II SA/Rz 847/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący WSA Joanna Zdrzałka /spr./ Sędziowie WSA Zbigniew Czarnik WSA Magdalena Józefczyk Protokolant st. sekr. sąd. Anna Mazurek - Ferenc po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 26 stycznia 2012 r. sprawy ze skargi J. K. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] lipca 2011 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wymeldowania z pobytu stałego -skargę oddala- II SA/Rz 847/11 UZASADNIENIE Wnioskiem z [...] 06.2010 r. J.K. wystąpił o wymeldowanie żony K. K. oraz dzieci D.K., K. K., M. K., A. K. i G.K. z pobytu stałego z lokalu mieszkalnego pod adresem: ul. [...], [...] B., wskazując, ze osoby te opuściły miejsce zamieszkania. Decyzją z dnia [...] sierpnia 2010 r., nr [...] Wójt Gminy B. odmówił wymeldowania z pobytu stałego wskazanych wyżej osób. W wyniku rozpoznania odwołania K. K. Wojewoda decyzją z dnia [...] października 2010 r., nr [...] uchylił powołaną wyżej decyzję organu I instancji i przekazał mu sprawę do ponownego rozpatrzenia. W toku ponownie prowadzonego postępowania A. K. sam wymeldował się z pobytu stałego przy ul. [...] w B., w związku z czym Wójt Gminy B. decyzją z dnia [...] maja 2011 r., nr [...] umorzył postępowanie w stosunku do A. K. jako bezprzedmiotowe. Jednocześnie decyzją z tej samej daty, tj. [...] maja 2011 r., nr [...] orzekł o wymeldowaniu K.K., D. K., M. K., K. K. i G. K. z pobytu stałego z lokalu mieszkalnego pod adresem: ul. [...], [...] B. W motywach organ powołał się na przeprowadzone postępowanie, które uzasadnia konkluzję, że opuszczenie przez wskazane wyżej osoby lokalu miało charakter dobrowolny, wynikający ze złych warunków, a to z braku wody i prądu, a nie z obawy o swoje życie. Zdaniem organu potwierdza to fakt, że od dnia opuszczenia lokalu, tj. od [...] 06.2010 r. do dnia wydania decyzji nie wytoczono powództwa posesoryjnego w trybie art. 344 k.c., a tym samym wskazane wyżej osoby nie udowodniły, że opuszczenie przez nich stałego miejsca pobytu miało charakter przymusowy i było następstwem bezprawnego działania J. K.. Odwołania od tej decyzji złożyli K. K., M. K., G. K. i D. K. W odwołaniach zarzucili błędy w postępowaniu dowodowym oraz niewłaściwe przyjęcie przez organ, że opuszczenie przez nich spornego lokalu miało charakter dobrowolny. Przyznali, że przyczyną opuszczeniu spornego lokalu był brak wody i prądu, który był efektem działań J. K. Zarzucili brak przeprowadzenia wywiadu środowiskowego z sąsiadami mieszkającymi w pobliżu odnośnie ustalenia ważnych dla postępowania faktów dotyczących przyczyn opuszczenia przedmiotowego lokalu, a także brak wizji lokalnej w przedmiotowym lokalu. W odwołaniu K. K., G. K. i D. K. podniesiono, że organ nie ustalił na jakim etapie jest postępowanie karne wszczęte na skutek zawiadomienia J. K. o kradzieży dokonanej przez K. K. i D. K. w spornym lokalu, która rzekomo nastąpiła w dniu [...].06.2010 r. oraz nie poinformował o możliwości wszczęcia postępowania cywilnego przez wniesienie powództwa posesoryjnego celem odzyskania utraconego posiadania lokalu. K. K. i M. K. w swoich odwołaniach zarzucili także brak poinformowania ich przez pracownika administracyjnego o możliwości wglądu do akt sprawy o wymeldowanie. K. K. dodatkowo wskazała, że przyczyną opuszczenia lokalu było fizyczne i psychiczne znęcanie się J. K. nad rodziną. Po rozpoznaniu tych odwołań Wojewoda decyzją z dnia [...] lipca 2011 r., nr [...] uchylił decyzję organu I instancji w całości i orzekł o odmowie wymeldowania K. K., D. K., M. K. i G. K. z pobytu stałego z lokalu mieszkalnego pod adresem ul. [...], [...] B. oraz umorzył postępowanie pierwszej instancji w części dotyczącej wymeldowania K. K. z pobytu stałego pod ww. adresem. W podstawie prawnej wskazał art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. oraz art. 15 ust.2 i art. 50 ust. 3 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (t.j. Dz. U. z 2006 r. Nr 139, poz. 993, ze zm.), zwanej dalej ustawą Przesłanką umorzenia postępowania w stosunku do K. K. była okoliczność, że wymeldował się on w dniu [...] 