II SA/Rz 850/07

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący WSA Jolanta Ewa Wojtyna /spr./ Sędziowie NSA Stanisław Śliwa NSA Małgorzata Wolska Protokolant sekr. sąd. Anna Mazurek-Ferenc po rozpoznaniu w Wydziale II Ogólno-Administracyjnym na rozprawie w dniu 19 marca 2008 r. sprawy ze skargi J. R. na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] września 2007 r. nr [...] w przedmiocie udzielenia pozwolenia na użytkowanie I. uchyla zaskarżoną decyzję; II. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się niniejszego wyroku. Decyzją z dnia [...] kwietnia 2007r. znak: [...] Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego udzielił pozwolenia na użytkowanie murowanego budynku garażowego i murowanej wiaty, usytuowanych na działce nr ewid. 188/3 w miejscowości T. powołując w podstawie prawnej art. 42 ustawy z dnia 24 października 1974r. Prawo budowlane (Dz. U. Nr 38, poz. 229), art. 103 ust. 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994r. Prawo budowlane (Dz. U. z 2006r. Nr 156, poz. 1118 ze zm.) oraz art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. Nr 98, poz. 1071 ze zm.), zwanej dalej k.p.a. Organ wskazał, iż w związku z wnioskiem J. R., w dniu 4 listopada 2004r. zostało wszczęte postępowanie administracyjne w sprawie wybudowania bez pozwolenia na budowę murowanego budynku garażowego i wiaty na działce nr ewid. 188/3 w miejscowości T. Po przeprowadzeniu rozpraw administracyjnych i oględzin organ ustalił podany niżej stan faktyczny. Na działce nr ewid. 188/3 położonej w miejscowości T. wybudowane zostały w latach 80 tych XX wieku - niezgodnie z przepisami obowiązującymi w czasie ich budowy - murowany budynek garażowy kryty eternitem falistym i murowana wiata kryta blachą fałdową o wymiarach w rzucie poziomym 5,07m x 13,80m. Ściany murowane są z cegły silikatowej na zaprawie cementowo-wapiennej. Ściany przyziemia garażu mają grubość 25cm a poddasza 12cm. Ściany osłonowe wiaty, stanowiące wypełnienie pomiędzy słupami o wymiarach 25 x 25cm, mają grubość 12cm. W budynku garażu nad parterem wykonano strop odcinkowy na dwuetatownikach. Wiata od strony podwórza H. i G. C. jest bez ściany, natomiast garaż posiada dwie bramy wjazdowe do pomieszczeń garażowych oraz jedne drzwi do wydzielonego w garażu pomieszczenia gospodarczego. Ściana garażu i wiaty od strony działki nr 188/4 będącej własnością p.H. jest ścianą pełną. Odległość przedmiotowych obiektów od przybudówki murowanej przy budynku inwentarsko – składowym, usytuowanej na posesji H. i G. C. wynosi 4,35m. Obiekty te są usytuowane w odległości 1,80m do 2,65m od ogrodzenia od strony działki nr 188/4. Analiza zdjęć fotograficznych elewacji przedmiotowych obiektów wskazuje, iż pomieszczenia garażowe nie mają zapewnionej wentylacji naturalnej nawiewno – wywiewnej. Właściciele wskazanej nieruchomości nie przedłożyli żadnej dokumentacji związanej z budową znajdujących się na tej nieruchomości obiektów. Dokumenty te nie zostały także znalezione w archiwum zakładowym Urzędu Gminy w R. ani w archiwum zakładowym Starostwa Powiatowego. W związku z powyższym organ przyjął, że murowany budynek garażowy i murowana wiata kryta blachą fałdową zlokalizowane na działce nr 188/3 w T. zostały wybudowane bez pozwolenia na budowę, pod rządami ustawy z dnia 24 października 1974r. Prawo budowlane. Zgodnie z MPO Zagospodarowania Przestrzennego Gminy R. (zatwierdzonym uchwałą Gminnej Rady Narodowej w R. dnia [...].04.1989r. nr [...] oraz uznanym za aktualny mocą uchwały Rady Gminy R. z dnia [...].07.1993r. nr [...]) nieruchomość H. i G. C. zlokalizowana jest na