającej przyznanie prawa pomocy spoczywa na osobie wnioskującej a skarżąca tego nie uczyniła, nie może to uzasadniać pozytywnego ustosunkowania się do całości wniosku. Zakres i szczegółowość wymaganych informacji, niezależnie od tego że mają oparcie w art. 255 P.p.s.a., są podyktowane wyjątkowym charakterem prawa pomocy, co rodzi konieczność dokonania dokładnego rozeznania stanu rodzinnego, majątkowego i dochodów zarówno wnioskodawcy jak i osób z którymi prowadzi ona wspólne gospodarstwo domowe. Zasadą jest ponoszenie kosztów postępowania związanych ze swoim udziałem w sprawie, który to obowiązek generalnie dotyczy wszystkich osób posiadających jakiekolwiek środki majątkowe i dochody. Istotne jest tutaj zwłaszcza systematyczne osiąganie tych dochodów, posiadanie zabezpieczonych potrzeb mieszkaniowych, brak innych osób na swoim utrzymaniu; wszystkie te warunki są spełnione w przypadku M. i W. K. W tej sytuacji za adekwatne uznano przyznanie skarżącej zwolnienia od wpisu od skargi w 1/2 jego pełnej wysokości. Opłacenie kwoty 250 zł. jak również pozostałych kosztów sądowych które mogą (nie muszą) wystąpić w sprawie w przyszłości nie będzie się wiązało dla niej ze znaczącymi trudnościami i nie wywoła uszczerbku w zaspokojeniu koniecznych potrzeb życiowych. Przekonuje o tym m.in. twierdzenie zawarte w uzasadnieniu formularza PPF, iż wraz z mężem liczyła się z potrzebą opłacenia przez nich jednej opłaty (wpisu), a nie przez każde z nich osobno. Ubocznie zwrócenia uwagi wymaga regulacja art. 200 P.p.s.a., zgodnie z którą w razie uwzględnienia skargi przez sąd administracyjny pierwszej instancji skarżącej będzie przysługiwał od organu który wydał zaskarżony akt zwrot kosztów postępowania niezbędnych do celowego dochodzenia swoich praw. Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 w związku z art. 245 § 3 i 4 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzeczono jak w sentencji postanowienia.