II SA/Rz 847/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w osobie: Przewodniczący Sędzia NSA Maria Piórkowska po rozpoznaniu w dniu 13 maja 2010 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku P. M. o ustanowienie adwokata w sprawie ze skargi na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] sierpnia 2009 r. Nr [...], w przedmiocie środowiskowych uwarunkowań zgody na realizację przedsięwzięcia - p o s t a n a w i a – odmówić przyznania prawa pomocy w zakresie objętym wnioskiem. Postanowieniem z dnia 25 stycznia 2010 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie odrzucił skargę m.in. P. M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] sierpnia 2009 r. Nr [...] z uwagi na nieopłacenie wpisu sądowego w kwocie 200 zł. oraz nienadesłanie odpisów skargi. Wnioskiem o przyznanie prawa pomocy złożonym w terminie do wniesienia skargi kasacyjnej zwrócił się on o ustanowienie adwokata. Wg zawartego we wniosku oświadczenia wnioskodawca prowadzi wspólne gospodarstwo domowe wraz z żoną, a ich głównym źródłem utrzymania jest pobierana przez niego emerytura w wysokości 1400 zł. netto (żona nie ma żadnych dochodów). Z uwagi na podeszły wiek (80 i 90 lat) oraz stan zdrowia (skarżący leczy się na nadciśnienie, jego żona jest po udarze mózgu i pozostaje pod jego opieką) korzystają z opieki pielęgniarki środowiskowej i lekarki rodzinnej. Na zakup leków przeznaczają ok. 400 zł. miesięcznie, taką samą kwotę pochłaniają "inne świadczenia", w związku z czym żyją bardzo oszczędnie i zmuszeni są korzystać ze zgromadzonych oszczędności; wg przedłożonego wyciągu z rachunku bankowego na dzień 22 lutego 2010 r. była to kwota 16 613 USD, tj. 49 272 zł. Oprócz zasobów finansowych posiadany przez nich majątek obejmuje dom o pow. 100 m², ogród o pow. 11 arów oraz 2 garaże. Po rozpoznaniu tego wniosku Referendarz sądowy WSA w Rzeszowie postanowieniem z dnia 25 marca 2010 r. odmówił P. M. przyznania prawa pomocy w zakresie objętym wnioskiem. W sprzeciwie od tego orzeczenia skarżący wskazał, że przydzielenie mu adwokata z urzędu powiększy wydatki z budżetu Państwa, jednak nie jest on winny sytuacji spowodowanej zaskarżoną decyzją SKO z dnia [...] sierpnia 2009 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) – określanej dalej jako P.p.s.a., wniesienie sprzeciwu który nie został odrzucony powoduje skutek w postaci utraty mocy postanowienia przeciwko któremu został on wniesiony, a będąca przedmiotem sprzeciwu sprawa podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. Ponieważ P. M. w złożonym przez siebie wniosku PPF domaga się ustanowienia dla niego w ramach prawa pomocy adwokata, dotyczy to przyznania mu częściowego prawa pomocy (art. 245 § 3 P.p.s.a.), czego warunkiem jest wykazanie braku możliwości poniesienia pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a.). Jak wynika z powyższego, kryterium finansowe (majątkowe) jest jedynym, na podstawie którego ocenia się zdolność do poniesienia tych kosztów, a którego wykazanie ciąży na osobie wnioskującej. Z tego też względu nie może być wzięty pod uwagę argument P. M. o braku zawinienia przez niego sytuacji, której dotyczy zaskarżona decyzja. Mimo zrozumienia dla wieku i stanu zdrowia jego oraz żony, kryteria te nie należą do przesłanek decydujących o przyznaniu prawa pomocy, chociaż pośrednio pod uwagę brane są związane z tym następstwa w postaci m.in. zwiększonych wydatków. Dokonana przez Sąd ponowna analiza złożonego wniosku nie