terenie o symbolu 27 MRJ, co oznacza: "Teren budownictwa zagrodowego z dopuszczeniem budownictwa jednorodzinnego. Obecnie teren w różnym stopniu zainwestowania i różnym stanie technicznym obiektów kubaturowych. Dopuszcza się lokalizację nowych siedlisk, wymianę i rozbudowę substancji kubaturowej oraz wszelkie remonty". Organ wskazał, że w okresie budowy przedmiotowych obiektów obowiązywało Rozporządzenie Ministra Administracji, Gospodarki Terenowej i Ochrony Środowiska z dnia 3 lipca 1980r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki (Dz. U. Nr 17, poz. 62). Zgodnie z § 158 ust. 1 tegoż Rozporządzenia pomieszczenie garażu indywidualnego lub zbiorowego do trzech stanowisk powinno mieć wentylację naturalną nawiewno – wywiewną z kanałami wywiewnymi, wyprowadzonymi na dach budynku lub na dach wyższego budynku, jeżeli garaż jest do niego przybudowany albo wybudowany. Otwory nawiewne powinny być umieszczone w dolnej części wrót lub ściany zewnętrznej. Następnie organ przytoczył treść art. 103 ust. 2 ustawy Prawo budowlane, stosownie do którego przepisu art. 48 nie stosuje się do obiektów, których budowa została zakończona przed wejściem w życie ustawy lub w stosunku do których przed tym dniem zostało wszczęte postępowanie administracyjne; do obiektów tych stosuje się przepisy dotychczasowe, tj. ustawę Prawo budowlane z 24 października 1974r. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego zwrócił również uwagę na brzmienie przepisów art. 37 ust. 1 oraz art. 40 Prawa budowlanego z 1974r., stwierdzając jednocześnie, że okoliczności określone w pierwszym z powołanych przepisów nie zachodzą w niniejszej sprawie, dlatego też swoją decyzją z dnia [...] stycznia 2006r. znak: [...] nakazał H. i G. C. wykonanie wentylacji naturalnej nawiewno – wywiewnej w każdym pomieszczeniu garażowym murowanego budynku garażowego celem doprowadzenia do stanu zgodnego z przepisami. Wyżej wymienieni wywiązali się z powyższego obowiązku, co stwierdzono podczas oględzin. W związku z powyższym organ I instancji przyjął, że wykonanie wskazanych robót budowlanych spowodowało, że murowany budynek garażowy i murowana wiata spełniają przepisy obowiązujące w okresie ich budowy oraz nie powodują pogorszenia warunków zdrowotnych i użytkowych dla otoczenia. Tym samym zostały spełnione przesłanki do udzielenia pozwolenia na użytkowanie tych obiektów. Decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] kwietnia 2007r. zakwestionował J. R. składając od niej odwołanie, w którym podkreślił, że wskazane w zaskarżonym rozstrzygnięciu obiekty były użytkowane od samego początku ich powstania, co nie spełnia wymogu z art. 41 ustawy z dnia 24 października 1974r. Prawo budowlane, stosownie do którego inwestor, właściciel lub zarządca może przystąpić do użytkowania obiektu budowlanego dopiero po uzyskaniu pozwolenia na użytkowanie wydanego przez właściwy organ administracji państwowej. Podniósł, iż przedmiotowe obiekty nie spełniają warunków wynikających z przepisów przeciwpożarowych. Odwołujący się wskazał także, iż nie zostały wykonane wentylacje grawitacyjne w każdym z pomieszczeń garażowych celem doprowadzenia do stanu zgodnego z przepisami. Decyzją wydaną w dniu [...] września 2007r. znak:[...], na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego utrzymał w mocy zaskarżone rozstrzygnięcie. W jego uzasadnieniu organ podkreślił, że z uwagi na fakt, iż budowa obiektów, których dotyczy sprawa miała miejsce w latach 80 – tych XX wieku, postępowanie prowadzone było na podstawie przepisów ustawy Prawo budowlane z dnia 24 października 1974r., które przewidywały możliwość