II SA/Rz 838/06

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący WSA Krystyna Józefczyk /spr./ Sędziowie NSA Małgorzata Wolska NSA Stanisław Śliwa Protokolant sekr. sąd. Anna Mazurek-Ferenc po rozpoznaniu w Wydziale II Ogólno-Administracyjnym na rozprawie w dniu 16 maja 2007 r. sprawy ze skargi K. Ł. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] lipca 2006 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia lub rozłożenia na raty odsetek od nienależnie pobranego zasiłku rodzinnego uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta z dnia [...] maja 2006 r. nr [...]. Decyzją z dnia [...] lipca 2006 r. Nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze, po rozpatrzeniu odwołania K. Ł. od decyzji Prezydenta Miasta z dnia [...] maja 2006 r. w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie wniosku o umorzenie lub rozłożenie na raty spłaty należności w kwocie 880,43 z tytułu odsetek od nienależnie pobranego zasiłku rodzinnego, utrzymało w mocy rozstrzygnięcie pierwszoinstancyjne. Jak wynika z akt administracyjnych, decyzją z dnia 25.11.2003 r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych zobowiązał K. Ł. do zwrotu nienależnie pobranego świadczenia za okres od 1.06.2002 r. do 30.06.2003 r. w kwocie 3497,00 wraz z odsetkami za zwłokę w kwocie 431,53 zł. W dniu 29.09.2005 r. działając na zasadzie art. 55 ust. 4 ustawy o świadczeniach rodzinnych oraz rozporządzenia Ministra Gospodarki Pracy i Polityki Społecznej z 29.04.2004 r. w sprawie trybu przekazywania dokumentacji dotyczącej nienależnie pobranych zasiłków rodzinnych /.../ Zakład Ubezpieczeń Społecznych przekazał Prezydentowi Miasta dokumentację dotyczącą nienależnie pobranych zasiłków rodzinnych, z której wynikało, że K. Ł. spłaciła zadłużenie z tytułu nienależnie pobranych świadczeń, natomiast nie dokonała spłaty naliczonych odsetek. Dyrektor Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej, działając z upoważnienia Prezydenta wezwał ją do ich uiszczenia zaległych odsetek, wówczas skarżąca wystąpiła z wnioskiem o umorzenie bądź rozłożenie ich na raty. Materialnoprawną podstawę żądania skarżącej stanowi ustawa z 28.11.2003r. o świadczeniach rodzinnych. Stosownie do art. 62 do czasu przejęcia przez właściwy organ zadań w zakresie realizacji świadczeń rodzinnych postępowanie w zakresie nienależnie pobranych m. in. zasiłków rodzinnych zakończone ostateczną decyzją lub będące w toku prowadzi organ, który wydał decyzję lub wszczął postępowanie w sprawie nienależnie pobranych świadczeń, a także postępowanie egzekucyjne. Działając na zasadzie art. 62 ust. 4 ustawy o świadczeniach rodzinnych właściwy organ prowadzi postępowanie w sprawie świadczeń nienależnie pobranych. Przepis art. 30 ust. 9 ustawy o świadczeniach rodzinnych, w świetle którego organ który wydał decyzję w sprawie nienależnie pobranych świadczeń rodzinnych może umorzyć kwotę nienależnie pobranych świadczeń rodzinnych, lub rozłożyć je na raty, jeżeli zachodzą szczególnie uzasadnione okoliczności. Ustawa o świadczeniach rodzinnych nie zawiera samodzielnej podstawy do umarzania odsetek od nienależnie pobranych świadczeń rodzinnych. Odsetki są należnościami pochodnymi od świadczeń i ich byt jest związany z należnością główną, w tym sensie że jedynie umorzenie lub rozłożenie na raty należności głównej pociąga modyfikację w zakresie odsetek. Z tych względów, że brak jest podstawy prawnej do rozstrzygania w zakresie wniosku, postępowanie należało umorzyć. Decyzję tą zaskarżyła K. Ł. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego nie wskazując kierunku jej weryfikacji. W motywach skargi wskazała, iż znajduje się w trudnej sytuacji materialnej, a to winno uzasadniać jej wniosek. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie z przyczyn wywiedzionych w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zważył, co następuje: Skarga zasługuje na uwzględnienie. Sąd uwzględnia skargę, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy /przepis art. 145 § 1 pkt 1a ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz.U. Nr 153, poz. 1269/. Materialnoprawną podstawę rozstrzygnięcia organu stanowi ustawa z dnia 28.11.2003 r. o świadczeniach rodzinnych /Dz. U. Nr 139, poz. 992/. Bezspornym jest, iż decyzją z dnia 25 listopada 2003 r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych zobowiązał skarżącą K. Ł. do zwrotu nienależnie pobranego świadczenia za okres od 1 czerwca 2002 r. do 30 czerwca 2003 r. w kwocie 3497,00 zł wraz z odsetkami za zwłokę w kwocie 431,00 zł. Jak wynika z akt skarżąca wpłaciła w całości należność główną. Zwróciła się natomiast o rozłożenie na raty lub umorzenie kwoty 881 zł z tytułu odsetek ze względu na złą sytuację materialną rodziny. Jak postanowiono w art. 30 ust. 8 cyt. ustawy kwoty świadczeń rodzinnych nienależnie pobranych podlegają zwrotowi łącznie z ustawowymi odsetkami. Odsetki naliczane są od dnia następującego po dniu wypłaty świadczeń rodzinnych. Organ ustala jedną decyzją wysokość żądanej w łamach danego świadczenia sumy pieniężnej i jednorazowo może obliczyć sumę stanowiącą podstawę do ustalenia wymiaru odsetek /porównaj § 1 rozporządzenia z 13 października 2005 r. w sprawie określenia wysokości odsetek ustawowych – Dz. U. nr 201, poz. 1662/. Zatem byt odsetek jest integralnie związany z należnością główną. Sąd nie podziela stanowiska organu, iż w ustawie, która stanowi podstawę rozstrzygnięcia brak jest unormowania możliwości rozstrzygania w przedmiocie umorzenia lub rozłożenia na raty odsetek. Organ właściwy /.../, który wydał decyzję w sprawie nienależnie pobranych świadczeń może umorzyć kwotę nienależnie pobranych świadczeń rodzinnych /.../ odroczyć termin płatności albo rozłożyć na raty, jeżeli zachodzą szczególnie uzasadnione okoliczności dotyczące sytuacji rodziny /art. 30 ust. 3 ustawy/. Skoro nienależnie pobrane świadczenia podlegają zwrotowi łącznie z odsetkami, a naliczane są one od dnia następnego po dniu wypłaty świadczeń rodzinnych, instytucja umorzenia lub rozłożenia na raty dotyczy również odsetek które wchodzą w skład określonego decyzją nienależnie pobranego świadczenia. Wobec takiego brzmienia przepisów nie ma możliwości wydania decyzji o zwrocie nienależnie pobranego świadczenia aby nie zawierało ono również odsetek. Kolejną okolicznością na uzasadnienie takiego stanowiska jest również to iż nie może być w gorszej sytuacji osoba, która uregulowała należność główną a pozostałej do zapłacenia kwoty odsetek nie może spłacić z powodu obecnych trudności finansowych od tej osoby która już skorzystała z umorzenia lub rozłożenia na raty w spłacie należności głównej, a obecnie podobny wniosek złożyła co do odsetek. Organ prowadząc ponownie postępowanie ustali, czy spełnione zostały wymogi do uwzględnienia wniosku o rozłożenie na raty lub umorzenie kwoty zaległych odsetek zgodnie z treścią art. 30 ust. 9 in fine. Z tych względów na zasadzie przepisów art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz.U. Nr 153, poz. 1270, z późn. zm./, Sąd uwzględnił skargę.