II SA/Rz 841/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący WSA Joanna Zdrzałka /spr./ Sędziowie WSA Magdalena Józefczyk WSA Paweł Zaborniak Protokolant Sylwia Pacześniak po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 3 grudnia 2014 r. sprawy ze skargi A. Sp. jawna na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] kwietnia 2014 r., nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia w całości kary pieniężnej -skargę oddala- Decyzją z dnia [...] października 2012 r. nr [...][...] Wojewódzki Inspektor Transportu Drogowego (dalej: "WITD") nałożył na A. sp.j. z/s w [...] (dalej: "Spółka") karę pieniężną w wysokości 8 000 zł za wykonywanie transportu drogowego bez wymaganej licencji. Wnioskiem z dnia 5 grudnia 2013 r. Spółka zwróciła się o umorzenie nałożonej kary pieniężnej podnosząc, że decyzja WITD wydana w przedmiocie rzeczonej kary wydana została w oparciu o wadliwie ustalony stan faktyczny sprawy. Błędnie bowiem przyjęto, że przejazd za który wymierzono karę, nie stanowił niezarobkowego przewozu drogowego na potrzeby własne, o którym mowa w art. 4 pkt 4 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (tekst jedn. Dz. U. z 2013 r. poz. 1414 z późn. zm., dalej: "Utd"). Nałożona kara jest dla Spółki bardzo dotkliwa i w chwili obecnej Spółka nie jest w stanie jej zapłacić bez poważnego uszczerbku dla funkcjonowania przedsiębiorstwa. Po rozpatrzeniu wniosku Spółki, decyzją z dnia [...] lutego 2014 r. nr [...] Główny Inspektor Transportu Drogowego (dalej: "GITD") odmówił umorzenia w całości kary pieniężnej nałożonej na wnioskodawcę. W uzasadnieniu podano, że kara pieniężna zgodnie z przepisami ustawy o finansach publicznych może zostać umorzona z uwagi na ważny interes dłużnika lub interes publiczny. Taka sytuacja w rozpatrywanej sprawie nie zachodzi, gdyż kara w wysokości 8 000 zł w stosunku do obciążeń ponoszonych przez wnioskodawcę w 2012 r. nie jest obiektywnie wysoka w stosunku do zwykłych kosztów prowadzenia Spółki w zakresie transportu drogowego i wynosi ok. 0,0009 % wydatków poniesionych w okresie od 1 stycznia 2012 r. do 31 grudnia 2012 r. W 2013 r. Spółka osiągnęła dochód w wysokości 711 880,00 zł, co daje kwotę 59 323,33 zł w wymiarze miesięcznym, zaś w okresie ostatnich 3 miesięcy od złożenia wniosku dochód w wysokości 85 000,00 zł, co w przeliczeniu miesięcznym daje kwotę 28 333,33 zł. W przedstawionym oświadczeniu majątkowym wykazano, że Spółka jest właścicielem działki o pow. 2053 m2, kompleksu nieruchomości zabudowanych o pow. 2085,56 m2 oraz użytkownikiem wieczystym działki o pow. 1835 m2. Posiada udziały o wartości 21 200,00 zł oraz jest właścicielem 15 samochodów. Zdaniem organu przedstawiona sytuacja majątkowa Spółki bezsprzecznie wskazuje, że posiada ona środki finansowe na uiszczenie kary pieniężnej, a zatem nie stwierdzono zaistnienia ważnego interesu dłużnika, który uzasadniałby umorzenie zobowiązania. Umorzenie wnioskowanego zobowiązania nie leży również w interesie publicznym, bowiem kary pieniężne nakładane na podstawie Utd stanowią dochody budżetu państwa. Ze swej natury są one środkami przede wszystkim o charakterze prewencyjnym, mającym na celu wymuszenie prowadzenia działalności gospodarczej zgodnie z prawem. We wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, Spółka zwróciła się o uchylenie decyzji z dnia [...] lutego 2014 r. oraz o umorzenie kary pieniężnej lub obniżenie jej wysokości. Decyzją z dnia [...] kwietnia 2014 r. nr [...], Główny Inspektor Transportu Drogowego utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy. W podstawie prawnej powołał art. 138 § 1 pkt 1 w związku z art. 127 § 