legalizacji samowolnie wybudowanego obiektu, jeżeli nie zachodzą przesłanki do wydania nakazu jego rozbiórki zgodnie z art. 37 ust. 1 w/w ustawy. Przepis ten nakazywał przymusową rozbiórkę samowolnie wzniesionego obiektu znajdującego się na terenie, który zgodnie z przepisami o planowaniu przestrzennym nie jest przeznaczony pod zabudowę albo też przeznaczony jest pod innego rodzaju zabudowę. Wobec ustaleń organu I instancji, iż zgodnie z MPO Zagospodarowania Przestrzennego Gminy R. obszar, na którym znajduje się działka nr 188/3 stanowiąca własność H. i G. C. to teren budownictwa zagrodowego z dopuszczeniem budownictwa jednorodzinnego oraz lokalizacji nowych siedlisk, wymiany, rozbudowy substancji kubaturowej oraz wszelkich remontów, przyjęto, że nie zachodzą przesłanki z art. 37 ust. 1 Prawa budowlanego z 1974r., tj. brak podstaw do wydania nakazy rozbiórki. PWINB zwrócił uwagę, iż po wykonaniu przez H. i G. C. czynności nakazanych w decyzji PINB z dnia [...] stycznia 2006r. budowa przedmiotowych obiektów nie powoduje niebezpieczeństwa dla ludzi lub mienia oraz niedopuszczalnego pogorszenia warunków zdrowotnych lub użytkowych dla otoczenia i nie narusza obowiązujących w czasie budowy przepisów Rozporządzenia z dnia 3 lipca 1980r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki. Organ II instancji wskazał także, iż usytuowanie przedmiotowych obiektów w odległości 4,35m od przybudówki murowanej posiadającej ścianę pełną bez otworów nie narusza § 14 Rozporządzenia z dnia 3 lipca 1980r., który przewiduje minimalną odległość 8m od budynków inwentarskich, stodół, suszarni i podobnych budynków gospodarczych, nie zabezpieczonych ścianą oddzielenia pożarowego. Od strony działki nr 188/4 garaż i wiata posiadają ściany pełne bez otworów, zaś działka nr 188/4 w pobliżu ich usytuowania jest niezabudowana. J. R. zaskarżył decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego do tut. Sądu, powtarzając argumentacje przedstawioną uprzednio w odwołaniu od decyzji wydanej w I instancji. Odpowiadając na skargę, organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie i podtrzymał swoje stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Stosownie do przepisu art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 roku – Prawo o ustroju sądów administracyjnych / Dz. U. nr 153 poz. 1269 z 2002 roku / sądy te sprawują w zakresie swej działalności kontrolę pod względem zgodności z prawem jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Zakres tej kontroli wyznacza przepis art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi / Dz. U. Nr 153 poz.1270 z 2002 roku / zwanej dalej P.p.s.a. Zgodnie z tym przepisem sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc przy tym związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszeń prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy , których dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne do końcowego jej załatwienia. W myśl przepisu art. 145 P.p.s.a. Sąd obowiązany jest do uchylenia decyzji lub stwierdzenia jej nieważności ewentualnie niezgodności z prawem, gdy dotknięta jest naruszeniem prawa w sposób dający podstawę do wznowienia postępowania, innym naruszeniem przepisów postępowania, jeżeli mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy lub jeśli zachodzą przyczyny określone w przepisie art. 156 k.p.a. lub innych przepisach. Zaskarżona decyzja dotyczy pozwolenia na użytkowanie garażu i murowanej wiaty. Postępowanie administracyjne wykazało, że obiekty te zostały wybudowane w latach 80 bez pozwolenia na budowę. Zgodnie z przepisem art. 103 ust.2 