II SA/Rz 849/09

Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie Sędzia WSA w Rzeszowie Krystyna Józefczyk po rozpoznaniu w dniu 29.12.2009 r., na posiedzeniu niejawnym sprzeciwu, E.S. od postanowienia referendarza sądowego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie, z 25.11.2009 r. sygn. II SA/Rz 849/09, o zwolnieniu E.S. od kosztów sądowych oraz o odmowie ustanowienia adwokata, w sprawie ze skargi E. S. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego, z [...].08.2009 r. nr [...], wydane w przedmiocie uchybienia terminu do wniesienia odwołania, -postanawia- przyznać skarżącej prawo pomocy w zakresie całkowitym poprzez : 1) ustanowienie adwokata, 2) zwolnienie od kosztów sądowych w całości. Wnioskiem złożonym w dniu 23.11.2009 r., E. S. zwróciła się do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie (dalej WSA w Rzeszowie) o ustanowienie adwokata oraz zwolnienie od kosztów sądowych. Wniosek ten złożono w sprawie o sygn. II SA/Rz 849/09 dotyczącej skargi E. S. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego (dalej SKO) wydane w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia odwołania. Wniosek E. S. o prawo pomocy w zakresie całkowitym został rozpoznany częściowo pozytywnie postanowieniem referendarza sądowego z 25.11.2009 r. sygn. II SA/Rz 849/09 o zwolnieniu E. S. od kosztów sądowych oraz odmowie ustanowienia adwokata. W sprzeciwie od w/w E. S. wyraziła niezadowolenie z orzeczenia odmawiającego ustanowienia na jej rzecz adwokata. Jest osobą bezrobotną, niezdolną do samodzielnej egzystencji. Potrzebuje do pomocy dwóch osób, aby móc dojeżdżać do lekarza. Jej choroba powoduje chwile utraty przytomności, po których nie jest zdolna do samodzielnego poruszania się. Strona nie jest w stanie dojechać do Rzeszowa na rozprawę. Dolegliwości zdrowotne doskwierają także mężowi E. S. Współmałżonek skarżącej jest po ciężkiej operacji i nie jest w stanie pomóc skarżącej w prowadzeniu sprawy sądowoadministracyjnej. Budżet rodziny obciążają znaczące wydatki na pokrycie kosztów leczenia. Problemem dla strony jest nie brak pieniędzy na jedzenie, ale także niemożność brania udziału w rozprawach przed WSA. Stwierdzono, co następuje : Ze względu na rodzaj środka prawnego, który uruchomił postępowanie sądowe należy na wstępie przytoczyć treść unormowania zawartego w art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 152, poz. 1270 z późn. zm.; zwana dalej p.p.s.a.). W świetle tego przepisu w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, zarządzenie lub postanowienie, przeciwko któremu został on wniesiony, traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. O utracie mocy orzeczenia referendarza nie decyduje jego wadliwość, lecz sam fakt wniesienia sprzeciwu (por. W. Maciejko, M. Rojewski, P. Zaborniak, Zarys metodyki pracy referendarza sądowego, Warszawa 2009 r., s. 296). Ponieważ E. S. złożyła w terminie sprzeciw od postanowienia referendarza sądowego z 25.11.2009 r., sygn. II SA/Rz 849/09, postanowienie to traci moc. Stawia to przed Sądem konieczność merytorycznego rozpoznania wniosku PPF skarżącej E. S., przy uwzględnieniu okoliczności powołanych przez nią w treści sprzeciwu. Wniosek E. S. obejmuje swymi granicami dwie instytucje składające się na prawo pomocy, tj. zwolnienia od kosztów oraz ustanowienia adwokata. Oznacza to, że strona skarżąca powinna udowodnić, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Według treści art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a., przyznanie prawa w zakresie całkowitym jest możliwe jeżeli strona wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania sądowego w tym kosztów