II SA/Rz 854/12

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie Piotr Godlewski po rozpoznaniu w dniu 3 czerwca 2013 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku r.pr. A. C. o przyznanie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej z tytułu sporządzenia opinii o braku podstaw do wniesienia zażalenia od postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie z dnia 24 kwietnia 2013 r. sygn. akt II SA/Rz 854/12 odmawiającego sprostowania wyroku tego Sądu z dnia 9 stycznia 2013 r. sygn. akt j.w. oddalającego skargę J. P. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] czerwca 2012 r. Nr [...] w przedmiocie stwierdzenia niedopuszczalności zażalenia postanawia odmówić przyznania wynagrodzenia tytułem kosztów pomocy prawnej. Wyrokiem z dnia 9 stycznia 2013 r. sygn. akt j.w. WSA w Rzeszowie oddalił skargę J. P. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] czerwca 2012 r. Nr [...]. Postanowieniem referendarza sądowego tegoż Sądu z dnia 18 kwietnia 2013 r. przyznano ustanowionemu dla skarżącego w ramach prawa pomocy radcy prawnemu – A. C. wynagrodzenie z tytułu sporządzenia opinii o braku uzasadnionych podstaw do wniesienia od tego wyroku skargi kasacyjnej. Dwoma odrębnymi postanowieniami z dnia 24 kwietnia 2013 r. WSA w Rzeszowie – w wyniku rozpoznania złożonych przez skarżącego wniosków: – odmówił sprostowania wydanego w sprawie wyroku, - odrzucił wniosek o uzupełnienie tego wyroku /dodatkowo zarządzeniem z dnia 9 maja 2013 r. oddalił jego wniosek o sprostowanie protokołu rozprawy/. W dniu 7 maja 2013 r. wpłynęło do Sądu (nadane w urzędzie pocztowym dzień wcześniej) zawiadomienie r. pr. A. C. o braku uzasadnionych podstaw do sporządzenia i wniesienia zażalenia od postanowienia Sądu z dnia 24 kwietnia 2013 r. odmawiającego sprostowania wyroku wraz ze sporządzoną w tym przedmiocie opinią oraz wnioskiem o zasądzenie od Skarbu Państwa kosztów udzielonej pomocy prawnej z urzędu (wraz z zawartym w nim oświadczeniem, że koszty te – w zakresie postępowania zażaleniowego – nie zostały w całości ani w części zapłacone). Rozpoznając powyższy wniosek stwierdzono, co następuje: Stosownie do art. 250 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) wyznaczony adwokat, radca prawny, doradca podatkowy albo rzecznik patentowy otrzymuje wynagrodzenie odpowiednio według zasad określonych w przepisach o opłatach za czynności adwokatów, radców prawnych, doradców podatkowych albo rzeczników patentowych w zakresie ponoszenia kosztów nieopłaconej pomocy prawnej oraz zwrotu niezbędnych i udokumentowanych wydatków. Decyzja o przyznaniu pomocy prawnej oznacza, że Skarb Państwa przejmuje na siebie ciężar finansowy związany z wynagrodzeniem pełnomocnika z urzędu i że sąd, jako dysponent środków publicznych, odpowiada za zasadność i legalność ich wydatkowania. Pełnomocnikowi ustanowionemu w ramach przyznanego stronie prawa pomocy należy się wynagrodzenie w związku z faktycznym udzieleniem pomocy prawnej; oznacza to uprawnienie i obowiązek ustalenia przez Sąd, czy pomoc ta rzeczywiście została udzielona (tak m.in. postanowienie NSA z dnia 22 grudnia 2004 r. sygn. akt OZ 720/2004 i z dnia 16 czerwca 2010 r. sygn. akt II FZ 143/10, również S. Babiarz, B. Dauter, M. Niezgódka-Medek, Koszty postępowania w sprawach administracyjnych i sądowoadministracyjnych, Warszawa 2007). Ocena podjętych przez pełnomocnika czynności w postaci sporządzonej przez niego opinii o braku podstaw do wniesienia zażalenia od postanowienia o odmowie sprostowania wyroku nie prowadzi do uznania, że spełniają one kryterium pomocy prawnej. W żaden sposób nie przemawiają też za przyjęciem jako uzasadnionego stwierdzenia, że w jakikolwiek sposób przyczyniły się one do ochrony interesu prawnego skarżącego J. P., a tym samym by dawały podstawę do dochodzenia z tego tytułu prawa do wynagrodzenia za pomoc prawną. W przypadku gdy strona działa przez fachowego pełnomocnika, rodzaj i zakres czynności jakie należy podjąć w sprawie pozostaje każdorazowo do jego uznania w zależności od etapu na jakim znajduje się dana sprawa, jednak za których prawidłowość ponosi on pełną odpowiedzialność (w szczególności odnosi się to do sytuacji, w której pełnomocnik został dla strony ustanowiony w ramach prawa pomocy, wynikającej z istoty tego prawa). Profesjonalny pełnomocnik nie może więc wywodzić uprawnienia do wynagrodzenia z czynności samodzielnie dokonywanych w sprawie przez reprezentowaną przez niego osobę, tym bardziej, gdy nie są one uzasadnione, a wręcz nieprawidłowe i całkowicie zbędnie angażujące aktywność Sądu. W sporządzonej opinii radca prawny w żaden sposób nie ustosunkowała się do tego, że złożenie przez skarżącego wniosku o sprostowanie wyroku /dot. to także pozostałych wniosków/ było w jakikolwiek sposób uzasadnione i podyktowane okolicznościami sprawy. Nie wykazała, na czym jej "pomoc prawna" faktycznie polegała, a także w jaki sposób zostałby naruszony interes prawny skarżącego poprzez odmowę sprostowania (ani że ewentualne sprostowanie przyczyniłoby się do ochrony jego interesu). W tej sytuacji złożony wniosek należy ocenić jako zmierzający wyłącznie do uzyskania dodatkowego wynagrodzenia, nie pozostającego w związku z działaniami noszącymi znamiona pomocy prawnej. Jego przyznanie prowadziłoby niejako do podwójnego wynagrodzenia pełnomocnika za pomoc prawną związaną z tym samym etapem postępowania sądowego; z jednaj strony za podejmowane przez siebie czynności uzasadnione tokiem sprawy (sporządzeniem opinii o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej) których prawidłowości w żaden sposób nie można zakwestionować, z drugiej strony zaś za czynności będące konsekwencją nieuzasadnionych działań podejmowanych bez porozumienia z nim osobiście przez skarżącego. Nie kwestionując faktu dokonania przez pełnomocnika wyżej określonej czynności (sporządzenia opinii o braku podstaw do wniesienia zażalenia) należy jednak wyraźnie podkreślić, że nie miała ona jednak charakteru pomocy prawnej; zgodnie z postanowieniem SN z dnia 12 lutego 1999 r. sygn. II CKN 341/98, czynności pełnomocnika nie mające charakteru pomocy prawnej nie mogą stanowić podstawy do przyznania mu wynagrodzenia ze środków Skarbu Państwa. Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 250 w związku z art. 258 § 2 pkt 8 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzeczono jak w sentencji postanowienia.