II SA/Rz 858/07

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie Referendarz sądowy Piotr Godlewski po rozpoznaniu w dniu 23 stycznia 2008 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku J. N. o zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] września 2007 r. Nr [...] w przedmiocie nakazu rozbiórki samowolnie zrealizowanego budynku gospodarczego postanawia I. Przyznać skarżącej prawo pomocy w postaci zwolnienia od wpisu od skargi, II. Odmówić zwolnienia od kosztów sądowych w pozostałej części. J. N. wezwana do uiszczenia wpisu w wysokości 500 zł. od skargi na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] września 2007 r. Nr [...] zwróciła się o zwolnienie od niego. W złożonym następnie formularzu wniosku o przyznanie prawa pomocy PPF wniosła o zwolnienie od kosztów sądowych uzasadniając to złym stanem zdrowia i koniecznością stałego zażywania leków, na których zakup brakuje jej pieniędzy. Wg podanych przez skarżącą informacji utrzymuje się ona z emerytury w wysokości 580 zł., we wspólnym gospodarstwie domowym pozostaje z dwojgiem synów (40 i 52 lata), z których jeden jest na rencie (jej wysokość to 490 zł.), drugi zaś utrzymuje się z rolnictwa (nieruchomość rolna o pow. 1,5 ha). Posiadany przez nich majątek obejmuje również stary dom o pow. 80 m². Ponieważ informacje zawarte we wniosku PPF nie dostarczyły dostatecznych danych do dokonania rzetelnej oceny możliwości płatniczych wnioskodawczyni, została ona wezwana do złożenia dodatkowego oświadczenia obejmującego wskazanie: 1. Wszystkich osób (oprócz synów) pozostających z nią we wspólnym gospodarstwie domowym (z akt sprawy wynikało, że do osób tych najprawdopodobniej należy m.in. synowa) wraz z określeniem ich stanu majątkowego i uzyskiwanych dochodów, 2. Średniej wysokości ponoszonych w ciągu miesiąca wydatków związanych z utrzymaniem siebie i członków rodziny (koszty wyżywienia, leczenia, utrzymania domu), 3. Sposobu zagospodarowania posiadanych przez domowników nieruchomości rolnych i uzyskiwanych z nich dochodów, 4. Korzystanie ze wsparcia pomocy społecznej (w jakiej formie i wysokości). W wyznaczonym terminie, mimo zawartego w wezwaniu rygoru rozpoznania wniosku wyłącznie w oparciu o informacje z formularza PPF, dodatkowe oświadczenie nie zostało jednak przez wnioskodawczynię złożone. W związku z powyższym stwierdzono, co następuje: Zwolnienie od kosztów sądowych wchodzi w zakres częściowego prawa pomocy, które może być przyznane osobie fizycznej po wykazaniu przez nią braku możliwości poniesienia pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny - art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), określanej dalej jako P.p.s.a. Dokonana na tej podstawie ocena sytuacji materialno - bytowej J. N. pozwala uznać, iż spełnia ona tę przesłankę i nie będzie w stanie ponieść pełnych kosztów sądowych związanych ze swoim udziałem w sprawie. Wynika to z jej bardzo niskich dochodów, które wg złożonego oświadczenia z trudem wystarczają na zaspokojenie potrzeb życiowych, w tym przede wszystkim na zakup niezbędnych lekarstw. Skarżąca nie posiada też wartościowych składników majątku, które mogłyby być uznane za zbędne i spieniężone z przeznaczeniem na pokrycie wydatków związanych z kosztami sądowymi; oprócz wymaganego na obecnym etapie wpisu od skargi w sprawie może wystąpić opłata kancelaryjna za sporządzenie uzasadnienia wyroku w wysokości 100 zł. (w przypadku oddalenia skargi) oraz wpis od skargi kasacyjnej (w przypadku jej wnoszenia) w wysokości połowy wpisu od skargi. Skarżąca z pobieranej przez siebie emerytury nie będzie w stanie wygospodarować środków na pokrycie tych opłat w pełnej wysokości nawet przy uwzględnieniu, że w gospodarstwie domowym pozostaje z innymi osobami (pod uwagę brana jest sytuacja majątkowa i dochody wszystkich osób prowadzących wspólne gospodarstwo domowe); dochody i źródła utrzymania zamieszkujących z wnioskodawczynią synów także nie wskazują, aby mogły mieć one decydujące znaczenia dla odmowy przyznania jej prawa pomocy. Stosownie do powyższego postanowiono zwolnić J. N. od związanego ze skargą wpisu, którego kwota niewiele odbiega od wysokości pobieranej przez nią emerytury. Wpis ten tak jak i pozostałe koszty sądowe ma charakter jednorazowy, ale jego uiszczenie przez skarżącą nie jest możliwe bez powodowania uszczerbku w jej koniecznym utrzymaniu. Zwolnienie od niego umożliwi sądową kontrolę zaskarżonej decyzji i nie pozbawi tym samym wnioskodawczyni szeroko rozumianego prawa do sądu. Oceniając zasadność wniosku w zakresie ewentualnego przyznania zwolnienia od pozostałych (oprócz wpisu) kosztów sądowych wzięto pod uwagę wyjątkowy charakter prawa pomocy, pochodzenie środków przeznaczonych na jego finansowanie ze źródeł publicznych (podatków) oraz wskazane wyżej unormowanie zawarte w art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a. nie pozostawiające żadnych wątpliwości co do tego, iż to właśnie na osobie wnioskującej ciąży obowiązek wykazania spełnienia przesłanki do przyznania prawa pomocy. Poprzez niezłożenie - mimo wezwania - dodatkowego oświadczenia i dokumentów skarżąca nie wywiązała się z tego obowiązku. W związku z tym nie można bowiem w szczególności ustalić rzeczywistej bądź potwierdzić podanej w oświadczeniu liczby osób pozostających ze skarżącą we wspólnym gospodarstwie domowym, a przez to wzajemnej relacji wysokości uzyskiwanych przez nich dochodów oraz wydatków przeznaczanych na utrzymanie siebie i domu. Są to okoliczności istotne dla prawidłowego rozpoznania wniosku, których odmowa podania bądź dokładnego wyjaśnienia musi być bezwzględnie wzięta przy tym pod uwagę. Strona nie udzielając wymaganych informacji musi się tym samym liczyć z wydaniem niekorzystnego dla niej, chociażby częściowo, rozstrzygnięcia. Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 w związku z art. 245 § 3 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzeczono jak w sentencji postanowienia.