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U. z 2013 r., poz. 267 z późn. zm.; dalej: "Kpa") w związku z art. 55, art. 56, art. 60 pkt 7, art. 61 ust. 4 i 5, art. 64 ust. 1 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych (tekst jedn. Dz. U. z 2013 r. poz. 885 z późn. zm., dalej: "Ufp"). W uzasadnieniu wskazano, że zgromadzony materiał dowodowy nie dawał podstaw do zastosowania ulgi w postaci umorzenia całości nałożonej kary pieniężnej, a zatem zaskarżona decyzja jest słuszna i nie podlega uchyleniu lub reformacji. Sytuacja finansowa Spółki umożliwia uregulowanie ciążącego na niej zobowiązania, a z akt sprawy nie wynika aby prowadzone postępowanie egzekucyjne okazało się bezskuteczne lub by zachodziło uzasadnione przypuszczenie, że w postępowaniu tym nie uzyska się koty wyższej od kosztów dochodzenia i egzekucji tej należności. Nie zachodzą również przesłanki ważnego interesu dłużnika lub ważnego interesu publicznego w udzieleniu ulgi, co słusznie wykazano w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Organ odwoławczy wskazał ponadto, że w postępowaniu w przedmiocie udzielenia ulgi organ nie bada zasadności nałożenia kary pieniężnej, zaś zawarty we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy wniosek o umorzenie części należności nie może być zgłoszony na etapie zaskarżenia decyzji pierwszoinstancyjnej, bowiem naruszałoby to zasadę dwuinstancyjności postępowania. Skargę na tę decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie złożyła A. sp.j. z/s w [...], wnosząc o jej uchylenie. W skardze ponowiła argumenty formułowane na etapie postępowania administracyjnego, związane z wadliwie ustalonym stanem faktycznym sprawy i w konsekwencji błędnym nałożeniem na skarżąca kary pieniężnej za wykonywanie transportu bez wymaganej licencji. Zarzuty te zostały całkowicie pominięte przez GITD przy rozpatrywaniu wniosku o umorzenie tej kary, co stanowi naruszenie przepisów postępowania obligujących organy do kompleksowego zgromadzenia i oceny materiału dowodowego sprawy oraz wydania rozstrzygnięcia uwzględniającego słuszny interes społeczny i słuszny interes obywateli. Konsekwencją wadliwie ustalonego stanu sprawy było wydanie decyzji o odmowie umorzenia niewłaściwie nałożonej kary pieniężnej, a zatem naruszenie przepisów art. 55, art. 56, art. 60, art. 61 i art. 64 ustawy o finansach publicznych. W odpowiedzi na skargę GITD wniósł o jej oddalenie z przyczyn wywiedzionych w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje; Stosownie do art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz. U. z 2002 r. Nr 153, poz. 1269 z późn. zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności organów administracji publicznej. Jeżeli ustawy nie stanowią inaczej, kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem. Zgodnie zaś z art. 3 § 2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2012 r. poz. 270 z późn. zm., dalej: "Ppsa"), kontrolą sądowoadministracyjną są objęte decyzje administracyjne. Zakres tej kontroli wyznacza art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Ppsa. Stosownie do tego przepisu sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. W myśl art. 145 Ppsa, sąd zobligowany jest do uchylenia decyzji bądź postanowienia lub stwierdzenia ich nieważności, ewentualnie niezgodności z prawem tylko wówczas, gdy dotknięte są one naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania, innym naruszeniem przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy, lub zachodzą przyczyny stwierdzenia nieważności decyzji wymienione w art. 156 Kpa lub innych przepisach. Po rozpoznaniu sprawy w powyższych aspektach Sąd doszedł do przekonania, że zaskarżona decyzja odpowiada prawu, a skarga jako niezasadna podlega oddaleniu. Przedmiotem skargi jest decyzja o odmowie umorzenia w całości należności z tytułu kary pieniężnej, nałożonej na stronę skarżącą decyzją [...] Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego. O umorzeniu należności pieniężnych stanowiących niepodatkowe należności budżetowe o charakterze publiczno-prawnym, rozstrzygają właściwe organy w oparciu o przepisy Ufp. W rozpoznawanej sprawie za bezsporną należy uznać okoliczność funkcjonowania obrocie prawnym ostatecznej i podlegającej wykonaniu decyzji WITD z dnia [...] października 2012 r. nr [...] o nałożeniu na Spółkę kary pieniężnej na podstawie art. 93 Utd. Okoliczności powyższej nie kwestionuje zresztą strona skarżąca. W sposób nie budzący wątpliwości została również wykazana sytuacja materialno - finansowa Spółki, a zatem stan faktyczny sprawy pozwala na dokonanie kontroli zaskarżonej decyzji w zakresie jej zgodności z przepisami. Okolicznością kwestionowana przez skarżącego jest natomiast pominięcie oceny zasadności i legalności decyzji o nałożeniu kary pieniężnej, przy rozstrzyganiu wniosku Spółki o umorzenie w całości należności pieniężnej z tego tytułu i błędnym przyjęciu, że wadliwość decyzji o nałożeniu kary nie stanowi ważnego interesu dłużnika lub interesu publicznego, uzasadniającego umorzenie zobowiązania. Stosownie do treści art. 64 ust. 1 ustawy o finansach publicznych, właściwy organ, na wniosek zobowiązanego, może udzielać określonych w art. 55 ulg w spłacie zobowiązań z tytułu należności budżetowych o charakterze publiczno-prawnym. Ulgami określonymi w art. 55 Ufp są: umorzenie należności w całości albo w części, odroczenie spłaty lub rozłożenie należności na raty. Przesłanki wydania decyzji o umorzeniu w całości należności określone zostały w art. 56 ust. 1 Ufp. Zgodnie z powyższym przepisem, wymagalne należności mogą być umarzane w całości, jeżeli: 1. osoba fizyczna - zmarła, nie pozostawiając żadnego majątku albo pozostawiła majątek niepodlegający egzekucji na podstawie odrębnych przepisów, albo pozostawiła przedmioty codziennego użytku domowego, których łączna wartość nie przekracza kwoty 6 000 zł; 2. osoba prawna - została wykreślona z właściwego rejestru osób prawnych przy jednoczesnym braku majątku, z którego można by egzekwować należność, a odpowiedzialność z tytułu należności nie przechodzi z mocy prawa na osoby trzecie; 3. zachodzi uzasadnione przypuszczenie, że w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwoty wyższej od kosztów dochodzenia i egzekucji tej należności lub postępowanie egzekucyjne okazało się nieskuteczne; 4. jednostka organizacyjna nieposiadająca osobowości prawnej uległa likwidacji; 5. zachodzi ważny interes dłużnika lub interes publiczny. W art. 56 ust. 1 pkt 1-4 Ufp podano przyczyny jednoznacznie wskazujące na to, że dochodzenie wymienionych należności nie powinno mieć miejsca, ponieważ nie ma szans na ich wyegzekwowanie. Inna jest natomiast podstawa umorzenia zawarta w art. 56 ust. 1 pkt 5, gdzie za umorzeniem przemawia ważny interes dłużnika (np. spłata należności prowadziłaby do pozbawienia dłużnika środków utrzymania lub do likwidacji prowadzonej przez niego działalności) lub interes publiczny (np. potrzeba udzielania dłużnikowi zasiłków lub innych świadczeń pomocy społecznej bądź wysokie i niewspółmierne do korzyści koszty egzekucji należności) – zob. Ustawa o finansach publicznych. Komentarz C. Kosikowski, LexisNexis, Warszawa 2011. Decyzja o umorzeniu zobowiązań z uwagi na okoliczności określone w art. 56 ust. 1 pkt 5 Ufp jest decyzją o charakterze uznaniowym, a zatem organ winien ustalić