II SA/Rz 854/15

Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Rzeszowie Agata Kosowska-Dudzik po rozpoznaniu w dniu 3 sierpnia 2015 roku w Rzeszowie na posiedzeniu niejawnym wniosku K. M. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie z jej skargi na decyzję Dyrektora Izby Celnej [...] z dnia [...] maja 2015 r. nr [...] w przedmiocie wymierzenia kary pieniężnej za urządzanie gier na automacie poza kasynem gry - postanawia - odmówić przyznania wnioskodawczyni K. M. prawa pomocy. K. M. zaskarżając do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie decyzję Dyrektora Izby Celnej [...] w przedmiocie wymierzenia kary pieniężnej za urządzanie gier na automacie poza kasynem gry wniosła jednocześnie o zwolnienie od kosztów sądowych. W motywach żądania zwróciła uwagę na trudną sytuację finansową. Zaznaczyła, że wraz z mężem, z którym prowadzi wspólne gospodarstwo domowe, utrzymują się z pobieranej przez niego renty w wysokości 672,83 zł oraz z dochodu z prowadzonej przez nią działalności gospodarczej w wysokości 1239,75 zł. Majątek rodziny to nieruchomość gruntowa zabudowana domem o powierzchni 369 m.kw., stanowiąca współwłasność męża wnioskodawczyni (udział 4/8), nieruchomość rolna o powierzchni 0,46 ha oraz samochód ciężarowy Mercedes ML z 2003 r. W odpowiedzi na wezwanie o uzupełnienie powyższych danych (złożone do drugiej sprawy skarżącej oznaczonej sygn. II SA/RZ 853/15) skarżąca podała, że wysokość netto renty męża to 612,51 zł, zaś średni miesięczny dochód z tytułu prowadzonej przez nią działalności gospodarczej za okres od stycznia do czerwca 2015 r. to 1648,53 zł. Strona zaznaczyła, że podany przez nią w toku prowadzonego przeciwko niej postępowania karnego (kończący go wyrok strona dołączyła do skargi) miesięczny dochód w wysokości 4 000 – 5 000 zł dotyczył 2014 r., natomiast obecnie występują duże koszty uzyskania przychodu w związku z prowadzoną modernizacją i trwającymi inwestycjami. Skarżąca podała, że średnio miesięcznie wydaje na utrzymanie domu ok. 700 zł, natomiast na żywność ok. 800 zł. Wyjaśniła, że samochód Renault Laguna stanowi współwłasność jej męża i syna i nie wskazała go we wniosku o przyznanie prawa pomocy, bowiem jego wartość nie przekracza 10 000 zł. Z kolei właścicielem samochodu Volkswagen Transporter jest jej mąż, a jego wartość nie przekracza kilku tysięcy złotych. Strona zwróciła także uwagę, że nie jest współwłaścicielką budynku mieszkalnego, mieszka zaś w domu stanowiącym współwłasność męża. Rozpoznając wniosek zważono, co następuje: Koszty postępowania sądowego ponoszą jego strony, na co wskazuje brzmienie art. 199 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), zwanej dalej "P.p.s.a.". Ustawodawca przewidział równocześnie możliwość odstąpienia od tej zasady normując w art. 243 i nast. P.p.s.a. instytucję prawa pomocy. Pozwala ona na wsparcie osób ubogich poprzez zwolnienie od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub tylko ustanowienie adwokata, co składa się na tzw. częściowe prawo pomocy (art. 245 § 3 P.p.s.a.). Istnieje także możliwość udzielenia stronie większej pomocy, mianowicie poprzez zarówno zwolnienie jej od kosztów sądowych, jak i ustanowienie na jej rzecz adwokata, co przesądza o prawie pomocy w zakresie całkowitym (art. 245 § 2 P.p.s.a.). Przesłanki dofinansowania strony z budżetu Państwa mają ekonomiczny charakter, co wynika z brzmienia art. 246 § 1 pkt 1 i pkt 2 P.p.s.a. W świetle tych ostatnich uregulowań, przyznanie prawa pomocy w najszerszych granicach możliwe jest w odniesieniu do osób, które nie są w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (art. 246 § 1 pkt 1), zaś pomoc w częściowym wymiarze przeznaczona jest dla osób, które nie są w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a.). Podkreślenia wymaga, że w obydwu wskazanych wypadkach to strona ubiegająca się o pomoc winna wykazać, że rzeczywiście znajduje się w sytuacji pomoc tę uzasadniającą, o czym wyraźnie stanowi powołany art. 246 § 1 pkt 