II SA/Rz 834/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący WSA Krystyna Józefczyk Sędziowie WSA Ewa Partyka /spr./ NSA Maria Piórkowska Protokolant st. sekr. sąd. Anna Mazurek - Ferenc po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 20 listopada 2012 r. sprawy ze skargi B. G. prowadzącej działalność gospodarczą pod firmą "A." na decyzję Dyrektora Izby Celnej z dnia [...] lipca 2012 r. nr [...] w przedmiocie kary za wykonywanie przewozu bez wymaganego zaświadczenia -skargę oddala- II SA/Rz 834/12 U Z A S A D N I E N I E Przedmiotem skargi B. G. prowadzącej firmę "A." jest decyzja Dyrektora Izby Celnej z dnia [...] lipca 2012 r., nr [...] utrzymująca w mocy decyzję Naczelnika Urzędu Celnego z dnia [...] maja 2012 r., nr [...] o nałożeniu na B. G. działającą pod firmą "A." kary pieniężnej w wysokości 8 000 zł, w związku z wykonywaniem przewozu na potrzeby własne bez wymaganego zaświadczenia. W podstawie prawnej decyzji organ odwoławczy powołał art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000r. Nr 98, poz. 1071 ze zm., zwanej dalej k.p.a.) w związku z art. 93 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (Dz. U. z 2007 r. Nr 125, poz. 874 ze zm., określanej dalej jako u.t.d.). Z akt administracyjnych sprawy oraz decyzji wynika, że w dniu 17 marca 2012 r. funkcjonariusze celni Wydziału Zwalczania Przestępczości Grupa Mobilna [...] dokonali na drodze krajowej nr [...] w miejscowości I. - kontroli pojazdu marki STEYR, numer rejestracyjny [...] o dopuszczalnej masie całkowitej 11165 kg i dopuszczalnej ładowności 2990 kg oraz dokumentów związanych z wykonywaniem transportu tym pojazdem. W jej wyniku ustalono, że współwłaścicielem przedmiotowego pojazdu, a zarazem przedsiębiorcą odpowiedzialnym za przewóz jest B. G. – prowadząca działalność gospodarczą pod nazwą A. Kierujący pojazdem P. G. okazał kontrolującym dowód osobisty, prawo jazdy, dowód rejestracyjny pojazdu, zaświadczenie o badaniu technicznym, dowód zawarcia ubezpieczenia OC oraz wypis nr [...] z zaświadczenia nr [...] na krajowy przewóz drogowy rzeczy na potrzeby własne udzielonego przedsiębiorcy: B. G. działającej pod firmą A., które utraciło ważność z dniem 14 lutego 2012 r. Kierowca nie posiadał ważnego w dniu kontroli dokumentu uprawniającego do dokonania przewozu pojazdem o dopuszczalnej masie całkowitej przekraczającej 3,5 tony tj. licencji na wykonywanie transportu drogowego lub zaświadczenia na przewozy drogowe na potrzeby własne, ani też dokumentów dotyczących przewożonego towaru. Postanowieniem z dnia [...] kwietnia 2012 r., nr [...] Naczelnik Urzędu Celnego wszczął z urzędu postępowanie w związku z naruszeniem obowiązków wynikających z ustawy o transporcie drogowym określonych w pkt 1.3 załącznika nr 3 do u.t.d. Wezwano jednocześnie stronę do złożenia wyjaśnień, przedstawienia licencji na wykonywanie transportu drogowego lub zaświadczenia na przewozy drogowe na potrzeby własne oraz innych dokumentów mających znaczenie w sprawie. W odpowiedzi B. G. w piśmie z dnia 13 kwietnia 2012 r. oświadczyła, że jej zdaniem kierowca posiadał wszystkie wymagane dokumenty, a jedynym uchybieniem było to, że przez zwyczajne przeoczenie nie dokonała przedłużenia ważności zaświadczenia na potrzeby własne. Nadmieniła przy tym, że w powyższym zaniedbaniu nie było celowego