II SA/Rz 853/07

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie Referendarz sądowy Piotr Godlewski po rozpoznaniu w dniu 23 maja 2008 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku B. I. o przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym w sprawie ze skargi na decyzję Wojewody z dnia [...] sierpnia 2007 r. Nr [...] w przedmiocie wymeldowania z pobytu stałego postanawia odmówić przyznania prawa pomocy w postaci zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia adwokata. B. I. wnioskiem o przyznanie prawa pomocy z dnia 9 kwietnia 2008 r. zwrócił się o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata wskazując w jego uzasadnieniu, iż jest osobą bezrobotną (bez zasiłku z tego tytułu), niepełnosprawną, leczącą się neurologicznie, ortopedycznie i laryngologicznie, żyjącą w ubóstwie. Jego warunki materialne nie pozwalają mu na pokrycie kosztów, zaś adwokat jest mu niezbędny z uwagi na związany ze stanem zdrowia brak możliwości samodzielnego prowadzenia sprawy. Z zawartego we wniosku oświadczenia skarżącego wynikało jedynie, iż zamieszkuje sam w niewykończonym domu (zabudowa szeregowa) o pow. 119 m² oraz że ciąży na nim zobowiązanie alimentacyjne względem 2 dzieci w wieku 17 i 19 lat. Ponieważ oświadczenie to okazało się niewystarczające do oceny rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych skarżącego, został on wezwany do jego uzupełnienia poprzez złożenie w terminie 7 dni od dnia otrzymania wezwania dodatkowego oświadczenia obejmującego: a) określenie średniej wysokości ponoszonych w ciągu miesiąca wydatków związanych z utrzymaniem: - siebie (zakup żywności, odzieży, koszty leczenia itp.), - domu (opłaty za energię elektr., gaz, wodę itp.), b) wskazanie wysokości płaconych na rzecz dzieci alimentów, c) wskazanie źródeł pokrycia wydatków o których mowa w pkt a i b wobec zawartego we wniosku PPF oświadczenia o braku jakichkolwiek dochodów, d) wykazanie posiadanych przez siebie pojazdów mechanicznych (marka, rok prod.), e) korzystanie ze wsparcia pomocy społecznej (jeżeli tak, to w jakiej formie i wysokości). Mimo upływu wyznaczonego terminu (ostatnim jego dniem był 12 maja 2008 r.) i wskazanego w wezwaniu rygoru rozpoznania wniosku wyłącznie w oparciu o informacje zawarte w aktach sprawy - formularzu PPF, nie zostało ono przez skarżącego wykonane. W związku z powyższym stwierdzono, co następuje: Zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie zastępcy prawnego w osobie m.in. adwokata wiąże się z przyznaniem całkowitego prawa pomocy, co w przypadku osoby fizycznej związane jest z obowiązkiem wykazania przez nią braku możliwości poniesienia jakichkolwiek kosztów postępowania – art. 245 § 2 w/z z art. 246 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) – określanej dalej jako P.p.s.a. Wynika z tego jednoznacznie, iż kryterium finansowe (majątkowe) jest jedynym, na podstawie którego ocenia się zdolność do poniesienia kosztów postępowania oraz że to właśnie osobę wnioskującą obciąża wykazanie, iż spełnia ona przesłankę do przyznania prawa pomocy (dot. to również przyznania częściowego prawa pomocy). B. I. warunku tego nie spełnił, bowiem nie złożył dodatkowego oświadczenia w zakresie określonym w skierowanym do niego wezwaniu, zaś informacje ograniczone do samej treści formularza PPF nie dają samodzielnych podstaw do uwzględnienia wniosku. Mimo iż stwarzają one pozór spełniania przez skarżącego niezbędnych warunków do przyznania mu prawa pomocy (bezrobocie, niepełnosprawność, wymagający leczenia zły stan zdrowia, skromne warunki materialne, konieczność płacenia alimentów), to zastanawiająca