ustawy z 7 lipca 1994 roku Prawo budowlane, do obiektów , których budowa została zakończona przed dniem wejścia w życie ustawy /1stycznia 1995/, stosuje się przepisy dotychczasowe, tj przepisy ustawy Prawo budowlane z 24 pażdziernika 1974 roku/ Dz. U. Nr 38 poz. 229 ze zm./zwanej dalej ustawą, która w określonych wypadkach dopuszcza legalizację samowoli budowlanej, ustanawiając szczególny tryb uzyskania pozwolenia na użytkowanie obiektu budowlanego. Taka legalizacja nastąpić mogła jedynie po wykluczeniu przesłanek przymusowej rozbiórki określonych w art. 37 ust.1 ustawy. Stosownie do tego przepisu przymusowa rozbiórka obiektu budowlanego wybudowanego pod rządami tego prawa z naruszeniem przepisów obowiązujących w okresie budowy musiała być orzeczona w razie stwierdzenia, że sporny obiekt, lub jego część : - znajduje się na terenie, który zgodnie przepisami o planowaniu przestrzennym nie jest przeznaczony pod zabudowę lub innego rodzaju zabudowę, -powoduje niebezpieczeństwo dla ludzi lub mienia albo niedopuszczalne pogorszenie warunków zdrowotnych lub użytkowych dla otoczenia. Istniała też możliwość wydania decyzji o przymusowej rozbiórce obiektu budowlanego / lub jego części / w razie uznania przez organ istnienia innych ważnych przyczyn poza wyżej wymienionymi / art.37 ust.2/. W przedmiotowej sprawie organy nadzoru budowlanego ustaliły, że brak jest podstaw do orzeczenia przymusowej rozbiórki na podstawie przepisu art.37 i uznały że istnieje możliwość legalizacji samowolnie wybudowanych obiektów na podstawie art. 40. Stosownie do tego przepisu, w wypadku wybudowania obiektu budowlanego niezgodnie z przepisami , jeżeli nie zachodzą okoliczności określone w art. 37, właściwy organ administracji państwowej wydaje inwestorowi / właścicielowi, zarządcy / decyzję nakazującą wykonanie w oznaczonym terminie określonych czynności, niezbędnych do doprowadzenia obiektu budowlanego do stanu zgodnego z przepisami. Inwestor ,co do którego wydano przewidziany w art. 40 nakaz wykonania zmian lub przeróbek , mógł przystąpić do użytkowania obiektu budowlanego po uzyskaniu pozwolenia w tym zakresie / art. 42 ust.1 /.Decyzją z dnia [...] stycznia 2006 roku [...], na podstawie art. 40 nałożono na skarżących czynności legalizacyjne przez wykonanie wentylacji naturalnej nawiewno – wywiewnej w przedmiotowych obiektach. Inwestorzy wykonali nakazane czynności, co potwierdza notatka służbowa z 25 maja 2006 r. oraz protokół oględzin z 16 pażdziernika 2006 roku . W ocenie Sądu potwierdzenie wykonania czynności nakazanych decyzją nie jest równoznaczne ze stwierdzeniem zdolności do użytku wykonanego obiektu. Organy budowlane pominęły przepis art.42 ust.3 prawa budowlanego 1974 roku, zgodnie z którym podstawą do wydania pozwolenia na użytkowanie obiektu budowlanego jest stwierdzenie zdatności do użytku wykonanego obiektu. Organy nie poczyniły żadnych ustaleń co do stanu technicznego przedmiotowych obiektów, a dopiero takie ustalenia mogły być podstawą wydania decyzji dopuszczającej obiekt do użytkowania. W postępowaniu ponownym organ dokona ustaleń mających na celu stwierdzenie, czy nakazane prace wykonane zostały w sposób zgodny z zasadami sztuki budowlanej i czy po ich wykonaniu stan techniczny budynku spełnia wymagania wynikające z przepisów prawa, w szczególności – czy obiekt jest zdolny do użytku. Mając na uwadze przytoczone względy, Sąd uchylił zaskarżoną decyzję w oparciu o przepis art. 145 § 1 pkt. 1 lit.a i c P.p.s.a. Z uwagi na charakter zaskarżonej decyzji Sąd stwierdził, że nie podlega ona wykonaniu do czasu uprawomocnienia się wyroku / art.152 P.p.s.a /.