działania na czyjąkolwiek szkodę i wniosła o odstąpienie od prowadzenia postępowania administracyjnego, gdyż ewentualne nałożenie kary w kwocie 8 000 zł spowoduje poważne kłopoty finansowe w jej firmie. Na wezwanie organu celnego strona przedstawiła kopię dokumentu WZ nr [...] z dnia 17 marca 2012 r. dotyczącego wydania przewożonego ładunku oraz kserokopię decyzji Prezesa KRUS z dnia [...] grudnia 2011 r., nr [...] stwierdzającej objęcie ubezpieczeniem społecznym rolników jako domownika P. G. Jednocześnie B. G. wyjaśniła, że jej syn P. G. jest domownikiem w prowadzonym gospodarstwie rolnym i z racji posiadanych uprawnień obsługuje maszyny używane w tym gospodarstwie, m.in. samochód ciężarowy, którym wykonywany był kontrolowany przewóz. Organ ustalił w Wydziale Komunikacji i Transportu Starostwa, że przedsiębiorca B. G. - A. nie posiadała aktualnego na dzień 17 marca 2012 r. zaświadczenia na krajowe przewozy drogowe na potrzeby własne, ani licencji na wykonywanie krajowego transportu drogowego rzeczy oraz, że poprzednie zaświadczenie było ważne do dnia 14 lutego 2012 r., a kolejne zostało wydane w dniu 29 marca 2012 r. na czas nieokreślony. Mając powyższe na uwadze Naczelnik Urzędu Celnego decyzją z dnia [...] maja 2012 r., nr [...] stwierdził naruszenie przez przedsiębiorcę prowadzącego A. art. 33 ust.1 ustawy o transporcie drogowym i nałożył na wyżej wymienioną karę pieniężną w wysokości 8 000 zł w związku z wykonywaniem przewozu na potrzeby własne bez wymaganego zaświadczenia, zgodnie z lp. 1.3 załącznika nr 3 do u.t.d. W uzasadnieniu organ powołał się na art. 33 ust. 1 u.t.d. i wyjaśnił, że przewozy drogowe na potrzeby własne mogą być wykonywane po uzyskaniu zaświadczenia potwierdzającego zgłoszenie przez przedsiębiorcę prowadzenia przewozów drogowych jako działalności pomocniczej w stosunku do jego podstawowej działalności gospodarczej. Organ celny naprowadził, że podczas wykonywania przewozu drogowego na potrzeby własne kierowca pojazdu samochodowego jest obowiązany mieć przy sobie i okazywać na żądanie uprawnionego organu kontroli m.in. wypis z zaświadczenia na przewozy drogowe na potrzeby własne, zaś przedsiębiorca jest obowiązany wyposażyć kierowcę w wymagane dokumenty. Konkludując organ stwierdził, że przedsiębiorca w dniu 17 marca 2012 r. wykonywał przewóz drogowy na potrzeby własne nie posiadając wymaganego zaświadczenia na niezarobkowy przewóz drogowy rzeczy i tym samym naruszył obowiązek wynikający z art. 33 ust. 1 u.t.d. Odwołanie od tej decyzji złożyła B. G. prowadząca Firmę A. wnosząc o ponowne rozpatrzenie sprawy i zmianę interpretacji przepisów. Nie zgodziła się z decyzją podnosząc, że w przedmiotowej sprawie nałożona kara nie jest adekwatna do winy. W treści odwołania oprócz wcześniej podnoszonych okoliczności wskazała też, że syn P. G. z racji posiadanych uprawnień jest kierowcą skontrolowanego pojazdu używanego zarówno w gospodarstwie rolnym jak i w jej firmie. Dyrektor Izby Celnej decyzją z dnia [...] lipca 2012 r., opisaną na wstępie utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu podkreślił stanowisko organu I instancji, że w dniu kontroli strona nie posiadała uprawnień do dokonania przewozu drogowego pojazdem o dopuszczalnej masie całkowitej przekraczającej 3,5 tony. Uzyskane w 2007 r. zaświadczenie nr [...] na przewozy