II SA/Rz 851/08

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie Piotr Godlewski po rozpoznaniu w dniu 7 stycznia 2009 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku K. K. o częściowe zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] września 2008 r. Nr [...] w przedmiocie ustalenia środowiskowych uwarunkowań zgody na realizację przedsięwzięcia postanawia odmówić przyznania skarżącej prawa pomocy obejmującego częściowe zwolnienie od kosztów sądowych. K. K. wezwana do uiszczenia wpisu w kwocie 200 zł. od wniesionej przez siebie skargi na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] września 2008 r. Nr [...], w terminie do jego opłacenia wnioskiem o przyznanie prawa pomocy złożonym na obowiązującym w postępowaniu sądowoadministracyjnym formularzu PPF zwróciła się o częściowe zwolnienie od kosztów sądowych. W jego uzasadnieniu powołała się na trudną sytuację materialną swojej rodziny wynikającą z ponoszonych przez nią wydatków na leczenie (zakup lekarstw), koszty dojazdu męża do pracy, utrzymania uczącego się w szkole średniej syna oraz wymagającego stałych remontów domu; wg danych zawartych w dalszej części wniosku wydatki na zakup leków ponosi także jej mąż (orzeczona niepełnosprawność), a na dojazdy do szkoły i zakup pomocy naukowych syn. Wykazany przez skarżącą majątek obejmuje dom o pow. 98 m², a na dochody w łącznej wysokości 3148,15 zł. brutto składa się zasiłek przedemerytalny wnioskodawczyni (686,39 zł.) oraz wynagrodzenie za pracę jej męża (2463,76 zł.) Rozpoznając złożony wniosek stwierdzono, co następuje: Zwolnienie od kosztów sądowych, zarówno w całości jak i w części, wchodzi w zakres częściowego prawa pomocy, którego przyznanie osobie fizycznej uzależnione jest od wykazania braku możliwości poniesienia pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny – art. 245 § 3 w/z z art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) – określanej dalej jako P.p.s.a; koszty sądowe obejmują opłaty sądowe: wpis i opłatę kancelaryjną oraz zwrot wydatków. Stosownie do powyższego przyznanie prawa pomocy podyktowane jest przede wszystkim oceną możliwości finansowych osoby wnioskującej, dokonywanej z uwzględnieniem sytuacji majątkowej oraz dochodów i wydatków jej oraz osób, z którymi pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym. Ocena możliwości poniesienia przez K. K. związanych ze sprawą kosztów sądowych dokonana na podstawie zawartych we wniosku informacji nie wykazuje związanego z tym zagrożenia dla jej i rodziny koniecznego utrzymania. Skarżąca mimo powoływania się na trudną sytuację materialną i ponoszone wydatki nie wyjaśniła dokładnie, z jakim uszczerbkiem w tym utrzymaniu wiązałoby się dla nich opłacenie kosztów sądowych i jakich uzasadnionych potrzeb nie mogliby przez to zaspokoić. Wyraźnego podkreślenia wymaga przy tym, iż przez potrzeby te należy rozumieć rzeczywiście konieczne wydatki (niezbędne koszty zakupu żywności, leczenia i utrzymania domu), a nie ogół normalnie ponoszonych. Oprócz wpisu od skargi w kwocie 200 zł. (jego opłacenie warunkuje nadanie jej dalszego biegu i merytoryczne rozpoznanie) do najbardziej prawdopodobnych kosztów sądowych które mogą (nie muszą) wystąpić w sprawie należy w przypadku oddalenia skargi opłata kancelaryjna od wniosku o sporządzenie i doręczenie uzasadnienia wyroku i wpis od skargi kasacyjnej w przypadku jej wnoszenia; obydwie w wysokości 100 zł. Zasadniczym punktem odniesienia dla oceny możliwości ich poniesienia jest w przypadku K. K. analiza uzyskiwanych przez nią i męża dochodów oraz ponoszonych przez nich wydatków. Mimo że wydatki zostały określone tylko co do ich rodzaju (na leczenie, dojazdy do pracy i szkoły, utrzymanie syna, remonty) a nie kwotowo, należy stwierdzić, iż nawet doliczenie kosztów zakupu żywności dla 3 osób i niezbędnego utrzymania stosunkowo niedużego domu (opłaty) nie pozbawi jej możliwości poniesienia całości kosztów sądowych. Nie są to kwoty wysokie, mają charakter jednorazowy, a ponadto jako związane z konkretnym etapem postępowania sądowego są rozłożone w czasie. Powoduje to, iż przy stałych miesięcznych dochodach, które nie są też najniższe (3148 zł. brutto, co będzie stanowiło ok. 2250 zł. netto) opłacenie tych kosztów nie będzie stanowiło nadmiernego obciążenia dla domowego budżety wnioskodawczyni i nie spowoduje uszczerbku dla koniecznego utrzymania jej i członków rodziny pozostających z nią we wspólnym gospodarstwie domowym. Jak zostało to już wspomniane wyżej, wszystkie wydatki którym nie można przypisać cechy niezbędności (łącznie z wykraczającymi poza wymagane minimum wydatkami za zaspokojenie podstawowych potrzeb życiowych) należy uznać za potencjalne źródła umożliwiające skarżącej wygospodarowanie potrzebnych środków finansowych (oprócz samego ograniczenia ponoszonych wydatków można się ich też doszukiwać w wydatkach remontowych, którym co do zasady nie można przypisać miana koniecznych). Pośrednio możliwości poczynienia przez skarżącą stosownych oszczędności dowodzi chociażby sam zakres złożonego wniosku, którym dochodzi ona częściowego zwolnienia od kosztów sądowych (w pewnej części – wg własnego przekonania – jest więc zdolna do poniesienia tych kosztów). Opisane okoliczności nie dają więc podstaw do nawet częściowego wyłączenia z zastosowania wobec K. K. wynikającego z art. 199 P.p.s.a. obowiązku ponoszenia kosztów postępowania związanych ze swym udziałem w sprawie. Przepis ten dotyczy wszystkich osób posiadających jakiekolwiek środki majątkowe i dochody, a więc także skarżącej; oprócz stałych dochodów ma ona wraz z rodziną zaspokojone potrzeby mieszkaniowe (jest właścicielką domu). Uwzględnienie jej wniosku wiązałoby się zatem w tej sytuacji z nadużyciem instytucji prawa pomocy, które z racji finansowania ze środków publicznych (Skarbu Państwa) poddane jest szczególnym wymaganiom. Ubocznie należy zwrócić uwagę na treść art. 200 P.p.s.a., zgodnie z którym w przypadku uwzględnienia wniesionej skargi przez sąd pierwszej instancji skarżącej będzie przysługiwał od organu, który wydał zaskarżony akt zwrot kosztów postępowania niezbędnych do celowego dochodzenia swoich praw. Skoro zatem K. K. nie wykazała spełnienia przesłanki do przyznania jej prawa pomocy w zakresie objętym złożonym wnioskiem, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 w związku z art. 245 § 3 i 4 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzeczono jak w sentencji postanowienia.