II SA/Rz 857/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący NSA Jerzy Solarski /spr./ Sędziowie WSA Robert Sawuła NSA Małgorzata Wolska Protokolant st. sekr. sąd. Anna Mazurek - Ferenc po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 19 stycznia 2012 r. sprawy ze skargi W. Z. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] czerwca 2011 r. nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu wypłaconych zaliczek alimentacyjnych I. oddala skargę; II. przyznaje od Skarbu Państwa – Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie na rzecz adwokata M. K. z Kancelarii Adwokackiej [...] wynagrodzenie w kwocie 295 zł 20/100 /słownie: dwieście dziewięćdziesiąt pięć złotych dwadzieścia groszy/ tytułem zwrotu kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu, w tym: tytułem wynagrodzenia kwotę 240 zł / słownie : dwieście czterdzieści złotych/ i tytułem 23 % podatku VAT kwotę 55 zł 20/100 /słownie: pięćdziesiąt pięć złotych dwadzieścia groszy/. Decyzją z dnia [...] czerwca 2011 r., nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze (dalej jako SKO, Kolegium), na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm., zwana dalej w skrócie k.p.a.) w związku z art. 30 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów (Dz. U. z 2009 r. Nr 1 poz. 7 ze zm. określanej dalej jako ustawa), po rozpoznaniu odwołania W. Z. od decyzji Prezydenta Miasta [...] z dnia [...] kwietnia 2011 r., nr [...] o odmowie umorzenia należności dłużnika alimentacyjnego W. Z., powstałych z tytułu wypłaconych zaliczek alimentacyjnych osobie uprawnionej, tj. A. Z. w okresie od 1 września 2005 r. do 31 sierpnia 2006 r. i w okresie od 1 października 2006 r. do 30 września 2008 r. w łącznej kwocie 7. 686, 00 zł - utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu stwierdzone zostało, że Prezydent Miasta [...] decyzją z dnia [...] kwietnia 2011 r., nr [...] odmówił umorzenia należności dłużnika alimentacyjnego W. Z., powstałych z tytułu wypłaconych zaliczek alimentacyjnych osobie uprawnionej tj. A. Z. w okresie od 1 września 2005 r. – do 31 sierpnia 2006 r. i w okresie od 1 października 2006 r. do 30 września 2008 r. w łącznej kwocie 7. 686, 00 zł. W odwołaniu W. Z. wniósł o zmianę zaskarżonej decyzji i umorzenie zaległości alimentacyjnych podnosząc, że organ prowadził postępowanie w innym trybie, niż domagał się we wniosku. Otóż sprawę rozpoznano w trybie art. 30 ust. 1 ustawy, pomijając tryb z art. 30 ust. 2 ustawy. Wskazując na trudną sytuację życiową, tj. zły stan zdrowia i brak możliwości zarobkowania stwierdził, że nie ma możliwości regulowania zobowiązań alimentacyjnych. Po rozpoznaniu sprawy w trybie odwoławczym Kolegium utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję i wskazało, że postępowanie zostało zainicjowane wnioskiem skarżącego z dnia 31 stycznia 2011 r., w którym W. Z. wniósł oumorzenie zaległości powstałych z tytułu zaliczek alimentacyjnych. Przy takim wniosku organ I instancji przeprowadził postępowanie w sposób prawidłowy i w sposób szczegółowy przedstawił tryb postępowania o umorzenie należności z tytułu zaliczek alimentacyjnych. Nadto w sposób szczegółowy przedstawił przesłanki niezbędne do podjęcia decyzji o umorzeniu należności z tytułu wypłaconych zaliczek alimentacyjnych cytując treść art. 30 ustawy, który reguluje możliwość umorzenia należności z tytułu zaliczki alimentacyjnej. Kolegium naprowadziło, że analiza tego przepisu w odniesieniu do stanu faktycznego sprawy prowadzi do wniosku, że ewentualne umorzenie przedmiotowych zaległości jest uzależnione wyłącznie od długości trwania skutecznej egzekucji i to bez brania pod uwagę sytuacji dochodowej i rodzinnej dłużnika. Ponieważ egzekucja względem skarżącego nie miała miejsca, dlatego należało odmówić wnioskowi, z uwagi na brak obligatoryjnej