II SA/Rz 849/14

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie Piotr Godlewski po rozpoznaniu w dniu 22 stycznia 2015 r. na posiedzeniu niejawnym uzupełnionego wniosku r.pr. M. S. o przyznanie kosztów pomocy prawnej z tytułu sporządzenia opinii o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie z dnia 22 października 2014 r. sygn. akt II SA/Rz 849/14 oddalającego skargę L. T. na decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] czerwca 2014 r. Nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie robót budowlanych postanawia odmówić zmiany postanowienia referendarza sądowego z dnia 2 stycznia 2015 r. sygn. akt j.w. o odmowie przyznania r.pr. M. S. wynagrodzenia z tytułu udzielonej skarżącemu pomocy prawnej. Postanowieniem z dnia 2 stycznia 2015 r. sygn. akt j.w. referendarz sądowy WSA w Rzeszowie, po rozpoznaniu wniosku r.pr. M. S. ustanowionej w ramach prawa pomocy pełnomocnikiem skarżącego L. T., odmówił przyznania wynagrodzenia za udzieloną skarżącemu pomoc prawną, tj. sporządzenie opinii o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej. W uzasadnieniu, jako przyczynę odmowy, wskazano na brak złożenia przez pełnomocnika oświadczenia, że należne z tytułu wynagrodzenia opłaty nie zostały zapłacone w całości lub w części, podczas gdy jest ono wymagane w myśl rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu (Dz. U. z 2013 r., poz. 490). Powyższe postanowienie doręczono wskazanemu radcy prawnemu 13 stycznia 2015 r., co potwierdza zalegające w aktach sprawy zwrotne potwierdzenie jego odbioru. W dniu 15 stycznia 2015 r. w siedzibie Sądu zostało złożone pismo pełnomocnika zatytułowane jako "uzupełnienie wniosku o przyznanie wynagrodzenia", w którym ponownie wniósł o przyznanie wg norm przepisanych wynagrodzenia za sporządzenie opinii o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej, oświadczając, że nie zostało ono uiszczone przez stronę ani w całości, ani w części. Pełnomocnik jednocześnie wskazał, że w tym względzie nadal aktualne pozostaje jego oświadczenie złożone do protokołu rozprawy. Rozpoznając przedmiotowy wniosek stwierdzono, co następuje: Wskazane wyżej postanowienie referendarza sądowego z dnia 2 stycznia 2015 r. na mocy art. 259 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) – określanej dalej jako P.p.s.a., z uwagi na niewniesienie w przewidzianym do tego terminie sprzeciwu, ma skutek prawomocnego orzeczenia sądu. Ponieważ postanowienie to należy do kategorii orzeczeń niekończących postępowania w sprawie, rozpoznanie obecnie złożonego "uzupełnienia wniosku o przyznanie wynagrodzenia" następuje w trybie art. 165 tej ustawy, zgodnie z którym postanowienia niekończące postępowania w sprawie mogą być uchylane i zmieniane wskutek zmiany okoliczności sprawy, chociażby były zaskarżone, a nawet prawomocne (do zastosowania tego przepisu uprawnia regulacja art. 258 § 3 P.p.s.a., nakazująca odpowiednie stosowanie do zarządzeń i postanowień referendarza sądowego przepisów dotyczących zarządzeń przewodniczącego oraz postanowień sądu). W tym kontekście należy rozważyć, czy oświadczenie pełnomocnika ustanowionego dla strony w ramach prawa pomocy o braku opłacenia przez nią należnego mu wynagrodzenia tak w całości jak i w części, złożone w następstwie wydania postanowienia o odmowie przyznania wynagrodzenia z uwagi na brak we wniosku o jego przyznanie tego oświadczenia, wywołuje skutek w postaci przywrócenia prawa do skutecznego domagania się wynagrodzenia za wykonaną pomoc prawną. W odniesieniu do radców prawnych, zasady przyznawania wynagrodzenia z tytułu udzielonej i nieopłaconej pomocy prawnej oraz zwrotu niezbędnych i udokumentowanych wydatków reguluje w/w rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (...), które w § 16 stanowi, że wniosek o przyznanie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej powinien zawierać oświadczenie, że opłaty nie zostały zapłacone w całości lub w części. Jak zostało już wskazane w postanowieniu z dnia 2 stycznia 2015 r., _@KON@_oświadczenie to jest niezbędnym elementem wniosku o przyznanie kosztów udzielonej pomocy prawnej i w sytuacji jego braku, pełnomocnik nie może skutecznie dochodzić wynagrodzenia, mimo że pomoc prawna faktycznie została przez niego udzielona. Niezłożenie przez pełnomocnika wskazanego oświadczenia nie stanowi braku formalnego pisma lecz brak w zakresie uzasadnienia wniosku, w związku z czym jako nieuzasadniony podlega on oddaleniu, bez wzywania o jego uzupełnienie w trybie art. 49 § 1 P.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z dnia 13 sierpnia 2013 r. I OZ 684/13 stwierdził, że oświadczenie, iż opłaty z tytułu udzielenia pomocy prawnej nie zostały wypłacone w całości lub w części, jest nieodzownym elementem wniosku o przyznanie kosztów, stanowiącym przesłankę do przyjęcia, że praca pełnomocnika z urzędu nie została wynagrodzona. Brak takiego oświadczenia wywołuje skutek w postaci utraty prawa do wynagrodzenia. Wniosek o przyznanie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej pochodzi bowiem od profesjonalnego pełnomocnika, który posiadając odpowiednią wiedzę, powinien dochować należytej staranności nie tylko w sprawie swojego mocodawcy, ale także z należytą starannością winien sporządzić wniosek we własnej sprawie. Także w wyroku z dnia 21 czerwca 2006 r. II FSK 862/05 NSA wskazał, że brak przedmiotowego oświadczenia powoduje, że nie można zasądzić pełnomocnikowi wynagrodzenia za nieopłaconą pomoc prawną udzieloną stronie. Brak oświadczenia pełnomocnika wywołuje skutki materialnoprawne, polegające na utracie prawa do wynagrodzenia. W kontekście analizowanej sytuacji należy stwierdzić, że brak złożenia przez radcę prawnego w dacie rozpoznania wniosku o przyznanie wynagrodzenia oświadczenia, iż opłaty z tytułu udzielenia pomocy prawnej nie zostały zapłacone w całości lub w części, spowodował definitywną utratę prawa do wynagrodzenia z tytułu pomocy prawnej udzielonej przez niego w ramach prawa pomocy. Późniejsze od wniosku złożenie oświadczenia mogłoby odnieść skutek jedynie w sytuacji, gdy pełnomocnik dostrzegając jego brak, sam uzupełnił by go jeszcze przed rozpoznaniem wniosku o przyznanie wynagrodzenia. W związku z uwagą pełnomocnika o aktualności jego oświadczenia złożonego do protokołu rozprawy poprzedzającej wydanie wyroku przez Sąd I instancji, należy stwierdzić, że mogło się ono odnosić wyłącznie do wniosku o przyznanie wynagrodzenia za pomoc prawną już do tego czasu udzieloną, co zostało uczynione wydanym w sprawie 22 października 2014 r. wyrokiem. Wyjaśnienie w tym zakresie zawarto już w postanowieniu z dnia 2 stycznia 2015 r. i brak jest jakichkolwiek podstaw do uznania skuteczności tego oświadczenia "na przyszłość". Stosownie do powyższego, wobec braku podstaw do dokonania zmiany wcześniejszego postanowienia o odmowie przyznania pełnomocnikowi wynagrodzenia za udzieloną pomoc prawną, postanowiono jak w sentencji.