drogowe na potrzeby własne utraciło bowiem ważność z dniem 14 lutego 2012 r., a więc ponad miesiąc przed dokonaniem kontrolowanego przewozu. Kolejne zaświadczenie strona uzyskała dopiero po kontroli ujawniającej naruszenie w dniu 29 marca 2012 r., firma nie dysponowała tego dnia także licencją transportową. W ocenie organu odwoławczego nałożenie przez organ celny I instancji kary pieniężnej w wysokości 8 000 zł za wykonywanie przewozu na potrzeby własne bez wymaganego zaświadczenia było w pełni zasadne i zgodne z prawem. W szczególności organ stwierdził, że w dniach od 15 lutego do 28 marca 2012 r. strona nie miała uprawnień do wykonywania przewozów przedmiotowym samochodem ciężarowym w ramach działalności Firmy A. Uzyskane natomiast w dniu 29 marca 2012 r. zaświadczenie uprawniało do dokonania przewozów na potrzeby własne począwszy od dnia 29 marca 2012 r. Odnosząc się do argumentów odwołania dotyczących nadmiernej wysokości kary pieniężnej oraz braku możliwości jej uiszczenia, organ odwoławczy wyjaśnił, że administracja celna kierując się zasadą równości podmiotów wobec prawa, nie może stosować przywilejów w stosunku do podmiotów będących w trudnej sytuacji finansowej, także w przypadku gdy naruszenie wynikało z przeoczenia lub nieznajomości przepisów prawa. Nie ma też uprawnień do zmniejszenia wymiaru kary pieniężnej. Natomiast przeoczenie, którym strona tłumaczy powstałą sytuację, świadczy jedynie o braku właściwych rozwiązań organizacyjnych w przedsiębiorstwie. W skardze B. G. prowadząca firmę A. zakwestionowała decyzję Dyrektora Izby Celnej z dnia [...] lipca 2012 r. w części dotyczącej nałożenia kary pieniężnej. W ocenie skarżącej nałożona kara jest działaniem niezgodnym z zasadami logiki i zdrowym rozsądkiem, gdyż trudno jest o logiczne wyjaśnienie skąd bierze się tak wysoka kara za zwyczajne przeoczenie, które nie pociąga za sobą żadnych negatywnych skutków dla nikogo. Podniosła, że wydane kolejne zaświadczenie zezwalające na przewozy własne jest bezterminowe, z czego wynika, że kilkudniowy brak ważności przedmiotowego zaświadczenia nie naraził Skarbu Państwa na najmniejszą nawet stratę. Natomiast samo przeoczenie może się przydarzyć każdemu i nie może być powodem nakładania drastycznych kar pieniężnych, które mogą spowodować poważne kłopoty finansowe firmy. W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Celnej wniósł o jej oddalenie z przyczyn, które stanowiły podstawę wydania zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zważył co następuje; Sąd administracyjny sprawuje w zakresie swej właściwości kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej, co wynika z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269, ze zm.). Zakres tej kontroli wyznacza art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze zm.) – zwanej dalej w skrócie P.p.s.a. Stosownie do tego przepisu Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. W myśl art. 145 P.p.s.a., Sąd zobligowany jest do uchylenia decyzji bądź postanowienia lub stwierdzenia ich nieważności, ewentualnie niezgodności z prawem, gdy dotknięte są one naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania, innym naruszeniem przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy, lub zachodzą przyczyny stwierdzenia nieważności decyzji wymienione w art. 156 