II SA/Rz 85/15

St. Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie Piotr Godlewski po rozpoznaniu w dniu 5 marca 2015 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku J. S. o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym w sprawie z jego skargi na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego [...] z dnia [...] listopada 2014 r. Nr [...] w przedmiocie wysokości opłaty za gospodarowanie nieruchomościami komunalnymi postanawia I. Zwolnić skarżącego od kosztów sądowych, II. Odmówić ustanowienia adwokata. J. S. w terminie do uiszczenia wpisu w kwocie 200 zł od wniesionej skargi, wniósł o zwolnienie od niego. W złożonym następnie w wyniku wezwania urzędowym formularzu PPF, jako zakres dochodzonego prawa pomocy wskazał zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata. Wg uzasadnienia wniosku i zawartego w nim oświadczenia, prowadzi wspólne gospodarstwo domowe wraz z żoną. Jedyne źródło ich utrzymania stanowi pobierana przez niego renta w wysokości 1382 zł brutto, żona jest osobą niepracującą. Na zakup lekarstw w związku z problemami zdrowotnymi przeznaczają 480 zł miesięcznie, pozostałe dochody na opłaty komunalne, podatki, środki czystości. Brak im wystarczających środków na wszystkie potrzebne wydatki, w tym remont uszkodzonych w czasie powodzi w 2010 i w 2013 r. budynków. Posiadany majątek obejmuje dom o pow. 123 m² wraz z nieruchomością rolną o pow. 1,68 ha (V i VI klasa gruntów). Pojazdy mechaniczne to Fiat 126p z 1979 r. Jako załączniki zostały dołączone kserokopie opakowań po lekach, skierowań do poradni specjalistycznych, faktury i paragonu za zakup lekarstw z 20 i 28 listopada 2014 r. na kwotę 135 i 14 zł, wyniku badania rtg i zaświadczenia lekarskiego. Mając powyższe na uwadze stwierdzono, co następuje: Przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej, stosownie do art. 246 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) następuje: 1) w zakresie całkowitym (zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie m.in. adwokata) – gdy osoba wnioskująca wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, 2) w zakresie częściowym – gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Ocena wniosku PPF oraz informacji w nim zawartych wskazuje na zasadność przyznania skarżącemu prawa pomocy obejmującego całość związanych ze sprawą kosztów sądowych, w tym warunkującego rozpoznanie skargi wpisu. Zwolnienie to podyktowane jest jego bieżącą sytuacją materialno – finansową, której pochodną stanowi zdolność do poniesienia kosztów postępowania związanych ze swoim udziałem w sprawie. W przypadku wnioskodawcy jest ona prawie niemożliwa, skoro nie posiada żadnych wartościowych przedmiotów majątkowych ani zasobów pieniężnych, które mogłyby stanowić źródło ich pokrycia, a pochodzące z renty dochody okazują się niewystarczające względem niezbędnych potrzeb 2 osób i praktycznie w całości przeznaczane są na zaspokojenie bieżących wydatków oraz leczenie. Uznając za zasadne zwolnienie skarżącego od kosztów sądowych, nie stwierdzono jednocześnie uzasadnionych podstaw do pozytywnego załatwienia wniosku w części dotyczącej ustanowienia adwokata. Wynika to z braku jego uzasadnienia w tym zakresie, wyjątkowego charakteru prawa pomocy i ukształtowanego w orzecznictwie sądowym oraz piśmiennictwie stanowiska, że do skutecznego ubiegania się o nie w zakresie całkowitym uprawnione są osoby ubogie (bezrobotne, bezdomne), nie posiadające jakichkolwiek środków do życia. Mimo opisanych trudności finansowych, skarżący wraz z żoną ma zaspokojone potrzeby mieszkaniowe oraz stałe źródło dochodów zaspokajających ich podstawowe potrzeby życiowe, wobec czego warunku tego nie spełnia. W kontekście udzielonych informacji, bezpośrednio rzutujących na zakres przyznawanego prawa pomocy, zwrócenia uwagi wymaga też brak wyjaśnienia przez skarżącego tak istotnych okoliczności, jak status zawodowy żony (niezależnie od tego czy osiąga dochody) oraz znacząca rozbieżność między wysokością środków przeznaczanych na leczenie wg deklaracji (480 zł) a wynikających z załączonej faktury i paragonu (ok. 150 zł). Nie sposób także pominąć faktu uzyskiwania przez niego dodatkowych dochodów ze sprzedaży złomu, co nie zostało wykazane we wniosku PPF, a niezbicie wynika z akt administracyjnych sprawy (faktury z dnia 5 lutego, 14 kwietnia, 25 maja, 18 lipca i 8 listopada 2014 r., odpowiednio na kwoty 117, 310, 816, 132 i 168 zł). W opisanej sytuacji zwolnienie od kosztów sądowych jawi się więc jako najbardziej adekwatne do wykazanych przez skarżącego okoliczności i w wystarczającym stopniu zabezpieczające jego prawa. Odmowa ustanowienia adwokata – inaczej niż w przypadku odmowy zwolnienia od kosztów sądowych - w żaden sposób nie ograniczy go w dostępie do sądu i nie zamknie mu drogi do merytorycznego rozpoznania skargi, gdyż brak jest wymogu reprezentowania stron w postępowaniu sądowoadministracyjnym przez fachowych pełnomocników (wymóg adwokacko – radcowski dotyczy jedynie sporządzenia niektórych środków zaskarżenia, która to potrzeba na obecnym etapie postępowania nie zachodzi). Sąd bierze także z urzędu pod uwagę wszelkie uchybienia w postępowaniu przed organami administracji, z mocy przepisów prawa ciąży też na nim powinność udzielania stronom występującym bez fachowego pełnomocnika potrzebnych wskazówek co do czynności procesowych, ich skutków i skutków zaniedbań, co dodatkowo zabezpiecza ich prawa. Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 246 § 1 w związku z art. 245 § 2 i 3 oraz art. 258 § 2 pkt 7 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzeczono jak w sentencji postanowienia.