przesłanki, tj. skutecznej egzekucji. W skardze W. Z. wniósł o uchylenie w całości decyzji organów obydwu instancji i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia oraz o zwrot kosztów postępowania. Skarżący podtrzymał zarzuty i wnioski sformułowane zawarte w odwołaniu. W odpowiedzi na skargę Kolegium wniosło o jej oddalenie, podtrzymując w całości argumenty zawarte w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: skarga jest nieuzasadniona. I. Stan faktyczny jest bezsporny, o ile dotyczy wypłaty przez Prezydenta Miasta [...] w okresie od 1 września 2005 r. do 31 sierpnia 2006 r. i w okresie od 1 października 2006 r. do 30 września 2008 r. na rzecz małoletniej A. Z. /reprezentowanej przez matkę K. S./ zaliczki alimentacyjnej, na podstawie ustawy z dnia 22 kwietnia 2005 r. o postępowaniu wobec dłużników alimentacyjnych oraz zaliczce alimentacyjnej (Dz. U. Nr 86, poz. 732 ze zm.). Z tego tytułu zadłużenie W. Z. wobec Prezydenta Miasta [...] wynosi 7.686,00 zł, a wniosek W. Z. datowany 31 stycznia 2011 r. skierowany do Prezydenta o umorzenie, dotyczy tej właśnie kwoty. Nie jest kwestionowane również, że na wniosek skarżącego Prezydent Miasta, jako organ właściwy wierzyciela, na podstawie art. 30 ust. 2 ustawy, decyzją z dnia [...] kwietnia 2010 r.[...], umorzył zadłużenie określone decyzją tegoż organu z dnia [...] listopada 2009 r., z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego w okresie od 1 października 2008 r. do 30 września 2009 r. na rzecz osoby uprawnionej A. Z., w wysokości 2.640 zł z odsetkami. II. Przepisami prawa materialnego, które mają w sprawie zastosowanie, są regulacje ustawy z dnia z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów /Dz. U. z 2009 r. Nr 1 poz. 7 ze zm./., w szczególności art. 30, który kompleksowo reguluje kwestie umarzania różnorakich należności alimentacyjnych, wypłacanych na podstawie kolejno obwiązujących ustaw, poczynając od ustawy z dnia 18 lipca 1974 r. o funduszu alimentacyjnym. Zgodnie z art. 30 ust. 1, organ właściwy dłużnika może umorzyć należności, o których mowa w art. 28 ust. 1 pkt 1, 2 i 4 ustawy, w łącznej wysokości: 1) 30 %, jeżeli egzekucja wobec dłużnika alimentacyjnego jest skuteczna przez okres 3 lat w wysokości miesięcznej nie niższej niż wysokość zasądzonych alimentów; 2) 50 %, jeżeli egzekucja wobec dłużnika alimentacyjnego jest skuteczna przez okres 5 lat w wysokości miesięcznej nie niższej niż wysokość zasądzonych alimentów; 3) 100 % jeżeli egzekucja wobec dłużnika alimentacyjnego jest skuteczna przez okres 7 lat w wysokości miesięcznej nie niższej niż wysokość zasądzonych alimentów. W myśl natomiast ustępu 2, organ właściwy wierzyciela może na wniosek dłużnika alimentacyjnego umorzyć jego należności z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego łącznie z odsetkami w całości lub w części, odroczyć termin płatności albo rozłożyć na raty, uwzględniając sytuację dochodową i rodzinną, przy czym umorzenie należności następuje w drodze decyzji administracyjnej /ust. 3/. Z przedstawionych regulacji wynika, że przepis art. 30 ust. 2 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów dotyczy tylko należności powstałych na skutek świadczeń wypłaconych z funduszu alimentacyjnego. Nie dotyczy natomiast należności powstałych z tytułu zaliczek alimentacyjnych, wypłaconych osobie uprawnionej na podstawie ustawy z dnia 22 kwietnia 2005 r. o postępowaniu wobec dłużników alimentacyjnych oraz o zaliczce alimentacyjnej. Umarzanie tych ostatnich należności określa przepis art. 30 ust. 1 w związku z art. 28 ust. 1 pkt 1, 2 i 4 ustawy. W myśl tych regulacji organ właściwy dłużnika może umorzyć należności, o których mowa w art. 28 ust. 1 pkt 1, 2 i 4 ustawy, jeżeli został spełniony, określony w tym przepisie w sposób procentowy, warunek skuteczności