uzasadnia jednak jego uwzględnienia. Skarżący tak w złożonym wniosku jak i wniesionym od niego sprzeciwie w żaden sposób nie wykazał, czym dla niego i żony miałby się objawić uszczerbek w koniecznym utrzymaniu spowodowany ustanowieniem adwokata z wyboru i jakie ich uzasadnione potrzeby życiowe byłyby przez to zagrożone. Warunku tego przy zaspokojonych potrzebach mieszkaniowych, stałych dochodach i braku innych osób na utrzymaniu nie spełnia oświadczenie wnioskodawcy o oszczędnym gospodarowaniu środkami pochodzącymi z jego emerytury; przy wydatkowaniu 400 zł. na koszty leczenia i takiej samej kwoty na "inne świadczenia" (są to zapewne przede wszystkim wydatki związane z utrzymaniem mieszkania), na zakup żywności pozostaje kwota ok. 600 zł. miesięcznie. Nie kwestionując potrzeby doraźnego posiłkowania się przez skarżącego i żonę środkami zdeponowanymi w banku należy jednak zauważyć, że z pewnością nie ma to charakteru stałego a dochody z emerytury co do zasady są wystarczające na zaspokojenie ich bieżących potrzeb; potwierdza to zalegający w aktach sprawy wyciąg z rachunku bankowego za okres 23 styczeń – 22 luty 2010 r. i wynikający z niego brak wypłat w tym czasie. Ciążący na stronach postępowania obowiązek ponoszenia kosztów związanych ze swoim udziałem w sprawie wynika z art. 199 P.p.s.a. Nie ma on charakteru absolutnego, jednak dotyczy wszystkich osób posiadających jakiekolwiek środki majątkowe i dochody; do takich bez wątpienia należy P. M. W kontekście wskazanej przesłanki przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym możliwość ustanowienia przez niego pełnomocnika z wyboru należy uznać za jak najbardziej realną. Nawet jeżeli nie byłby w stanie wygospodarować na to środków z pobieranego przez siebie świadczenia emerytalnego (jednorazowo lub w przeciągu kilku miesięcy), wydatki związane z ustanowieniem adwokata może pokryć z posiadanych przez siebie oszczędności. Odmienne uznanie wiązałoby się w przypadku P. M. z nadużyciem prawa pomocy jako instytucji zupełnie wyjątkowej. Wyraźnego podkreślenia w związku z tym wymaga również to, że przyznanie prawa pomocy nie może prowadzić do zabezpieczenia czy też poprawy stanu majątkowego osoby wnioskującej. Złożenie przez skarżącego wniosku w sytuacji posiadania stosunkowo znacznych zasobów pieniężnych dowodzi braku zrozumienia istoty prawa pomocy (inaczej jest to tzw. prawo ubogich), jako instytucji adresowanej do osób dotkniętych ubóstwem i znajdujących się w ciężkiej sytuacji materialnej, które we własnym zakresie nie mogą zapewnić sobie prawa do sądu i możliwości skorzystania ze wszystkich przysługujących im jako stronom postępowania uprawnień. Skoro zatem P. M. nie wykazał spełnienia przesłanki do przyznania mu prawa pomocy w zakresie objętym wnioskiem, nie pozwala to na uznanie jego zasadności. Nawiązując do aktualnego etapu postępowania sądowego należy ubocznie zwrócić uwagę wnioskodawcy na treść art. 175 § 1 P.p.s.a., który zawiera jedynie wymóg sporządzenia skargi kasacyjnej przez adwokata lub radcę prawnego. Brak jest natomiast obowiązku reprezentowania osoby wnoszącej taką skargę przez fachowego pełnomocnika, co skutkuje minimalizacją ponoszonych przez nią kosztów, ograniczając je do kosztów sporządzenia skargi kasacyjnej przez osobę uprawnioną. Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 260 w zw. z art. 245 § 3 i art. 246 § 1 pkt 2 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzeczono jak w sentencji postanowienia.