II SA/Rz 853/11

z dnia 10 stycznia 2012 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie: Przewodniczący - Sędzia WSA Robert Sawuła po rozpoznaniu w dniu 10 stycznia 2012 r. w Rzeszowie na posiedzeniu niejawnym w sprawie ze skargi J.S. i H.S. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia 21 czerwca 2011 r., nr [...] w przedmiocie zawieszenia postępowania administracyjnego wniosku J.S. o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym - p o s t a n a w i a - odmówić przyznania prawa pomocy w żądanym zakresie. Skarżący J.S. wystąpił z wnioskiem o przyznanie prawa pomocy przez zwolnienie od kosztów sądowych w całości oraz ustanowienie adwokata. Postanowieniem z dnia 29 listopada 2011 r. referendarz sądowy odmówił wnioskodawcy prawa pomocy w żądanym zakresie. Od orzeczenia tego w ustawowym terminie sprzeciw złożył J.S. Z danych zawartych w druku PPF wynika, że jest emerytem i jego dochód z tytułu pobieranej emerytury to kwota 1360,73zł. Z tej kwoty wydatkuje na własne utrzymanie, lekarstwa, utrzymanie domu o powierzchni 123 m2, samochodu, spłatę zadłużenia pożyczkowego. W 2010 r. doznał szkód na skutek powodzi, a na niezbędne remonty nie posiada dostatecznych środków. Gospodarstwo rolne o powierzchni 1,68ha nie przynosi dochodu, nie posiada również oszczędności. Wskazuje, że jest osobą niepełnosprawną i przedkłada na dowód kopię orzeczenia o stopniu niepełnosprawności, ma trudności z poruszaniem się. Gospodarstwo domowe prowadzi wspólnie z żoną H.S., żyją biednie i skromnie, nie mogą znaleźć zatrudnienia. W odpowiedzi na wezwanie do wykazania swojej rzeczywistej sytuacji majątkowej przez nadesłanie wyciągu z posiadanych rachunków bankowych swoich i pozostałych członków rodziny, określenie miesięcznych kosztów utrzymania samochodu osobowego, wyjaśnienie czy otrzymuje dopłaty do posiadanych gruntów rolnych i w jakiej wysokości, nadesłanie zeznań podatkowych skarżącego i jego małżonki za ostatnie dwa lata kalendarzowe, udokumentowanie za pomocą kopii faktur i rachunków wysokości opłat związanych z prowadzeniem gospodarstwa domowego oraz udokumentowanie wysokości zobowiązań pożyczkowych, wyjaśnienie czy członkowie rodziny korzystają ze świadczeń z pomocy społecznej wnioskodawca wyjaśnił, że ponoszone wydatki na energię elektryczną wyniosły w październiku 200 zł i jest obowiązany dopłacić jeszcze kwotę 70 zł, za listopad natomiast kwotę 304,43zł, za wywóz nieczystości w październiku 26,06zł, pożyczka bankowa w kwocie 107,94zł za październik, przy czym cała rata wynosi 671zł. Wydatki na samochód to kwota około 280 zł miesięcznie. Nie pobiera dopłat do gruntów, nie korzysta z pomocy społecznej. Wnioskodawca nie nadesłał jednak żądanych dokumentów: zeznań podatkowych, wyciągów z rachunków bankowych, kopii faktur i rachunków. Wojewódzki Sad Administracyjny zważył, co następuje. Zgodnie z art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. nr 153, poz. 1270, ze zm.; dalej: "p.p.s.a.") w razie skutecznego wniesienia sprzeciwu postanowienie referendarza w przedmiocie prawa pomocy traci moc. Sąd rozpoznaje wniosek na nowo. Skarżący ubiega się o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym, co wynika z treści wniosku. Przepisy art. 246 §1 p.p.s.a. zawierają przesłanki przyznania prawa pomocy. W zakresie całkowitym nastąpić może tylko, gdy wnioskodawca wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. W zakresie częściowym natomiast gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Norma zawarta w art. 255 p.ps.a. pozwala, jeżeli oświadczenie strony zawarte we wniosku okaże się niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości na skierowanie do wnioskodawcy, wezwać stronę do przedłożenia dodatkowego oświadczenia lub przedłożenia dokumentów źródłowych dotyczących jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego. Prawo pomocy jest instytucją polegającą na dofinansowaniu osób o bardzo niskich lub zerowych dochodach, w celu zapewnienia im dostępu do sądu. Zasadą wynikającą z art. 199 p.p.s.a. jest bowiem odpłatność postępowania sądowego w zakresie udziału danej osoby w tym postępowaniu. Wyjściem naprzeciw trudnościom majątkowym pokrycia kosztów sądowych jest instytucja prawa pomocy. Przez nią ustawodawca zezwala na odstąpienie od ogólnej zasady odpłatności postępowania, co jednak wymaga szczególnie wnikliwej oceny składanych wniosków i uzasadnień w nich zawartych, a także odniesienia tego do rzeczywistych kosztów danego postępowania. Przyznane zwolnienie jest bowiem finansowane ze środków publicznych co oznacza, że składa się na nie całe społeczeństwo. Dlatego też strona powinna podjąć wpierw starania o poczynienie oszczędności we własnych wydatkach do granic zabezpieczenia koniecznych kosztów utrzymania siebie i rodziny, w szczególności jeżeli jest świadoma uczestnictwa w postępowaniu przed sądem, w tym gdy sama go inicjuje, a dopiero gdyby nie było to możliwe albo w pełni efektywne zwrócić się o pomoc do państwa. Przepisy z zakresu prawa pomocy ciężar wykazania złego stanu majątkowego zainteresowanego nakłada na wnioskodawcę, a przepis art. 255 p.p.s.a. wymaga od wnioskodawcy współdziałania z sądem rozpatrującym jego wniosek. Na wezwanie winien on przedłożyć żądane dokumenty i wyjaśnienia, aby w sposób wiarygodny dla sądu wykazać swój rzeczywisty, a nie tylko deklarowany stan majątkowy. Bezzasadne uchylanie się od tego współdziałania obciążą wnioskodawcę w ten sposób, że jeżeli inne dostarczone dowody nie są na tyle przekonywujące, aby przyznać prawo pomocy, Sąd odmawia jego przyznania. Wysokość wpisu od skargi w niniejszym postępowaniu wynosi 100zł. Jest to jedyny wydatek, który należy ponieść w celu nadania sprawie prawidłowego biegu. O zabezpieczenie tej nieznacznej kwoty skarżący powinien podjąć stosowne starania w odpowiednim czasie, a nie ograniczać się wyłącznie do oczekiwania pomocy ze strony Państwa. Nie można bowiem wydatków prywatnych innych niż niezbędnych do koniecznego utrzymania siebie i rodziny traktować za ważniejsze niż zobowiązania publicznoprawne. Dodatkowo wymaga zwrócenia uwagi, że wnioskodawca nie współdziałał w pełnym zakresie w wykazaniu swojego rzeczy twego stanu majątkowego, nie przedstawił bowiem dokumentów źródłowych, o które był wzywany. Samo oświadczenie pisemne w tym zakresie nie jest dla Sądu w pełni przekonywające. Uzyskując stałe dochody z tytułu emerytury wnioskodawca nie spełnia wymogu przyznania mu prawa pomocy w zakresie całkowitym. W okolicznościach niniejszej sprawy nie spełnia tych wymogów również w zakresie częściowym. Nie wykazał bowiem w sposób dostateczny, że uiszczenie kwoty 100 zł stanowiłoby dla niego tak znaczące obciążenie majątkowe, że mogłoby stworzyć realne zagrożenie powstania uszczerbku w koniecznym utrzymaniu siebie i rodziny. Z powyższych względów, na podstawie art.245 §1-§4 w związku z art. 246 §1 pkt 1-2 p.p.s.a., orzeczono jak w sentencji postanowienia.