k.p.a. lub innych przepisach. W ramach kontroli legalności Sąd stosuje przewidziane prawem środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia (art. 135 P.p.s.a.). Po rozpatrzeniu skargi w powyższych aspektach Sąd doszedł do przekonania, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Ustawa z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (u.t.d.) określa m.in. zasady podejmowania i wykonywania krajowego transportu drogowego i niezarobkowego krajowego przewozu drogowego (art. 1 ust. 1 pkt 1 i 3 u.t.d.), a także odpowiedzialność za naruszenie obowiązków lub warunków przewozu drogowego (art. 1 ust. 2 pkt 2 u.t.d.): a) podmiotów wykonujących przewóz drogowy lub inne czynności związane z tym przewozem, b) kierowców, c) osób zarządzających transportem, d) innych osób wykonujących czynności związane z przewozem drogowym. W art. 4 u.t.d. zdefiniowane zostały użyte w tej ustawie określenia i tak: - transport drogowy to każdy przejazd drogowy wykonywany przez przedsiębiorcę pomocniczo w stosunku do działalności gospodarczej, niespełniający warunków, o których mowa w pkt 4 (pkt 3 litera a); - niezarobkowy przewóz drogowy - przewóz na potrzeby własne - każdy przejazd pojazdu po drogach publicznych z pasażerami lub bez, załadowanego lub bez ładunku, przeznaczonego do nieodpłatnego krajowego i międzynarodowego przewozu drogowego osób lub rzeczy, wykonywany przez przedsiębiorcę pomocniczo w stosunku do jego podstawowej działalności gospodarczej, spełniający łącznie następujące warunki: _@POCZ@__@KON@_a) pojazdy samochodowe używane do przewozu są prowadzone przez przedsiębiorcę lub jego pracowników, b) przedsiębiorca legitymuje się tytułem prawnym do dysponowania pojazdami samochodowymi, _@POCZ@__@KON@_c) w przypadku przejazdu pojazdu załadowanego - rzeczy przewożone są własnością przedsiębiorcy lub zostały przez niego sprzedane, kupione, wynajęte, wydzierżawione, wyprodukowane, wydobyte, przetworzone lub naprawione albo celem przejazdu jest przewóz osób lub rzeczy z przedsiębiorstwa lub do przedsiębiorstwa na jego własne potrzeby, a także przewóz pracowników i ich rodzin, d) nie jest przewozem w ramach prowadzonej działalności gospodarczej w zakresie usług turystycznych (pkt 4); - niezarobkowy krajowy przewóz drogowy - przewóz na potrzeby własne wykonywany na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej (pkt 5); - przewóz drogowy - transport drogowy lub niezarobkowy przewóz drogowy, a także inny przewóz drogowy w rozumieniu przepisów rozporządzenia (WE) nr 561/2006 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 15 marca 2006 r. w sprawie harmonizacji niektórych przepisów socjalnych odnoszących się do transportu drogowego oraz zmieniającego rozporządzenia Rady (EWG) nr 3821/85 i (WE) 2135/98, jak również uchylającego rozporządzenie Rady (EWG) nr 3820/85 (Dz. Urz. UE L 102 z 11.04.2006, str. 1), zwanego dalej "rozporządzeniem (WE) nr 561/2006" (pkt 6a). Zgodnie z wyżej przedstawionymi ustaleniami organów w dniu 17 marca 2012 r. funkcjonariusze celni skontrolowali pojazd marki STAYER nr rejestracyjny [...] stanowiący przedmiot własności B. G. i jej męża, którym przewożone były odpady drzewne, co miało związek z prowadzoną przez skarżącą działalnością gospodarczą. Pojazd ten prowadzony był przez syna skarżącej – P. G., który – co wyraźnie