egzekucji. Przepis art. 28 ust. 1 pkt 2 odnosi się przy tym do należności powstałych z tytułu zaliczek alimentacyjnych, wypłaconych osobie uprawnionej na podstawie ustawy z dnia 22 kwietnia 2005 r. o postępowaniu wobec dłużników alimentacyjnych oraz o zaliczce alimentacyjnej /tak Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 27 października 2010 r., sygn. I OSK 980/10 - LEX nr 745401/. III. Przenosząc wskazane regulacje na występujący w sprawie stan faktyczny stwierdzić należy, że organy prawidłowo odmówiły umorzenia należności, gdyż dotyczą one zaliczki alimentacyjnej na rzecz małoletniej A. Z. za okres od 1 września 2005 r. do 31 sierpnia 2006 r. i od 1 października 2006 r. do 30 września 2008 r. Zaliczka ta wypłacana była na podstawie ustawy z dnia 22 kwietnia 2005 r. o postępowaniu wobec dłużników alimentacyjnych oraz zaliczce alimentacyjnej (Dz. U. Nr 86, poz. 732 ze zm.), a więc na podstawie przepisów wymienionych w art. 28 ust. 1 pkt 2 ustawy. Zatem na gruncie obecnie obowiązujących przepisów umorzenie tego rodzaju należności byłoby możliwe jedynie w przypadku skuteczności egzekucji, na warunkach wymienionych w art. 30 ust. 1 ustawy. Tymczasem z akt wynika i skarga tego nie podważa, że w przypadku W. Z. nie jest spełniona przesłanka w postaci skuteczności egzekucji. Natomiast przepis art. 30 ust. 2 ustawy nie może mieć w sprawie zastosowania, gdyż dotyczy tylko należności powstałych na skutek świadczeń wypłaconych z funduszu alimentacyjnego i nie obejmuje należności powstałych z tytułu zaliczek alimentacyjnych, wypłaconych uprawnionemu na podstawie ustawy z dnia 22 kwietnia 2005 r. o postępowaniu wobec dłużników alimentacyjnych oraz o zaliczce alimentacyjnej. Przepis ten stanowił podstawę umorzenia należności przez Prezydenta Miasta /decyzja z dnia [...] kwietnia 2010 r. [...]/. Końcowo należy nadmienić, że ma rację skarżący o ile twierdzi, że ustawa z dnia 22 kwietnia 2005 r. o postępowaniu wobec dłużników alimentacyjnych oraz o zaliczce alimentacyjnej przewidywała możliwość umorzenia przez organ właściwy wierzyciela należności dłużnika alimentacyjnego z tytułu wypłaconych zaliczek, a także należności wierzyciela z tytułu nienależnie pobranej zaliczki – z uwagi na trudną sytuację dochodową i rodzinną tych osób /art. 16/. Jednakże przepis ten /wraz z innymi/ uchylony został przez ustawę z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów. Jak już wyżej wskazano, obecnie obowiązująca ustawa kwestie umorzenia całościowo reguluje w art. 30 a takie określenie warunków umorzenia wynika z aktualnej polityki Państwa wobec dłużników alimentacyjnych. W ocenie Sądu przyjęte w art. 30 ustawy rozwiązania Konstytucji nie naruszają. IV. W tym miejscu wyjaśnienia wymaga, że kontrola sądu administracyjnego sprowadza się do badania zaskarżonego aktu pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej (art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych, Dz. U. z 2002 r. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), przy czym zgodnie z przepisem art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., zwanej dalej p.p.s.a./, Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. W myśl art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a., Sąd uwzględniając skargę na decyzję uchyla ją w całości lub w części, jeśli stwierdzi: a) naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, b) naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, c) inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć wpływ na wynik sprawy. Dokonując kontroli zaskarżonej decyzji w sposób wyżej wskazany stwierdzić należy, że nie narusza ona prawa. Z tych względów skarga podlega oddaleniu, na podstawie art. 151 p.p.s.a. Wynagrodzenie przyznane pełnomocnikowi ustanowionemu w ramach prawa pomocy uzasadnia przepis art. 250 p.p.s.a.