II SA/Rz 836/13

Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Rzeszowie Agata Kosowska-Dudzik po rozpoznaniu w dniu 5 września 2013 roku w Rzeszowie na posiedzeniu niejawnym wniosku J. B. o zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi J. B. i K. M. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...]czerwca 2013 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia niedopuszczalności odwołania - postanawia - odmówić zwolnienia J. B. od kosztów sądowych. Referendarz sądowy Agata Kosowska-Dudzik Do skargi na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] czerwca 2013 r. nr [...] stwierdzającego niedopuszczalność odwołania od decyzji Prezydenta Miasta [...] z dnia [...] kwietnia 2013 r. w przedmiocie ustalenia warunków zabudowy, J. B. dołączyła urzędowy formularz wniosku o przyznanie prawa pomocy. Zaznaczyła w nim, iż domaga się zwolnienia od kosztów sądowych. Wskazała, że ma 80 lat, prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe – od 24 lat jest wdową. Utrzymuje się z emerytury w kwocie 1 747,95 zł, z której pokrywa następujące wydatki: media (200 zł), lekarstwa (300 zł), usługi telekomunikacyjne (60 zł), opłaty mieszkaniowe (208 zł), wyżywienie (600 zł), środki czystości (100 zł) oraz odzież (200zł). Zwróciła uwagę na liczne schorzenia, na które cierpi: migotanie przedsionków (ma wstawiony rozrusznik serca), choroby żył, schorzenia laryngologiczne. Jest także pacjentką poradni nefrologicznej. Zajmuje mieszkanie o powierzchni 33 m. kw. Jej oszczędności pieniężne wynoszą 2 675,56 zł i stanowią "żelazną rezerwę na wypadek nagłej hospitalizacji". Rozpoznając wniosek o przyznanie prawa pomocy zważono, co następuje: Obowiązującą w postępowaniu sądowoadministracyjnym zasadą jest, że strony tego postępowania ponoszą jego koszty, związane ze swoim udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. Strony mają zatem obowiązek opłacić swój udział w postępowaniu sądowym, co wynika z art. 199 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.), zwanej dalej "P.p.s.a.". W sytuacjach wyjątkowych ustawa dopuszcza jednak, by koszty te pokryte zostały ze środków Skarbu Państwa, w ramach instytucji prawa pomocy. Służy ona ludziom ubogim, umożliwiając im obronę swoich praw przed sądem w sytuacji, gdy sami nie są w stanie udźwignąć ciężaru wydatków związanych z postępowaniem sądowym. Skarżąca J. B. domaga się zwolnienia od kosztów sądowych, co zgodnie z art. 245 § 3 P.p.s.a. oznacza, że jej wniosek dotyczy przyznania prawa pomocy w częściowym zakresie. Pozytywne rozpatrzenie wniosku w powyższym zakresie uzależnione zostało w art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a. od wykazania przez wnioskodawcę, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Jedynym zatem kryterium, na podstawie którego dokonuje się oceny żądania dotyczącego prawa pomocy jest kryterium majątkowe. Mając powyższe na uwadze, rozpoznający niniejszy wniosek stwierdził, że brak jest podstaw do jego uwzględnienia. Należy bowiem mieć na uwadze, że wnioskodawczyni uzyskuje stały dochód, a jej potrzeby mieszkaniowe są zaspokojone. Jest wprawdzie osobą schorowaną i z tego tytułu ponosi miesięcznie dość duże wydatki – 300 zł, jednak pobierane świadczenie emerytalne wystarcza jej na ich pokrycie. Jak wynika z wniosku, uzyskiwany dochód jest także wystarczający do zaspokojenia innych potrzeb skarżącej tj. związanych z utrzymaniem mieszkania, wyżywieniem, usługami telekomunikacyjnymi oraz z zakupem środków czystości i odzieży. Za odmownym rozpatrzeniem wniosku przemawia jednak przede wszystkim fakt posiadania przez skarżącą oszczędności w kwocie 2 675,56 zł, zwłaszcza w zestawieniu go z wysokością obowiązującego w niniejszej sprawie wpisu od skargi – 100 zł. Wprawdzie skarżąca wskazała, że powyższa kwota oszczędności stanowi tzw. żelazną rezerwę na wypadek nagłej hospitalizacji, jednak należy zaznaczyć, że w obecnej chwili potrzeba wydatkowania na wskazany wyżej cel się nie zaktualizowała. Skarżąca może więc przeznaczyć posiadane środki na opłacenie kosztów zainicjowanego przez nią postępowania. Nadto, należy podkreślić, że składająca wniosek może, w ocenie rozpoznającego go, poczynić pewne dalsze oszczędności - choćby ze stosunkowo wysokiej kwoty wydatkowanej miesięcznie na odzież (200 zł). Z uwagi na wyjątkowy charakter instytucji prawa pomocy dotyczyć ona może bowiem osób najbiedniejszych, które nie dysponują żadnym dochodem bądź też uzyskiwany przez nich dochód jest na tyle niski, że nie można z niego pokryć wszystkich niezbędnych wydatków. Przy czym chodzi tutaj tylko o wydatki na najbardziej podstawowe potrzeby, których brak zaspokojenia oznaczałby ewidentny uszczerbek w koniecznym utrzymaniu (żywność, mieszkanie, leczenie). Wobec priorytetowego znaczenia kosztów postępowania sądowego, wszelkie zatem wydatki, które nie muszą być w danym momencie ponoszone, winy ulec ograniczeniu, celem zgromadzenia środków na udział w postępowaniu sądowym. Biorąc powyższe pod uwagę uznano, że sytuacja życiowa (rodzinna, majątkowa) wnioskodawczyni nie kwalifikuje jej do przyznania prawa pomocy w żądanym zakresie. Dlatego tez orzeczono jak w sentencji, na podstawie art. 257 § 1, § 2 pkt 7 w zw. z art. 245 § 3 i art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a.