skarżąca wskazała w odwołaniu, z racji posiadanych uprawnień obsługuje go jako kierowca – zarówno na potrzeby gospodarstwa rolnego jak i jej firmy. Z akt sprawy wynika też, że w czasie kontroli P. G. okazał funkcjonariuszom celnym m.in. wypis nr [...] z zaświadczenia nr [...] na krajowy przewóz drogowy rzeczy na potrzeby własne udzielonego B. G. prowadzącej działalność gospodarczą pod firmą A., które utraciło ważność z dniem 14 lutego 2012 r. Kierowca nie posiadał licencji na wykonywanie transportu drogowego ani innego dokumentu uprawniającego do przewożenia w/w pojazdem rzeczy. Kolejne zaświadczenie na krajowy przewóz drogowy rzeczy na potrzeby własne skarżąca uzyskała dopiero w dniu 29 marca 2012 r. – bezterminowo. Zgodnie z art. 33 ust. 1 u.t.d. przewozy drogowe na potrzeby własne mogą być wykonywane po uzyskaniu zaświadczenia potwierdzającego zgłoszenie przez przedsiębiorcę prowadzenia przewozów drogowych jako działalności pomocniczej w stosunku do jego podstawowej działalności gospodarczej. Zgodnie z ust. 2 tego przepisu obowiązek uzyskania zaświadczenia, o którym mowa w ust. 1, nie dotyczy przewozów drogowych wykonywanych: 1) w ramach powszechnych usług pocztowych; _@POCZ@__@KON@_2) przez podmioty, niebędące przedsiębiorcami, o których mowa w art. 3 ust. 2 pkt 3, z tym że w przypadku działalności wytwórczej w rolnictwie dotyczącej upraw rolnych oraz chowu i hodowli zwierząt, ogrodnictwa, warzywnictwa, leśnictwa i rybactwa śródlądowego obowiązek uzyskania zaświadczenia nie dotyczy rolnika w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników (Dz. U. z 1998 r. Nr 7, poz. 25, z późn. zm.); _@POCZ@__@KON@_3) przez przedsiębiorców posiadających uprawnienia do wykonywania transportu drogowego. Przepis art. 87 ust. 2 u.t.d. stanowi, że podczas wykonywania przewozu drogowego kierowca pojazdu samochodowego jest obowiązany mieć przy sobie i okazywać, na żądanie uprawnionego organu kontroli m.in. wypis zaświadczenia, o którym mowa w art. 33 ust. 10 (zaświadczenie według wzoru określonego przez ministra właściwego do spraw transportu). Uprawnionym organem kontroli są zgodnie z art. 89 ust. 1 pkt 3 u.t.d. m.in. funkcjonariusze celni. Podmiot wykonujący przewóz drogowy lub inne czynności związane z tym przewozem z naruszeniem obowiązków lub warunków przewozu drogowego, podlega karze pieniężnej w wysokości od 50 zł do 10 000 zł za każde naruszenie (art. 92a ust. 1 u.t.d.). Zgodnie z art. 92a ust. 6 u.t.d. wykaz naruszeń obowiązków lub warunków, o których mowa w ust. 1 oraz wysokość kar pieniężnych za poszczególne naruszenia określa załącznik nr 3 do ustawy. W w/w załączniku nr 3 do ustawy pod poz. 1.3 wyszczególniono, że za wykonywanie przewozu na potrzeby własne bez wymaganego zaświadczenia kara pieniężna wynosi 8 000 zł. Stosownie do art. 93 ust. 1 u.t.d. karę pieniężną, o której mowa w art. 92a ust. 1, nakłada w drodze decyzji administracyjnej, właściwy ze względu na miejsce wykonywanej kontroli organ, którego pracownicy lub funkcjonariusze stwierdzili naruszenie obowiązków lub warunków przewozu drogowego. W niniejszej sprawie mimo wadliwego wskazania w protokole kontroli pozycji z załącznika nr 3 do ustawy odnoszącej się do stwierdzonego naruszenia, skarżącej doręczono zawiadomienie o wszczęciu postępowania z właściwym oznaczeniem – poz. 1.3 załącznika