II SA/Rz 857/10

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie Piotr Godlewski po rozpoznaniu w dniu 6 października 2010 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku W. S. o zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] stycznia 2010 r. Nr [...] w przedmiocie ustalenia warunków zabudowy postanawia odmówić przyznania skarżącemu prawa pomocy w zakresie objętym wnioskiem. W. S. wezwany do uiszczenia wpisu w kwocie 500 zł. od skargi na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] stycznia 2010 r. Nr [...], we wniosku złożonym na urzędowym formularzu PPF w terminie do jego opłacenia zwrócił się o całkowite zwolnienie od kosztów sądowych. W jego uzasadnieniu wskazał, że koszty postępowania powinny obciążyć organ, który wydał wadliwą decyzję. Wg zawartego we wniosku oświadczenia o stanie rodzinnym, majątku i dochodach: - skarżący pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym wraz z żoną i 2 studiujących dzieci, - wykazane składniki posiadanego majątku obejmują dom o pow. 150 m², 2 mieszkania o pow. 39 i 48 m², współwłasność w ½ domu o pow. 120 m² oraz oszczędności w kwocie 26 tys. zł., - na uzyskiwane dochody składa się wynagrodzenie za pracę skarżącego i jego żony w wysokości odpowiednio 6,5 i 8,2 tys. zł. brutto (do dochodów tych dochodzą premie uznaniowe). Rozpoznając złożony wniosek stwierdzono, co następuje: Zwolnienie od kosztów sądowych (składają się na nie opłaty sądowe: wpis i opłata kancelaryjna oraz zwrot wydatków) – zarówno w całości, jak i w części - wchodzi w zakres częściowego prawa pomocy, którego przyznanie osobie fizycznej uzależnione jest od wykazania przez nią braku możliwości poniesienia pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny – art. 245 § 3 w/z z art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) – określanej dalej jako P.p.s.a. Kryterium finansowe (majątkowe) jest więc jedynym, na podstawie którego ocenia się zdolność do poniesienia tych kosztów, a którego wykazanie ciąży na stronie wnioskującej; z tego względu pozbawiony jakiegokolwiek znaczenia dla rozpoznania wniosku jest argument skarżącego, który podnosząc wadliwość decyzji wskazał na organ ją wydający, który wg niego powinien być tymi kosztami obciążony. W związku z tym należy ubocznie podkreślić, iż przesądzanie na obecnym etapie postępowania wadliwości decyzji jest przedwczesne, zaś z mocy art. 199 P.p.s.a. na stronach postępowania ciąży obowiązek ponoszenia kosztów związanych ze swoim udziałem w sprawie (z mocy art. 200 tej ustawy, w razie uwzględnienia skargi przez sąd I instancji, będzie przysługiwał skarżącemu od organu który wydał zaskarżony akt zwrot kosztów postępowania niezbędnych do celowego dochodzenia swoich praw). Abstrahując od powyższego, zawarte we wniosku informacje dot. sytuacji materialno – bytowej skarżącego i jego rodziny w żaden sposób nie wykazują spełnienia wskazanej powyższej przesłanki do przyznania mu zwolnienia w żądanym zakresie. Nie wynika z nich, że poniesienie związanych ze sprawą kosztów sądowych wiązałoby się z uszczerbkiem nie tylko dla ich koniecznego utrzymania, ale i z jakimkolwiek uszczerbkiem (przez uszczerbek w koniecznym utrzymaniu należy rozumieć zagrożenie dla zaspokojenia podstawowych potrzeb życiowych jak żywność, lekarstwa, niezbędne opłaty, a nie dla wszystkich normalnie ponoszonych wydatków, które w razie potrzeby osoba wnosząca ma obowiązek ograniczyć celem poczynienia stosownych oszczędności). Wnioskodawca wraz z żoną i dziećmi ma w pełni zaspokojone potrzeby mieszkaniowe oraz stałe źródła dochodów, które z pewnością zabezpieczają wszystkie ich niezbędne wydatki, skoro umożliwiły im poczynienie dodatkowych oszczędności pieniężnych. Z uwagi na samą wysokość bieżących dochodów skarżącego i jego żony (łącznie 17,7 tys. zł brutto miesięcznie), pozbawione praktycznego znaczenia dla prawidłowego rozpoznania wniosku uznano wzywanie W.S. do złożenia dodatkowego oświadczenia w zakresie wskazania średniej wysokości miesięcznych wydatków przeznaczanych na utrzymanie siebie, rodziny i domu, a także do określenia wysokości dodatkowych składników wynagrodzeń (premii). Z tej samej przyczyny bez znaczenia jest także brak danych nt. sposobu wykorzystania posiadanych mieszkań i domu będącego współwłasnością skarżącego, gdyż nawet jeżeli ponosi on pewne koszty związane z ich utrzymaniem, zasady doświadczenia życiowego z dużym prawdopodobieństwem pozwalają przypuszczać, że stanowią one dla niego (poprzez najem) dodatkowe źródła dochodów. Jednak nawet w sytuacji gdyby nie generowałyby one dodatkowych dochodów, pozostaje to bez wpływu na rozpoznanie wniosku (w przypadku decydowania o ewentualnym przyznaniu prawa pomocy pod uwagę brane są także potencjalne, lecz niewykorzystane możliwości zarobkowe oraz wielkość zgromadzonego majątku). Skutkuje to pełnym przekonaniem o adekwatności możliwości finansowych skarżącego do pokrycia wszystkich związanych ze sprawą kosztów sądowych; do najbardziej prawdopodobnych oprócz wymaganego obecnie wpisu od skargi należy opłata kancelaryjna od wniosku o sporządzenie i doręczenie uzasadnienia wyroku w przypadku jej oddalenia (100 zł.) i wpis od skargi kasacyjnej w przypadku jej wnoszenia (250 zł.). W stosunku do wysokości dochodów wnioskodawcy i jego żony nie są to sumy znaczące, których jednorazowe opłacenie (rozłożone zresztą w czasie) mogłoby w jakikolwiek negatywny sposób wpłynąć na zaspokojenie ich oraz dzieci podstawowych potrzeb życiowych i byłoby przy tym dolegliwe dla nich finansowo. Przyznanie prawa pomocy nie może także prowadzić do zabezpieczenia czy też poprawy stanu majątkowego osoby wnioskującej, a taki charakter miałoby uwzględnienie wniosku W. S. Z tej przyczyny na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 w związku z art. 245 § 3 i art. 258 § 2 pkt 7 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzeczono jak w sentencji postanowienia.