stan sprawy w sposób nie pozostawiający wątpliwości, co do słuszności i zasadności podjętego rozstrzygnięcia. W rozpoznawanej sprawie zobowiązanie z tytułu kary pieniężnej nałożonej na Spółkę decyzją wydaną na podstawie art. 93 Utd, niewątpliwie stanowi niepodatkową należność budżetową o charakterze publiczno-prawnym. Tym samym wniosek Spółki o umorzenie należności z tego tytułu w oparciu o przepisy Ufp był dopuszczalny i podlegał rozstrzygnięciu w oparciu o wskazane powyżej przepisy oraz reguły określone Kpa. Sąd w pełni podziela argumentację organów, że w postępowaniu o umorzenie należności prowadzonym w oparciu o przepisy Ufp, organ nie bada okoliczności wydania decyzji o nałożeniu kary pieniężnej. Nałożenie na dany podmiot w drodze decyzji kary pieniężnej w oparciu o przepisy Utd może być kwestionowane poprzez wniesienie przewidzianego przepisami środka zaskarżenia (odwołania), lub w trybie postępowania nadzwyczajnego określonego w art. 145, 145a i 156 Kpa. Argumenty wywodzone przez stroną skarżącą, związane z błędnym ustaleniem stanu faktycznego przez WITD w postępowaniu o nałożenie kary pieniężnej, nie stanowią i nie mogą stanowić okoliczności uzasadniającej wydanie decyzji o umorzeniu tej należności. W przeciwnym wypadku organ rozpatrując wniosek zobowiązanego dokonywałby merytorycznej kontroli ostatecznej decyzji organu administracji, co stanowiłoby naruszenie zasady trwałości decyzji administracyjnych oraz dopuszczalności kwestionowania ostatecznych decyzji wyłącznie w trybach nadzwyczajnych przewidzianych ustawą procesową. Innymi słowy, przy rozpatrywaniu wniosku w myśl art. 64 ust. 1 Ufp, ostateczna decyzja o nałożeniu kary pieniężnej wiąże organ i nie podlega weryfikacji w zakresie jej zgodności z przepisami. W świetle dokumentacji złożonej przez Spółkę oraz powołanych powyżej przepisów normujących zasady i tryb umarzania zobowiązań z tytułu kar pieniężnych Sąd uznaje, że zaskarżona decyzja GITD nie została wydana z naruszeniem przepisów Ufp lub przepisów Kpa obligujących do należytego ustalenia stanu faktycznego sprawy. Odmawiając umorzenia należności nie wykroczono również poza "uznanie administracyjne", bowiem organy obu instancji wyjaśniły wyczerpująco w uzasadnieniach decyzji motywy rozstrzygnięć. Z akt sprawy nie wynika, aby postępowanie egzekucyjne względem Spółki było nieskuteczne lub zachodziło uzasadnione przypuszczenie, że w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwoty wyższej od kosztów dochodzenia i egzekucji tej należności. Sąd nie stwierdził również zaistnienia ważnego interesu dłużnika lub interesu publicznego w umorzeniu ciążącego na Spółce zobowiązania. Jak słusznie wykazał GITD, Spółka dysponuje znacznym majątkiem, jej przychody i dochody znacznie przewyższają kwotę 8 000 zł, zaś zaniechanie egzekwowania kary pieniężnej nałożonej za stwierdzone naruszenia przepisów regulujących wykonywanie transportu drogowego niewątpliwie nie stanowi interesu publicznego. Ponadto za słuszne uznano stanowisko organu wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, że udzielenie ulgi w postaci umorzenia należności pieniężnej w części nie może być rozpatrzone na etapie wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, gdyż stanowiłoby naruszenie zasady dwuinstancyjności postępowania. Wniosek o umorzenie należności w części podlega rozpoznaniu w oparciu o inne niż wniosek o umorzenie zobowiązania w całości przepisy materialnoprawne, a zatem jak słusznie wskazał GITD, powinien zostać rozpatrzony w odrębnym postępowaniu. Z powyższych przyczyn Sąd uznał, że zaskarżona decyzja prawa nie narusza, co skutkowało oddaleniem skargi w oparciu o art. 151 Ppsa.