i nie budzi wątpliwości Sądu, że skarżąca miała świadomość, czego konkretnie dotyczy postępowanie. Stwierdzone uchybienie w ocenie Sądu nie miało więc żadnego wpływu na wynik sprawy. W świetle nawet treści złożonego odwołania nie budzi też wątpliwości, że kierujący w dniu 17 marca 2012 r. skontrolowanym pojazdem syn skarżącej – P. G. jako osoba bliska – współpracująca w ramach prowadzonej przez B. G. działalności gospodarczej wykonywał tę czynność za przedsiębiorcę. W myśl utrwalonej już linii orzecznictwa sądów administracyjnych (zob. m.in. uzasadniania wyroków WSA w Warszawie z dnia 16 lutego 2006 r., sygn. akt VI SA/Wa 1955/06 z dnia 16 lutego 2006 r.) pojęcie "przedsiębiorcy" wymienione w art. 4 pkt 4 lit. a u.t.d. obejmuje także osobę będącą członkiem najbliższej rodziny, która prowadzi pojazd samochodowy niejako w zastępstwie tego przedsiębiorcy. Zdaniem Sądu chodzi tu także o sytuacje, kiedy sam przedsiębiorca nie posiada uprawnień do kierowania danym rodzajem pojazdu. Na wezwanie organu skarżąca wskazała na objęcie syna P. G. ubezpieczeniem społecznym rolników, co miało zapewne uzasadniać brak uiszczania za niego składek na ubezpieczenie społeczne, w kontekście art. 11 ustawy o ubezpieczeniu społecznym. W odwołaniu zaś wyraźnie wskazała na uprawnienia syna do kierowania pojazdem wykorzystywanym dla potrzeb prowadzonej działalności gospodarczej. W ocenie Sądu – biorąc pod uwagę zebrany w sprawie materiał dowodowy znajdujący się w aktach – istniały podstawy do ustalenia, że wykonywany w dniu 17 marca 2012 r. w ramach prowadzonej przez B. G. działalności gospodarczej przewóz odpadów drzewnych był przewozem na potrzeby własne i skarżąca na ten dzień nie dysponowała ważnym zaświadczeniem, o którym mowa w art. 33 ust. 10 w związku z ust. 1 u.t.d. Było to naruszenie w/w przepisu ustawy odpowiadające naruszeniu określonemu w załączniku nr 3 do ustawy pod poz. 1.3. W tej sytuacji organy stosując się do przepisów prawa były uprawnione i zobowiązane do wydania decyzji o nałożeniu na skarżącą kary pieniężnej w ustawowej wysokości. Przepisy ustawy nie pozwalają organom na uwzględnianie jakichkolwiek okoliczności związanych ze stopniem winy podmiotu odpowiedzialnego za stwierdzone uchybienia, ani też na miarkowanie kary pieniężnej, której wysokość została ściśle określona. Nie ma też żadnego znaczenia okoliczność, czy ktokolwiek poniósł szkodę z racji stwierdzonego naruszenia czy wreszcie, że w późniejszym okresie przedsiębiorca uzyskał zaświadczenie bezterminowo. Istotne jest, że w dniu kontroli przedsiębiorca wykonywał przewóz na potrzeby własne, nie posiadając ważnego w tym momencie zaświadczenia. To ustawodawca określa naruszenia ustawy i wysokość kar pieniężnych z nimi związanych. Organy zaś jedynie stosują obowiązujące prawo, które nakazywało im w tej konkretnej sytuacji wydać decyzję o nałożeniu kary pieniężnej w określonej wysokości. Sąd administracyjny – jak wyżej podano – jest uprawniony jedynie do skontrolowania legalności zaskarżonych decyzji tzn. ich zgodności z przepisami prawa. W niniejszej sprawie nie stwierdzono takich naruszeń, które w myśl art. 145 § 1 P.p.s.a. dawałyby podstawy do wyeliminowania z obrotu prawnego objętych skargą decyzji. Mając na uwadze powyższe skarga jako bezzasadna podlegała oddaleniu na podstawie art. 151 P.p.s.a.