1 i pkt 2 P.p.s.a. Jednocześnie co do spełnienia na gruncie konkretnego przypadku przesłanek przyznania prawa pomocy nie może być mowy o jakichkolwiek wątpliwościach, a to z uwagi na wskazany wyjątkowy charakter prawa pomocy. Mając to wszystko na uwadze uznano, że w warunkach niniejszej sprawy brak jest podstaw do przyznania wnioskodawczyni żądanego przez nią prawa pomocy. Przede wszystkim bowiem, jak wynika z przedstawionych przez nią informacji, miesięcznie wydaje ona ok. 1500 zł na utrzymanie siebie, męża i domu, w którym mieszkają. Oznacza to, że do ich dyspozycji pozostaje jeszcze kwota ok. 760 zł, która prawie w całości pokrywa wysokość wpisu zarówno od skargi wniesionej przez stronę w niniejszej sprawie, jak też od innej skargi strony - zarejestrowanej pod sygn. akt II SA/Rz 853/15. Wpis ten w każdej z tych spraw wynosi bowiem 400 zł. Nadto, należy zwrócić uwagę na wątpliwości co do rzeczywistej sytuacji finansowej skarżącej, które pojawiają się przy analizie złożonego przez nią wniosku, a których nie wyjaśniła ona dostatecznie w odpowiedzi na stosowne wezwanie (które przedłożyła do sprawy sygn. II SA/Rz 853/15). Mianowicie, z treści dołączonego do skargi uzasadnienia wyroku sądowego z dnia 30 marca 2015 r. (sygn. [...]) zapadłego wobec skarżącej wynika, że miesięcznie osiąga ona dochód w kwocie 4 000 – 5 000 zł. Natomiast złożony wniosek (PPF) wskazuje na kwotę znacznie niższą tj. 1648,53 zł. Niewystarczające zdają się być przedstawione przez wnioskodawczynię lakoniczne wyjaśnienia w tym przedmiocie, że poprzednio podany dochód dotyczył 2014 r., zaś obecnie w związku z modernizacją i trwającymi inwestycjami, a zatem wobec większych kosztów uzyskania przychodu, dochód ten jest niższy. Poza tym, strona mimo wezwania, nie podała ponoszonych przez siebie i męża wydatków na telefon, jak też kosztów utrzymania należących do nich trzech samochodów. Nie uzasadniła także różnicy w posiadanym majątku w odniesieniu do danych podanych we wspomnianym wyżej postępowaniu karnym w zakresie bycia współwłaścicielką budynku mieszkalnego o pow. 200 m.kw. W odpowiedzi na wezwanie podniosła tylko, że taki budynek nie stanowi jej własności, zaś mieszka w domu stanowiącym współwłasność jej męża (na dowód czego przedłożyła odpis księgi wieczystej). Skarżąca nie nadesłała także wyciągu z rachunku bankowego jej męża. Wszystkie wyżej przedstawione okoliczności, w tym dysponowanie co miesiąc dochodem pozwalającym na pokrycie prawie w całości kosztu dwóch wpisów (tj. w sprawie niniejszej oraz w sprawie sygn. akt II SA/Rz 853/15), jak też wątpliwości co do faktycznej sytuacji materialnej strony, nie pozwoliły na uwzględnienie jej żądania. Odnosząc się z kolei do wniosku pełnomocnika wnioskodawczyni o przedłużenie terminu 7 dni do złożenia dodatkowych dokumentów uznano, że jest on nieuzasadniony. Przede wszystkim bowiem wnioskodawczyni jeden dzień po złożeniu przez swojego pełnomocnika wskazanego wniosku nadesłała odpowiedź na wezwanie Sądu. Wprawdzie składając stosowne pismo oznaczyła w nim jedynie sygnaturę drugiej ze spraw z jej skargi tj. II SA/Rz 853/15, w której także wniosła o zwolnienie od kosztów sądowych, jednak trudno przyjąć, że w sprawie będącej przedmiotem obecnego rozpoznania podałaby ona inne dane odnośnie do swojego stanu majątkowego. Ponadto, wprawdzie odpowiedź ta nie była kompletna, nie dołączono do niej bowiem wyciągów z rachunków bankowych męża strony, jednak jej treść nie wskazywała na chęć ich późniejszego przedłożenia. Poza tym, trudno przyjąć, że termin 7 dni jest niewystarczający na przedstawienie tego rodzaju dokumentów. Usprawiedliwienia w tym zakresie nie może zaś stanowić "okres wakacyjny", jako że na stronie postępowania sądowego ciąży obowiązek zachowania należytej staranności w podejmowaniu w nim czynności. Z tych względów odmówiono zwolnienia K. M. od kosztów sądowych, o czym orzeczono na podstawie art. 258 § 1, § 2 w zw. z art. 245 § 3 i art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a.