05.2011 r. ze spornego lokalu. Organ II instancji wydając zaskarżone rozstrzygnięcie ustalał, czy spełnione zostały przesłanki określone w art. 15 ust 2 ustawy, który stanowi, że organ z urzędu lub na wniosek strony wydaje decyzję w sprawie wymeldowania osoby, która opuściła miejsce pobytu stałego lub czasowego trwającego ponad 3 miesiące i nie dopełniła obowiązku wymeldowania się. Z ustalonego przez organy administracji publicznej stanu faktycznego wynika, że J. K. i K. K. przysługuje na zasadzie wspólności ustawowej odrębna własność lokalu mieszkalnego nr 1 położonego w budynku nr 40, znajdującym się na działce o nr 78/15 w B.. Kwestia wymeldowania A. K. i K. K. nie była rozpatrywana przez Wojewodę w uwagi na ich dobrowolne wymeldowanie się. Jak ustalił organ, w dniu [...] czerwca 2010 r. K. K. i D. K. opuściły sporny lokal z uwagi na brak w nim prądu i wody, za co odpowiadał J. K. oraz z uwagi na obawę o swoje życie i zdrowie. Wyprowadzając się z ww. mieszkania K. K. zabrała ze sobą rzeczy osobiste swoje i dzieci. Przy wyprowadzaniu się byli obecni funkcjonariusze Policji z B., ponieważ J. K. groził swoim domownikom śmiercią. W przedmiotowym lokalu pozostały wszystkie meble, lodówka, zamrażarka, telewizor, pralka, kuchnia gazowa. W chwili wyprowadzania się ze wskazanego mieszkania nie było w nim M. K. (przebywał za granicą) i G. K. (studiował w K.). Po wyprowadzeniu się K. K. wynajęła mieszkanie pod adresem [...], gdzie zamieszkała wraz córką D. K. Zarówno D. K. jak i G. K. próbowali odzyskać należące do nich rzeczy z mieszkania przy ul. [...], jednak J. K. uniemożliwił im to, wymieniając zamki w drzwiach i nie wpuszczając do mieszkania. Organ ustalił, że K., D., M. i G. K. mają obecnie swoje centrum życiowe w mieszkaniu pod adresem [...], jednak opuszczenie przez nich spornego lokalu mieszkalnego nie miało charakteru dobrowolnego. Poprzez uniemożliwienie przyłączenia do sieci wodociągowej i energetycznej i agresję wobec domowników J. K. doprowadził albo do opuszczenia przez nich przedmiotowego lokalu albo nie dopuścił do zamieszkania w nim. Organ uznał zatem, że opuszczenie lokalu nie miało charakteru dobrowolnego, który wynika z własnej woli osoby zainteresowanej, a nie z bezprawnych działań lub zachowań innych osób. Skargę na tę decyzję wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie J.K., wskazując, że jest ona niezgodna z prawem i oparta na fałszywych zeznaniach osób, których wymeldowania żądał. Zarzucił Wojewodzie nieznajomość akt sprawy. Wskazał, że w decyzji znajdują się pomówienia i oskarżenia, a podanych rzekomo dowodów i faktów nie potwierdzono i nie miały one miejsca. Zaprzeczył, jakoby był odpowiedzialny za brak wykonania przyłącza do sieci energetycznej do spornego lokalu. Podkreślał kilkakrotnie, że osoby objęte wnioskiem o wymeldowanie nie zostały wyrzucone z przedmiotowego lokalu, ale opuściły go dobrowolnie. Jednocześnie wskazał, że nie zgadza się na ich powrót. W odpowiedzi na skargę Wojewoda wniósł o jej oddalenie podtrzymując motywy przedstawione w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zważył, co następuje: Sąd administracyjny sprawuje w zakresie swej właściwości wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji, obejmującą badanie zaskarżonych aktów pod względem ich zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej, co wynika z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269, ze zm.). Zakres tej kontroli wyznacza art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270, ze zm.) – zwanej dalej w skrócie P.p.s.a., stanowiący, że Sąd orzeka w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Uwzględnienie skargi następuje jedynie wówczas, gdy zaskarżony akt narusza prawo w sposób określony w ostatnio cytowanej ustawie. W przypadku zaskarżenia decyzji Sąd zobowiązany jest zgodnie z art. 145 § 1 P.p.s.a. do jej uchylenia - jeśli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania, inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy – lub do stwierdzenia nieważności takiej decyzji, jeśli zachodzą przesłanki przewidziane w art. 156 k.p.a. lub innych przepisach. Dokonując kontroli w niniejszej sprawie Sąd uznał, iż zaskarżona decyzja tego rodzaju wad i uchybień nie zawiera. Materialnoprawną podstawę rozstrzygnięcia wydanego w niniejszej sprawie stanowi art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (t.j. Dz. U. z 2006 r. Nr 139, poz. 