wynagrodzenia fachowego pełnomocnika. Oświadczenie strony skarżącej E. S. zawarte we wniosku PPF nie budzi wątpliwości, co do zgodności z rzeczywistością. Dlatego też istnieją podstawy do rozpoznania Jej żądania w sposób merytoryczny poprzez odniesienie opisanej we wniosku sytuacji majątkowej i rodzinnej do warunków uzyskania prawa pomocy w pełnym zakresie tego prawa (art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a.). W rozpoznawanej sprawie E. S. ubiega się o ustanowienie adwokata oraz o zwolnienie od kosztów sądowych w całości. Według treści wniosku, wnioskodawczyni utrzymuje się z dochodów o łącznej wysokości 1316,71 zł brutto. Kwota ta musi wystarczyć do utrzymania dwuosobowej rodziny. Miesięczne wydatki rodziny są przeznaczane na pokrycie kosztów zakupu energii elektrycznej, gazu oraz usług telekomunikacyjnych. Znaczące wydatki rodziny S. wynikają z potrzeby zakupu leków oraz częstych wizyt lekarskich. Wydatki te zostały wyszczególnione w pkt 11 wniosku PPF. Rodzina zapożyczyła się na potrzeby przejazdów do lekarzy na kwotę 200 zł. E. S. oraz K. S. zamieszkują we własnym domu, jednakże bez elementarnego wyposażenia w postaci łazienki czy bieżącej wody. Oprócz domu, własnością rodziny S. jest nieruchomość rolna o pow. 2,48 ha. Z tej nieruchomości E. S. uprawia jedynie 10a na własne potrzeby. W świetle powyższych okoliczności należy stwierdzić, że wnioskodawczyni nie będzie w stanie pokryć zarówno opłat i wydatków sądowych, a także i kosztów wynikających z konieczności opłacenia adwokata. Wypada podkreślić, iż znaczną cześć swych dochodów rodzina E. S. zmuszona jest przeznaczać na zakup niezbędnych lekarstw. Kwota łącznych dochodów rodziny oscyluje na poziomie wysokości wynagrodzenia minimalnego. Dochody te przy obecnym poziomie cen za usługi i dobra o charakterze podstawowym nie sposób uznać za wystarczające do pokrycia kosztów postępowania sądowego. Nie można oczekiwać od skarżącej, że będzie w stanie z tej kwoty "wykroić" na potrzeby postępowania sądowego wpis sądowy w wysokości 100 zł, jak również pozostałe opłaty i wydatki sądowe. Pomimo, że sprawa dotycząca kontroli postanowienia stwierdzającego uchybienie terminu do wniesienia odwołania nie jest sprawą zbyt skomplikowaną, to na etapie zakończenia postępowania przed WSA, możliwość weryfikowania orzeczenia sądu jest uzależniona od wniesienia skargi kasacyjnej. Ten środek odwoławczy nie może być sporządzony osobiście przez stronę, lecz wyłącznie przez adwokata lub radcę prawnego. Przez to charakter sprawy wymaga działania fachowego pełnomocnika, którego ustanowienie w sprawie jak również zlecenie napisania skargi kasacyjnej przekracza możliwości finansowe E. S. Skromne kwoty, jakie uzyskuje jej rodzina nie pozwoliłby na zweryfikowanie w toku instancji wydanych w sprawie orzeczeń WSA. Wypada w tym miejscu wyraźnie podkreślić, iż przyznanie prawa pomocy poprzez ustanowienie adwokata lub radcy prawnego, zależy wyłącznie od wykazania niemożliwości finansowych w "wynajęciu" pełnomocnika, a nie od stopnia skomplikowania sprawy. Uzależnianie prawa pomocy od innych przesłanek niż zdolność majątkowa wnoszącego o prawo pomocy, stanowiłoby naruszenie art. 246 § 1 i 2 p.p.s.a. Wobec wskazanych wyżej okoliczności zostały spełnione przez stronę przesłanki przyznania prawa pomocy, o których mowa w art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a. W analogiczny sposób sytuację majątkową strony E. S. ocenił WSA w postanowieniu z 16.03.2006 r., sygn. II SA/Rz 1114/05. Z wyżej powołanych względów orzeczono jak w sentencji niniejszego postanowienia w oparciu o przepis art. 246 § 1 pkt 1, art. 259 § 1, art. 260 p.p.s.a.