jest przede wszystkim okoliczność, z jakiego źródła skarżący pokrywa wszystkie wydatki związane ze swoim utrzymaniem wobec niewykazania żadnych źródeł dochodów. Ujawnienie tych źródeł i wysokości dochodów wraz z jednoczesnym określeniem średniej wysokości miesięcznych wydatków jakie przeznacza on w szczególności na zakup żywności, odzieży, leczenie, opłaty związane z utrzymanie domu oraz alimenty pozwoliłoby dokonać wiarygodnej oceny rzeczywistej sytuacji majątkowej B. I. i związanych z tym jego możliwości płatniczych. Nie budzi bowiem żadnych wątpliwości to, że jakimiś środkami finansowymi musi on faktycznie dysponować, aby zaspokoić w/w potrzeby. Nie bez znaczenia w tym zakresie pozostawało także ustalenie, czy i w jakim zakresie wnioskodawca korzysta z ewentualnego wsparcia pomocy społecznej oraz czy oprócz domu dysponuje innymi składnikami majątku (w analizowanym przypadku obejmowało to wykazanie posiadanych przez niego pojazdów mechanicznych). Skoro zatem to na osobie wnioskującej spoczywa obowiązek wykazania, że kwalifikuje się ona do przyznania jej prawa pomocy, a skarżący świadomie – mimo skierowanego do niego wezwania - uchyla się od jego spełnienia, tym samym nie może liczyć na jego pozytywne rozpatrzenie. W tych okolicznościach przyznanie prawa pomocy prowadziłoby do nadużycia tej instytucji, która z racji finansowania ze środków publicznych poddana jest szczególnym wymaganiom i ma zastosowanie do sytuacji wyjątkowych (wynikającą z art. 199 P.p.s.a. zasadą jest ponoszenie przez strony kosztów postępowania związanych ze swoim udziałem w sprawie). Stąd konieczność dokonania dokładnego rozeznania stanu rodzinnego, majątkowego i dochodów wnioskodawcy. Brak informacji w tym zakresie nie pozwala na uznanie zasadności wniosku zarówno co do jego całości (zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata), jak i jakiejkolwiek części. Poddaje tym samym w wątpliwość wiarygodność już złożonego we wniosku PPF oświadczenia oraz samego uzasadnienia tego wniosku. Takie rozstrzygnięcie znajduje oparcie w postanowieniu Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 8 listopada 2006 r. sygn. akt II OZ 1112/2006 i II OZ 1113/2006 w myśl którego jeżeli sąd na podstawie art. 255 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi zażądał dodatkowych dokumentów dotyczących stanu majątkowego, rodzinnego lub dochodów strony, to niezłożenie takich dowodów (...) może oznaczać, że strona nie wykazała podstaw do przyznania jej prawa pomocy i uzasadniać oddalenie wniosku (ma to analogiczne zastosowanie do niezłożenia dodatkowego oświadczenia). Ubocznie należy podkreślić, iż odmowa przyznania skarżącemu prawa pomocy pozostaje bez znaczenia dla dokonanego postanowieniem z dnia 15 kwietnia 2008 r. odrzucenia jego skargi przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie z powodu jej nieopłacenia (brak uiszczenia wpisu), mimo że wniosek o przyznanie prawa pomocy został złożony w siedzibie Sądu 9 kwietnia 2008 r. Powyższe wynika z tego, iż poprzednio złożony przez skarżącego wniosek o przyznanie prawa pomocy zarządzeniem z dnia 15 stycznia 2008 r. został pozostawiony bez rozpoznania (wnioskodawca nie zachował wymogu jego złożenia - mimo wezwania - na formularzu PPF), a termin do uiszczenia wpisu wynikający z faktu doręczenia mu następnie wezwania do jego opłacenia minął już 25 marca 2008 r. Skoro zatem skarżący nie wykazał spełnienia przesłanki do przyznania mu prawa pomocy, z powołanych wyżej względów na podstawie art. 246 § 1 w związku z art. 245 § 2 i 3 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzeczono jak w sentencji postanowienia.