993, ze zm.). Stosownie do jego treści, organ gminy wydaje na wniosek strony lub z urzędu decyzję w sprawie wymeldowania osoby, która opuściła miejsce pobytu stałego lub czasowego trwającego ponad 3 miesiące i nie dopełniła obowiązku wymeldowania się. Przez opuszczenie lokalu rozumie się fizyczne nieprzebywanie w nim połączone z zamiarem opuszczenia danego lokalu, z jednoczesnym zerwaniem związków z dotychczasowym lokalem i skoncentrowanie swoich interesów osobistych i majątkowych w nowym miejscu. Opuszczenie musi być oczywiste, dobrowolne i trwałe. O dobrowolności opuszczenia miejsca pobytu można mówić wtedy, gdy było ono wynikiem realizacji uprzednio powziętego zamiaru zmiany miejsca pobytu i przeniesienia centrum swych spraw życiowych w inne miejsce. Zamiar, rozumiany jako przejaw woli osoby opuszczającej lokal, powinien być oceniany na podstawie obiektywnych okoliczności, a nie tylko na podstawie treści oświadczenia zainteresowanej osoby. Niezbędnym w tej kwestii jest uwzględnienie obiektywnych przesłanek opuszczenia, takich jak: powód opuszczenia, możliwość dostępu do lokalu, wola powrotu i utrzymywanie związków z miejscem stałego pobytu, jak również pogodzenie się z dalszym niezamieszkiwaniem w nim (por. wyrok WSA w Gliwicach z dnia 11 lutego 2011 r., II SA/Gl 802/2010, Lex Polonica nr 2592125). Na równi jednak z dobrowolnym opuszczeniem lokalu muszą być traktowane wszystkie te przypadki, kiedy osoba podlegająca wymeldowaniu nie może zgodnie z prawem lub na skutek okoliczności faktycznych dalej zamieszkiwać w miejscu, w którym była zameldowana i swoje centrum życiowe skoncentrowała w innym miejscu. W rozpoznawanej sprawie niesporne jest, że K.K. i jej dzieci nie przebywają obecnie w mieszkaniu przy ul. [...] w B. , jednakże w świetle ustaleń faktycznych dokonanych przez organy nie można przyjąć, by opuszczenie tego lokalu miało dobrowolny charakter. Z akt sprawy wynika, że powodem przeniesienia była obiektywna niemożność zamieszkiwania w lokalu (brak prądu i wody spowodowany działaniami J. K. oraz agresywny stosunek J. K. do członków rodziny). Należy też zwrócić uwagę na fakt, iż w mieszkaniu przy ul. [...] w B. K. K. i jej dzieci pozostawili meble i podstawowe sprzęty wyposażenia mieszkania. Traktują oni nowe miejsce pobytu tymczasowo i deklarują wolę powrotu do spornego lokalu. Należy przy tym nadmienić, że osoby te wystąpiły z powództwem o ochronę posiadania, a zgodnie z utrwalonym orzecznictwem w przypadku gdy dana osoba została przymuszona do opuszczenia lokalu, ale korzysta we właściwym czasie ze środków prawnym w celu powrotu do lokalu – nie można mówić o spełnieniu przesłanki "opuszczenia" lokalu w rozumieniu art. 15 ust. 2 ustawy (wyrok NSA z dnia 18 kwietnia 2000 r., sygn. akt: V SA 1424/99, LEX nr 79243; wyrok NSA z dnia 12 kwietnia 2001 r., sygn. akt: V SA 3078/00, LEX nr 78937; wyrok NSA z dnia 17 marca 2003 r., sygn. akt: V SA 2323/02, LEX nr 159183; wyrok NSA z dnia 25 października 2005 r., sygn. akt: OSK 127/05, LEX nr 201437). Wbrew zarzutom skargi Sąd nie dopatrzył się uchybień w prowadzonym postępowaniu, jak również braku obiektywizmu w ocenie dowodów dokonanej przez Wojewodę. Dysponując obszernym materiałem dowodowym w postaci zeznań świadków oraz dokumentów, w tym pismem Kierownika Posterunku Policji w B., informującym o interwencjach w mieszkaniu przy ul. [...] w związku z awanturami wywoływanymi przez skarżącego, Wojewoda dokonał oceny tego materiału zgodnie z przepisami art. 77 i art. 80 k.p.a., czemu dał wyraz w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. W wyniku tej oceny prawidłowo przyjął, że w rozpatrywanej sprawie nie zaistniały przesłanki z art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych, skutkujące wymeldowaniem K. K., D. K., M. K. i G. K. Prawidłowo też organ odwoławczy umorzył postępowanie pierwszoinstancyjne w części dotyczącej wymeldowania K. K., biorąc pod uwagę fakt, iż osobiście wymeldował się on z pobytu stałego przy ul. [...] w B. w toku prowadzonego postępowania. W tej sytuacji, skoro zaskarżona decyzja nie narusza prawa w stopniu określonym w art. 145 § 1 P.p.s.a., umożliwiającym jej uchylenie, brak było podstaw do uwzględnienia skargi. W tych przyczyn Sąd skargę oddalił, w oparciu o art. 151 P.p.s.a.